Kolonoskopia - kiedy wykonać, jak się przygotować, jak przebiega badanie?
Kolonoskopia: Badanie, które ratuje życie. Kto i kiedy powinien je wykonać?
Kolonoskopia to bez wątpienia jedno z najważniejszych badań profilaktycznych, umożliwiających wczesną i wstępną diagnostykę raka jelita grubego. Badanie endoskopowe okrężnicy pozwala lekarzowi na bezpośrednie i bardzo dokładne zobrazowanie takich zmian jak: polipy, guzy czy stany zapalne błony śluzowej.
Co niezwykle ważne, podczas trwania zabiegu możliwe jest jednoczesne wykonanie niewielkich procedur ratujących zdrowie (i życie!), takich jak np. bezbolesne usunięcie przednowotworowych polipów. Kto dokładnie powinien wykonać kolonoskopię i jak często należy powtarzać to badanie?
Kolonoskopia zajmuje kluczową pozycję w kalendarzu badań kontrolnych. Dzięki stałemu wdrożeniu Narodowego Programu Zwalczania Chorób Nowotworowych, kolonoskopię może wykonać całkowicie bezpłatnie każda osoba w wieku od 50 do 64 lat.
Ponadto darmowe badanie profilaktyczne wykonywane jest u osób znacznie młodszych (w wieku od 40 do 49 lat), u których wśród najbliższych krewnych występował zdiagnozowany nowotwór jelita grubego. W sytuacji, gdy w rodzinie występował zespół Lyncha lub zespół rodzinnej polipowatości, badanie wykonuje się już u osób w przedziale 25-49 lat.
Aby wykonać badanie w ramach programu przesiewowego, należy po prostu zgłosić się do odpowiedniej placówki (nie potrzebujesz skierowania!). Listę realizatorów znajdziesz TUTAJ.
Sygnały alarmowe: Wskazania do pilnego badania
Niezależnie od wieku i programów profilaktycznych, istnieje szereg niepokojących objawów, które stanowią wskazanie do jak najszybszego wykonania kolonoskopii. Najważniejsze z nich to:
- Obciążenie genetyczne (występowanie raka jelita grubego u członków najbliższej rodziny).
- Utrzymująca się przez dłuższy czas, niewyjaśniona zmiana naturalnego rytmu wypróżnień (przewlekłe biegunki na przemian z zaparciami).
- Widoczne krwawienia z przewodu pokarmowego lub laboratoryjne stwierdzenie obecności tzw. krwi utajonej w kale.
- Podejrzenie nieswoistych, ostrych stanów zapalnych jelit (takich jak choroba Leśniowskiego-Crohna czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego).
- Przewlekłe i nawracające dolegliwości bólowe dolnej części brzucha.
- Anemia z niedoboru żelaza, która uparcie utrzymuje się pomimo stosowania odpowiedniej diety i suplementacji.
- Nagły, niewyjaśniony dietą spadek masy ciała.
Jak często powtarzać kolonoskopię?
Osoby ogólnie zdrowe, bez czynników genetycznego ryzyka rozwoju raka jelita grubego, powinny wykonywać to badanie kontrolnie raz na 10 lat, poczynając od 50. roku życia.
Zupełnie inaczej wygląda sytuacja pacjentów obciążonych. Jeśli we wcześniejszej kolonoskopii wykazano obecność polipów lub usunięto raka jelita grubego, wówczas badanie należy kategorycznie powtarzać co 3-5 lat (o dokładnej częstotliwości decyduje lekarz prowadzący).
Dieta przed badaniem: Jak prawidłowo się przygotować?
Aby wynik badania endoskopowego był w 100% wiarygodny, bezwzględnie konieczne jest wcześniejsze, bardzo dokładne oczyszczenie jelita grubego. Tylko "czyste" jelito pozwala lekarzowi na precyzyjne zobrazowanie jego ścian i wykrycie milimetrowych zmian.
| Czas przed badaniem | Zalecenia i Dieta |
|---|---|
| Na 7 dni przed | Zaprzestań przyjmowania wszelkich suplementów i leków zawierających żelazo. |
| Na 3-4 dni przed | Wdróż rygorystyczną dietę lekkostrawną. Wyklucz: surowe warzywa i owoce (szczególnie te z drobnymi pestkami: maliny, kiwi, truskawki, pomidory), dania smażone, pieczywo z ziarnami oraz mocno barwiące buraki. |
| Na 2 dni przed (Dieta Ubogoresztkowa) | Maksymalnie ogranicz spożycie błonnika. Wyklucz z diety: warzywa, grube kasze, rośliny strączkowe, pełne ziarna zbóż. Możesz jeść: białe pieczywo, jasny makaron, biały ryż, czyste buliony, gotowany drób i ryby, kleiki ryżowe i kisiele. |
| Dzień przed badaniem | Zastosuj przepisane przez lekarza doustne preparaty przeczyszczające. Przed ich wypiciem dopuszczalna jest tylko płynna dieta. Jeśli badanie masz do 15:00, zjedz lekki posiłek max do 12:00. Jeśli po 15:00 - jedz max do 15:00 dnia poprzedniego. |
| W dniu badania | Całkowity zakaz spożywania posiłków! Na 2 godziny przed badaniem przestań również pić. Pamiętaj jednak, aby do tego czasu wypić dużo płynów (minimum 3 litry), aby się nie odwodnić. |
Kolonoskopia powszechnie uznawana jest za badanie mało komfortowe, któremu mogą (ale nie muszą!) towarzyszyć dolegliwości bólowe. Dyskomfort dotyczy zazwyczaj samego momentu wprowadzania endoskopu, a także niezbędnego wdmuchiwania powietrza, które ma za zadanie rozsunąć zapadnięte ściany jelita.
Niestety, z obawy przed bólem wiele osób rezygnuje z wykonania tego ratującego życie badania. Obecnie jednak można zadbać o to, aby badanie było całkowicie bezbolesne! Zawsze stosuje się żele znieczulające miejscowo, a w razie potrzeby i stresu pacjenta — kolonoskopię można wykonać w krótkim znieczuleniu ogólnym (pod narkozą). Wtedy pacjent zasypia i zupełnie nic nie czuje.
Przebieg zabiegu (Krok po kroku)
Zabieg rozpoczyna się od przyjęcia przez pacjenta na kozetce odpowiedniej, bezpiecznej pozycji: leżącej na lewym boku, z nogami mocno zgiętymi w kolanach. Lekarz precyzyjnie aplikuje żel znieczulający w okolicy odbytu.
Właściwa kolonoskopia polega na delikatnym wprowadzeniu bardzo cienkiego, giętkiego endoskopu (wyposażonego w kamerę) do światła jelita grubego. Pozwala to na naoczną ocenę stanu ścian jelita, a w razie potrzeby — bezbolesnego pobrania maleńkich wycinków do badań histopatologicznych czy usunięcia odnalezionych, niewielkich polipów (co zapobiega rozwojowi raka).
Samo badanie trwa zazwyczaj od kilkunastu do kilkudziesięciu minut. Po jego zakończeniu pacjent może (z osobą towarzyszącą) udać się do domu. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy zastosowane zostało znieczulenie ogólne — wówczas medycznie wymagane jest pozostanie na obserwacji w placówce przez około 2 godziny.
Po kolonoskopii przez krótki czas może utrzymywać się lekki dyskomfort, drobne skurcze brzucha i wzdęcia (wynikające z wdmuchiwanego powietrza). Jeśli jednak po powrocie do domu wystąpi nagły, bardzo silny ból lub masywne krwawienie, niezbędna jest natychmiastowa konsultacja lekarska.
Pobierz darmowy, dokładny przewodnik przygotowania do kolonoskopii (wraz z przykładowym, dozwolonym jadłospisem!):
-min.webp)
Komentarze0Dodaj komentarz