Badania wątroby - próby wątrobowe, badania serologiczne i obrazowe
Badania wątroby: Jak czytać próby wątrobowe i kiedy wykonać USG?
Wątroba pełni w organizmie szereg niezwykle istotnych funkcji. Badania wątroby z krwi oraz podstawowe badania obrazowe pozwalają na dokładną ocenę pracy tego narządu, dlatego warto wykonywać je regularnie.
Oznaczenie poziomu enzymów wątrobowych we krwi warto wykonywać kontrolnie raz w roku. Istnieją jednak konkretne objawy, które powinny skłonić Cię do jak najszybszego skontrolowania stanu tego narządu. Najważniejsze z nich to:
- Nawracające bóle brzucha (szczególnie ból i kłucie w prawym podżebrzu).
- Niestrawność, wzdęcia, mdłości i wymioty.
- Wyraźny, nienaturalny wzrost obwodu brzucha.
- Ciemny mocz oraz odbarwiony (bardzo jasny) stolec.
- Zażółcenie skóry i białkówek oczu (żółtaczka).
- Przewlekłe, uparte zmęczenie i brak apetytu.
- Utrzymujące się zaburzenia cyklu miesiączkowego u kobiet.
Badania bezwzględnie należy wykonywać również przy nadużywaniu alkoholu oraz przewlekłym stosowaniu wielu leków.
Próby wątrobowe we krwi (ALT, AST, GGTP, ALP)
Najczęstszymi badaniami wykonywanymi w celu oceny pracy narządu są tzw. próby wątrobowe. Aby wynik był wiarygodny, enzymy oznacza się w próbce krwi żylnej pobranej rano, na czczo (po 12 godzinach od ostatniego posiłku). Dzień przed badaniem należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego, alkoholu oraz bardzo tłustych posiłków.
| Parametr (Enzym) | Co oznacza jego podwyższony poziom? |
|---|---|
| ALT (AlAt) Aminotransferaza alaninowa | Znaczny wzrost: ostre wirusowe zapalenie lub toksyczne uszkodzenie wątroby. Umiarkowany: przewlekłe zapalenie, cholestaza, marskość. Niewielki: stłuszczenie wątroby, polekowe uszkodzenie. |
| AST (AspAt) Aminotransferaza asparaginianowa | Podobnie jak w przypadku ALT, wskazuje na uszkodzenie miąższu wątroby (wirusowe, alkoholowe, polekowe). Uwaga: AST wzrasta także przy zawałach serca i uszkodzeniach mięśni. |
| GGTP Gammaglutamylotranspeptydaza | Uznawana za najczulszy wskaźnik pracy wątroby. Jej silny wzrost jest bardzo często diagnozowany w alkoholowym uszkodzeniu wątroby oraz przy groźnym zastoju żółci. |
| ALP Fosfataza zasadowa | Wzrost może wynikać z cholestazy, wirusowego zapalenia, marskości lub z przyczyn pozawątrobowych (np. bardzo często rośnie przy chorobach i złamaniach kości). |
| Bilirubina całkowita | Wysoki poziom barwnika. Wzrost bilirubiny bezpośredniej wskazuje na zaburzenia wydzielania żółci (chora wątroba). Z kolei wzrost bilirubiny pośredniej często sugeruje anemię hemolityczną. |
Ponieważ same enzymy potrafią rosnąć z różnych przyczyn, kluczowy w interpretacji wyników bywa Wskaźnik de Ritisa. Jest to po po prostu matematyczny stosunek poziomu AST do ALT (AST ÷ ALT).
- Wartość prawidłowa: wynosi około 1.
- Powyżej 1: silnie sugeruje toksyczne uszkodzenie wątroby (polekowe lub poalkoholowe) oraz marskość.
- Poniżej 1: najczęściej występuje przy ostrej lub przewlekłej infekcji wirusowej (WZW), w hemochromatozie lub przy powszechnym stłuszczeniu wątroby.
Dodatkowe badania wspierające diagnostykę
Poza podstawowymi próbami wątrobowymi, precyzyjnej ocenie pracy wątroby służą także inne przydatne parametry krwi:
- Albumina: białko produkowane przez wątrobę. Spadek jego poziomu we krwi jasno świadczy o tym, że chory narząd traci swoją zdolność do syntezy (np. przy zaawansowanej marskości).
- Koagulogram (Krzepnięcie): Wątroba produkuje większość czynników krzepnięcia krwi (w tym fibrynogen). Wydłużenie czasu protrombinowego (słabe krzepnięcie) może świadczyć o jej niewydolności.
- Dehydrogenaza mleczanowa (LDH): Jej nagły wzrost we krwi często potwierdza uszkodzenie komórek narządu.
Badania w kierunku Wirusowego Zapalenia Wątroby (WZW)
Kluczowe znaczenie dla zdrowia wątroby ma wczesne wykrycie infekcji wirusowych (WZW typu A, B i C). Badania te nie wymagają bycia na czczo.
| Rodzaj WZW | Szukane Markery (Badania krwi) |
|---|---|
| WZW typu A | Oznaczenie przeciwciał klasy IgG i IgM przeciwko antygenom wirusa HAV (anty-HAV). |
| WZW typu B | HBsAg: antygen pojawiający się w pierwszej fazie ostrej infekcji. HBeAg: antygen świadczący o silnej replikacji wirusa i dużej zakaźności. anty-HBs: przeciwciała świadczące o przebyciu zakażenia lub przyjęciu szczepionki. |
| WZW typu C | Przeciwciała anty-HCV: wskazują na bezpośredni kontakt z wirusem. HCV-RNA: badanie metodą PCR wykazujące obecność materiału genetycznego wirusa we krwi. |
Badania Obrazowe i Stopień Zwłóknienia (FibroTest)
Doskonałym, bezbolesnym uzupełnieniem badań krwi są badania obrazowe. Najczęściej wykonywanym (i powszechnie dostępnym) badaniem jest USG jamy brzusznej. Pozwala ono sprawnie wykazać takie nieprawidłowości jak: stłuszczenie, torbiele, groźną kamicę żółciową, guzy nowotworowe, marskość czy zwłóknienie miąższu.
Aby USG było czytelne, dzień przed badaniem zastosuj dietę lekkostrawną bez produktów wzdymających, a na badanie udaj się na czczo.
Kiedyś w celu oceny zwłóknienia powszechnie stosowana była inwazyjna, bolesna biopsja narządu. Obecnie medycyna oferuje nowoczesne, całkowicie nieinwazyjne alternatywy:
- Elastografia (Fibroscan): Szybkie i bezbolesne badanie przypominające klasyczne USG, które doskonale ocenia elastyczność i twardość miąższu wątroby.
- FibroTest i FibroMax: Kompleksowe badania polegające na zbadaniu próbki krwi pacjenta pod kątem kilku kluczowych białek (m.in. haptoglobiny, apolipoproteiny A1). Na ich podstawie specjalny algorytm (uwzględniając wiek i wagę pacjenta) matematycznie wylicza stopień zwłóknienia narządu.
Zadbaj o wątrobę od kuchni! Pobierz darmowego e-booka z lekkostrawnymi, zdrowymi przepisami:
Komentarze0Dodaj komentarz