Anemia - mało czerwonych krwinek, dużo problemów
Anemia: Przyczyny, objawy i skuteczna diagnostyka
Anemia, znana potocznie jako niedokrwistość, to poważne zaburzenie organizmu. W jej przebiegu dochodzi do znacznego spadku liczby krwinek czerwonych (erytrocytów) oraz poziomu hemoglobiny. W efekcie tkanki obwodowe naszego ciała są niewystarczająco natlenione. Powoduje to występowanie całego szeregu uciążliwych objawów związanych z przewlekłym niedotlenieniem.
W zależności od podłoża choroby, wyróżnić można m.in. anemię z niedoboru żelaza, anemię megaloblastyczną, hemolityczną czy anemię chorób przewlekłych. Jakie są dokładne objawy i jakie badania należy wykonać, by postawić trafną diagnozę?
Jedną z najważniejszych funkcji krwi jest transport życiodajnego tlenu z płuc do wszystkich komórek. Jest to podstawowa rola czerwonych krwinek. Możliwość wiązania cząsteczek tlenu wynika z zawartości w nich specjalnego białka – hemoglobiny.
Medycznie anemia definiowana jest jako spadek stężenia hemoglobiny (Hb) i krwinek czerwonych (RBC) poniżej dolnej granicy przedziału referencyjnego. Poza wartością Hb i RBC, istotnych informacji o stanie zdrowia dostarczają również inne parametry: objętość krwinki (MCV), średnia zawartość hemoglobiny (MCH) oraz średnie jej stężenie (MCHC).
Stopnie nasilenia i główne rodzaje anemii
Uwzględniając sam poziom hemoglobiny we krwi, medycyna wyróżnia cztery stopnie nasilenia anemii:
- Łagodna: Hemoglobina poniżej normy, ale powyżej 10 g/dl.
- Umiarkowana: Hemoglobina mieści się w przedziale 8-10 g/dl.
- Ciężka: Poziom hemoglobiny w granicach 6,5-7,9 g/dl.
- Bardzo ciężka: Poziom hemoglobiny drastycznie spada poniżej 6,5 g/dl.
Klasyfikacja ta ma kluczowy wpływ na zalecane postępowanie lecznicze. Do obniżenia parametrów krwi może dojść na drodze wielu mechanizmów. Poniżej przedstawiamy najczęstsze rodzaje niedokrwistości:
| Rodzaj Anemii | Charakterystyka i najczęstsze przyczyny |
|---|---|
| Z niedoboru żelaza (Mikrocytarna) | Powstaje w wyniku niedoboru żelaza (zła dieta, zaburzenia wchłaniania, utrata krwi). Cechuje się obecnością zbyt małych krwinek czerwonych (mikrocytów). Przyczyny: popijanie posiłków kawą/herbatą, celiakia, Helicobacter pylori, obfite miesiączki. |
| Megaloblastyczna | Konsekwencja niedoboru witaminy B12 i/lub kwasu foliowego. We krwi pojawiają się bardzo duże, niedojrzałe krwinki (megalocyty). Przyczyny: restrykcyjna dieta wegetariańska, alkoholizm, leki osłonowe na żołądek, pasożyty. |
| Hemolityczna | Rozwija się w efekcie nienaturalnie szybkiego rozpadu krwinek czerwonych (żyją krócej niż standardowe 90 dni). Przyczyny: procesy autoimmunologiczne, infekcje (toksoplazmoza), choroby wątroby i nerek. |
| Chorób przewlekłych | Towarzyszy poważnym schorzeniom, w tym zakażeniom przewlekłym, nowotworom czy RZS. Za spadek produkcji krwinek odpowiada tu potężny stan zapalny organizmu. |
| Aplastyczna | Niezwykle groźny spadek produkcji krwinek bezpośrednio w szpiku kostnym. Przyczyny: silne leki, promieniowanie jonizujące, chemikalia (pestycydy). |
Sygnały ostrzegawcze: Po czym poznać anemię?
Objawy anemii wynikają wprost z niewystarczającej ilości tlenu docierającego do tkanek. Początkowo organizm stara się adaptować, dlatego łagodnej anemii może towarzyszyć brak objawów. Gdy jednak choroba się pogłębia, najczęściej pojawiają się:
- Przewlekłe zmęczenie, brak sił i senność
- Kołatanie serca i duszności (nawet przy lekkim wysiłku)
- Widoczna bladość skóry i błon śluzowych
- Bóle i częste zawroty głowy
- Pogorszenie pamięci i koncentracji
- Nasilone wypadanie włosów i łamliwość paznokci
- Spadek apetytu oraz częstsza zapadalność na infekcje
W przypadku anemii megaloblastycznej (brak B12) pojawiają się dodatkowo bardzo groźne objawy neurologiczne: zaburzenia smaku, pieczenie języka, mrowienie i drętwienie kończyn, niestabilny chód, stany depresyjne, wahania nastroju oraz zaburzenia widzenia.
Skuteczna diagnostyka: Jakie badania wykonać?
Podstawą jest wykonanie pełnej morfologii krwi. Zbyt niski poziom hemoglobiny (Hb) lub erytrocytów (RBC) stanowi jednoznaczne potwierdzenie niedokrwistości. To jednak nie koniec! W dalszej kolejności należy odkryć przyczynę, oznaczając poziomy: żelaza, ferrytyny oraz witaminy B12.
Szczególnie ważne jest badanie ferrytyny. Samo badanie żelaza jest niewystarczające, gdyż ulega ono szybkim wahaniom. Ferrytyna jest parametrem stabilnym, obrazującym faktyczną wielkość zmagazynowanych zapasów żelaza. Pamiętaj o normie funkcjonalnej: choć zakres "normy" z laboratorium jest bardzo szeroki, to minimalny zdrowy poziom ferrytyny wynosi około 50, a wartość optymalna to około 100.
Norma funkcjonalna dotyczy również witaminy B12 (optymalny poziom to minimum 500). Poniższe wideo wyjaśnia, dlaczego tak wiele osób błędnie diagnozuje jej poziom:
Spójrz na parametr MCV (objętość krwinki). Jeśli jest on poniżej normy, wskazuje to na anemię z niedoboru żelaza (mikrocyty). Z kolei zawyżony parametr MCV (makrocyty) jest sygnałem alarmowym dla braku witaminy B12 lub kwasu foliowego.
Leczenie i dieta w anemii
Leczenie zawsze zależy od przyczyny. Podstawą jest jej wyeliminowanie (np. wyleczenie chorego żołądka) przy jednoczesnym zwiększeniu podaży żelaza lub witaminy B12. Co jeść przy anemii? Doskonałe, naturalne źródła żelaza to: zielone liście warzyw, prawdziwy zakwas z buraka, jaja, ryby, orzechy oraz pestki. Witaminę B12 znajdziesz z kolei w jajach, rybach i dobrej jakości nabiale. Bardzo istotnym wsparciem w leczeniu są również czyste suplementy diety.
Czy anemia jest groźna? Zdecydowanie tak. Nieleczona prowadzi do poważnych zaburzeń pracy wielu narządów (niewydolność serca, uszkodzenia układu nerwowego, drastyczny spadek odporności, a u dzieci – zahamowanie wzrostu i rozwoju).
Zadbaj o krew od kuchni! Pobierz darmowego e-booka z przepisami:
Komentarze0Dodaj komentarz