Badania krwi - jak się przygotować, czego unikać?

Marek Skoczylas

Badania krwi: Jak prawidłowo się do nich przygotować?

Badania krwi to jedne z najczęściej wykonywanych procedur medycznych. Od ich prawidłowego wyniku często zależy postawienie celnej diagnozy oraz monitorowanie skuteczności całego leczenia. Ponieważ ogromna liczba czynników zewnętrznych (dieta, suplementy, stres) bezpośrednio wpływa na uzyskany obraz naszej krwi, należy zadbać o rygorystyczne i odpowiednie przygotowanie się do wizyty w laboratorium.

Co konkretnie może zaburzyć Twój wynik? Istotne znaczenie ma Twoja wczorajsza dieta, stosowana witaminowa suplementacja, intensywny wysiłek fizyczny, a nawet trwająca, łagodna infekcja. Czego zatem bezwzględnie unikać przed badaniem krwi? Jak się przygotować, by nie musieć powtarzać testów?

Ogólne zasady: Złoty standard przed pobraniem krwi

Ponieważ we krwi rutynowo oznaczane jest niezwykle wiele różnorodnych parametrów, poszczególne testy mogą mieć swoje własne, specyficzne wymagania. Dokładne wytyczne zawsze warto skonsultować bezpośrednio z lekarzem zlecającym lub obsługą wybranego laboratorium.

Istnieją jednak uniwersalne, ogólne wytyczne, których przestrzeganie ma kluczowe znaczenie dla wyeliminowania fałszywych odchyleń od normy. Najważniejsze zalecenia przed każdym badaniem to:

Pobranie krwi powinno mieć miejsce zawsze w godzinach porannych, najlepiej między godziną 7:00 a 10:00 (ze względu na dobowe wahania hormonów).
Na badanie należy zgłosić się na czczo, po upływie co najmniej 12 godzin od spożycia ostatniego posiłku w dniu poprzednim.
Przed samym badaniem (ok. 30 min) można i warto wypić szklankę czystej wody (ułatwia to pobranie), natomiast rygorystycznie odradzane jest picie kawy czy słodzonej herbaty.
W dniu bezpośrednio poprzedzającym badanie należy stosować standardową, lekkostrawną dietę (kategorycznie unikaj objadania się i drastycznych głodówek).
Dzień przed badaniem bezwzględnie zrezygnuj ze spożywania alkoholu oraz z bardzo intensywnego wysiłku fizycznego (treningu).
Wszelkie przyjmowane dobrowolnie suplementy diety najlepiej odstawić na minimum 2-3 dni przed badaniem.
Wykonywanie rutynowych, profilaktycznych badań krwi w trakcie trwającej infekcji (np. przeziębienia) jest niezalecane.

Czy każde badanie wymaga bycia na czczo?

Nie każde. Istnieją parametry, w których przypadku bycie na czczo nie jest wymagane i można je wykonać o dowolnej porze. Są to między innymi:

Białko CRP i wskaźnik ASO (stan zapalny).
Markery nowotworowe (np. PSA).
Hemoglobina glikowana (HbA1c).
Grupa krwi.
Hormony tarczycy (TSH, fT3, fT4) oraz przeciwciała anty-TPO i anty-TG.
Przeciwciała alergiczne (IgE całkowite i specyficzne).

Uwaga! Do badań, które bezwzględnie wymagają pobrania krwi na czczo (posiłek drastycznie zmienia wynik), należą: profil glukozy, lipidogram (cholesterol, trójglicerydy), próby wątrobowe, elektrolity, żelazo oraz pełna morfologia.

Suplementy diety: Co odstawić i dlaczego?

Stosowanie bez recepty wielu popularnych suplementów diety ma ogromny, często lekceważony wpływ na wyniki badań. Przyjęcie rano, przed pobraniem, tabletki zawierającej związek, który właśnie idziemy zbadać (np. żelazo, witaminę D3), drastycznie i sztucznie zawyży jego poziom we krwi. Co więcej, niektóre składniki suplementów potrafią mocno zafałszować pracę sprzętu laboratoryjnego!

Aby uniknąć przekłamań, najbezpieczniej jest przerwać suplementację na 2-3 dni przed wizytą w laboratorium. Dotyczy to w szczególności:

Suplement / Składnik	Możliwy wpływ na wynik badania
Biotyna (Witamina B7)	Powszechnie stosowana na włosy i paznokcie. Jej wysokie dawki mogą kompletnie zafałszować (zawyżyć lub zaniżyć) wyniki bardzo wielu hormonów, zwłaszcza TSH, fT3, fT4 oraz insuliny! Należy bezwzględnie odstawić ją min. 3 dni przed badaniem tarczycy.
Żelazo, Magnez, Cynk	Suplementacja przed zbadaniem ich poziomu całkowicie fałszuje obraz i zawyża realne nasycenie organizmu tymi pierwiastkami.
Silne ekstrakty ziołowe	Niektóre mocne zioła i adaptogeny (np. ashwagandha) stosowane w dużych dawkach mogą przejściowo podnosić poziom enzymów wątrobowych (fałszując próby wątrobowe ALAT/ASPAT).
Kreatyna	Popularna wśród sportowców, zawsze powoduje znaczny, często alarmujący wzrost poziomu kreatyniny we krwi (mylnie sugerując poważne problemy z nerkami).

Stale przyjmowane leki farmakologiczne

Ogólne zalecenie, by iść na badania przed wzięciem porannej dawki leków, to tylko luźna sugestia. Kategorycznie odradzane jest samodzielne przerywanie terapii lekami ratującymi życie (kardiologicznymi, nadciśnieniowymi czy kardiologicznymi)! Dokładne informacje na temat tego, czy wziąć tabletkę przed wyjściem do punktu pobrań, zawsze powinieneś uzyskać od swojego lekarza prowadzącego.

Warto mieć świadomość, że niektóre leki wpływają na badane wskaźniki (np. sterydy i leki moczopędne podnoszą poziom glukozy, a aspiryna zmienia krzepliwość). Koniecznie poinformuj lekarza interpretującego wyniki o wszystkich zażywanych lekach.

Kobiety: W którym dniu cyklu badać hormony?

Podczas oznaczania poziomu delikatnych hormonów płciowych u regularnie miesiączkujących kobiet, kluczowe znaczenie ma to, w którym konkretnie dniu cyklu miesięcznego krew zostanie pobrana. Jeśli masz nieregularne cykle lub przeszłaś menopauzę – te badania robi się w dowolnym momencie.

Zalecany standardowy schemat badań:

FSH i LH: Między 3. a 5. dniem cyklu.
Estradiol: Między 3-5. dniem lub 12-14. dniem cyklu (w zależności od zaleceń ginekologa).
Progesteron: Tradycyjnie w 21. dniu cyklu (lub ok. 7 dni przed spodziewaną miesiączką).
Prolaktyna, Testosteron, DHEAS: W dowolnym dniu cyklu (jednak prolaktyna wymaga pobrania po min. 2 godzinach od obudzenia, bez stresu i współżycia poprzedniego dnia!).

Wpływ infekcji, używek i nieprzespanej nocy

Zwykłe Przeziębienie: Nawet stosunkowo lekka infekcja wirusowa potężnie mobilizuje do walki nasz układ białokrwinkowy. Jeśli pójdziesz na pobranie zakatarzony, Twoja morfologia będzie pełna czerwonych "odchyleń od normy", co może maskować inne, poważniejsze problemy. Infekcja zaburza też badanie OB, CRP i ferrytyny. Zbadaj krew profilaktycznie najwcześniej po 1-2 tygodniach od pełnego wyzdrowienia.

Używki (Alkohol): Spożycie alkoholu nawet na 48 godzin przed wizytą zaburza i zafałszowuje wyniki glukozy, prób wątrobowych oraz trójglicerydów.

Zarwana noc: Chroniczne niedosypianie bądź jednorazowe "zarwanie" nocy ze stresu przed pobraniem rzutuje na silne skoki glukozy, potężny wyrzut kortyzolu i zaburzenia prolaktyny. Badania zrób po normalnej, spokojnej i przespanej nocy (ok. 8 godzin snu).

Jak przygotować małe dziecko do badania z krwi?

Opisane powyżej żelazne zasady dotyczą oczywiście także dzieci, jednak z drobnymi, fizjologicznymi wyjątkami dla najmłodszych, u których post długotrwały (bycie na czczo) jest bardzo trudny lub niemożliwy.

U niemowląt do 1. roku życia dopuszczalne jest spożycie mleka na 30-60 minut przed pobraniem. U nieco starszych maluchów (1-3 latka) dopuszcza się zjedzenie bardzo lekkiego posiłku do 3 godzin przed ukłuciem. Wyjątkiem jest tu zawsze badanie samej glukozy — to musi być wykonane ściśle na czczo.

Zadbaj o zdrowie i pobierz darmowego E-booka "Dieta Śródziemnomorska":

Proszę, wpisz adres e-mail, na który wyślę plik.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych w celu otrzymania wiadomości

Dane będą przetwarzane przez Purelab Marek Skoczylas, ul. Reformacka 6, 35-026 Rzeszów zgodnie z ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną oraz przepisami z zakresu ochrony danych osobowych w celu odpowiedzi na zadane pytanie, przesłanie materiałów informacyjnych, przekazania informacji o produktach i usługach lub przekazania informacji handlowej. Oświadczam, iż podanie przeze mnie danych osobowych jest dobrowolne oraz iż poinformowano mnie o prawie dostępu do moich danych osobowych, możliwości ich poprawiania oraz o prawie odwołania zgody w dowolnym momencie. Dane nie zostaną udostępnione podmiotom trzecim.

Pobieram