Ciąża - planowanie, na co uważać, dieta i suplementacja

Marek Skoczylas

Przygotowanie do ciąży: zadbaj o zdrowie przed poczęciem

Odpowiednie postępowanie medyczne i dietetyczne w przebiegu ciąży ma ogromne znaczenie dla rozwoju płodu i zdrowia dziecka. Równie istotne, a często pomijane, jest staranne przygotowanie prekoncepcyjne, czyli to odbywające się jeszcze przed planowanym zapłodnieniem.

Świadome planowanie rodzicielstwa nie tylko znacząco zwiększa szansę na samo zapłodnienie, ale przede wszystkim rzutuje na prawidłowy, bezproblemowy przebieg ciąży. Przygotowania do poczęcia dziecka powinny dotyczyć obojga partnerów i w idealnym scenariuszu trwać od 6 do 12 miesięcy.

Dlaczego przygotowania są dziś aż tak ważne?

Kiedyś mało kto myślał o wdrożeniu specjalnych przygotowań przed zajściem w ciążę. Obecnie jednak musimy uwzględnić wszechobecne narażenie na liczne niekorzystne czynniki zakłócające płodność. Według raportów Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) z 2023 roku, problem niepłodności dotyczy już nawet 17,5% dorosłej populacji, a w Polsce statystyki mogą obejmować nawet 20% par!

Zgodnie z definicją medyczną, o niepłodności mówimy w sytuacji niemożności osiągnięcia ciąży w czasie 12 miesięcy pomimo regularnego współżycia.

Przyczyny problemów z płodnością	Kobiety i Mężczyźni
Mężczyźni (główne przyczyny)	Nieprawidłowe parametry nasienia.
Kobiety (główne przyczyny)	Endometrioza, zespół policystycznych jajników (PCOS), choroba Hashimoto, insulinooporność, inne zaburzenia hormonalne.
Wspólne czynniki ryzyka (styl życia)	Niewłaściwa masa ciała (BMI poniżej 19 lub powyżej 35) Przewlekłe narażenie na stres Brak ruchu (lub u kobiet – skrajnie intensywny wysiłek fizyczny) Używki (papierosy, e-papierosy, alkohol, narkotyki) Niedobór snu Źle zbilansowana dieta (nadmiar cukru, brak antyoksydantów)

Niezbędne badania dla kobiet

Rozpoczęcie przygotowań należy zacząć od wizyty w laboratorium. Właściwa diagnoza to absolutny punkt wyjścia.

Morfologia z rozmazem: pozwala na wstępne wykluczenie anemii, zaburzeń krzepnięcia czy ukrytych stanów zapalnych.
Panel anemiczny: aby uniknąć anemii (groźnej dla płodu), warto oznaczyć poziom żelaza, ferrytyny, witaminy B12 i kwasu foliowego.
Diagnostyka tarczycy: nieleczona tarczyca może prowadzić do poronienia lub wad płodu. Zbadaj: TSH, fT3, fT4, oraz przeciwciała anty-TPO, anty-TG i TRAb.
Gospodarka węglowodanowa (Glukoza i Insulina): niezbędne do wyliczenia wskaźnika HOMA-IR (insulinooporność). Cukrzyca ciążowa grozi m.in. makrosomią płodu, przedwczesnym porodem i nadciśnieniem. W razie wątpliwości wykonuje się krzywą glukozowo-insulinową.
Panel hormonalny: prolaktyna, LH, FSH, testosteron całkowity i wolny. W przypadku podejrzenia PCOS zalecane jest USG jajników.
Badania serologiczne: przeciwciała przeciwko Toxoplasma, Rubella (Różyczka), CMV (Cytomegalowirus), HIV i HCV.
Inne parametry: witamina D3, elektrolity, lipidogram, homocysteina, próby wątrobowe, mocznik, kreatynina. Konieczne jest też badanie ogólne moczu, cytologia oraz USG piersi.

Niezbędne badania dla mężczyzn

Kondycja przyszłego taty jest równie istotna dla sukcesu zapłodnienia i zdrowia malucha.

Najważniejszym badaniem jest seminogram (mikroskopowe i makroskopowe badanie nasienia), oceniający objętość, lepkość, a także morfologię, ruchliwość i żywotność plemników. Ponadto zaleca się:

Morfologię i badanie ogólne moczu.
Gospodarkę węglowodanową (glukoza) i lipidogram.
Hormony: TSH, testosteron wolny i całkowity.
Witaminę D3.
Próby wątrobowe i parametry nerkowe.
Badania infekcyjne (HIV, WZW C).

Zarówno kobieta, jak i mężczyzna powinni oznaczyć Grupę Krwi oraz czynnik Rh, aby wykluczyć ryzyko niebezpiecznego konfliktu serologicznego.

Dieta wspomagająca płodność

Obszerne badania (m.in. NHS II) dostarczają nam bezcennej wiedzy na temat wpływu żywienia na płodność.

Makroskładniki i Mikroskładniki	Zalecenia dietetyczne prekoncepcyjne
Węglowodany	Odrzuć węglowodany proste. Wybieraj produkty o niskim indeksie glikemicznym (ciemne makarony, razowe pieczywo, brązowy ryż, strączki) oraz dbaj o wysoką podaż błonnika.
Białko	Spożywaj więcej białka roślinnego. Spożywanie 5% energii z białka roślinnego (zamiast zwierzęcego) wiąże się z ponad 50% niższym ryzykiem niepłodności owulacyjnej!
Tłuszcze	Całkowicie wyeliminuj tłuszcze trans (fast foody, utwardzane margaryny). Zwiększ spożycie zdrowych, nienasyconych kwasów tłuszczowych.
Kluczowe witaminy (Kobieta)	Kwas foliowy, Witamina D, E, C, Selen, Żelazo, Miedź, Cynk, Jod, Cholina. Warto wspomóc dietę bezpieczną suplementacją.
Kluczowe wsparcie dla Nasienia (Mężczyzna)	Kwasy Omega-3, Cynk, Witamina D i E, L-arginina, L-karnityna, Kwas foliowy.

Modyfikacje Stylu Życia (Checklista dla Obojga)

Waga w normie: zadbajcie o właściwe BMI. Dieta powinna być dobrana kalorycznie do Waszych faktycznych potrzeb.
Ruch to zdrowie: regularna, umiarkowana aktywność fizyczna to podstawa. Panie powinny unikać wycieńczających treningów, panowie zyskają na wyższym poziomie testosteronu.
Koniec z używkami: alkohol zaburza proces owulacji i obniża jakość nasienia. Papierosy zwiększają ryzyko poronienia i ciąży pozamacicznej.
Regeneracja: zarządzajcie stresem i śpijcie 7-8 godzin na dobę. Zadbajcie również o wyleczenie ewentualnych stanów zapalnych w jamie ustnej u stomatologa.

Pobierz darmowego e-booka: Dieta w ciąży

Proszę, wpisz adres e-mail, na który wyślę plik.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych w celu otrzymania wiadomości

Dane będą przetwarzane przez Purelab Marek Skoczylas, ul. Reformacka 6, 35-026 Rzeszów zgodnie z ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną oraz przepisami z zakresu ochrony danych osobowych w celu odpowiedzi na zadane pytanie, przesłanie materiałów informacyjnych, przekazania informacji o produktach i usługach lub przekazania informacji handlowej. Oświadczam, iż podanie przeze mnie danych osobowych jest dobrowolne oraz iż poinformowano mnie o prawie dostępu do moich danych osobowych, możliwości ich poprawiania oraz o prawie odwołania zgody w dowolnym momencie. Dane nie zostaną udostępnione podmiotom trzecim.

Pobieram