Glutation - klucz do długowieczności

Marek Skoczylas

Glutation to związek naturalnie występujący w organizmie człowieka. Uznawany jest za jeden z najsilniejszych antyoksydantów. Skutecznie neutralizuje wolne rodniki, wspomaga procesy detoksykacyjne, moduluje działanie układu odpornościowego. Stanowi prawdziwą tarczę przeciwko szkodliwemu wpływowi środowiska. Niestety — z wiekiem spada synteza glutationu w organizmie, co skutkuje przyspieszeniem procesów starzenia i spowolnieniem regeneracji organizmu. Na szczęście można skutecznie utrzymywać optymalny poziom glutationu w każdym wieku. Jak to zrobić?

Co to jest glutation?

Glutation to tripeptyd, czyli związek zbudowany z trzech aminokwasów: glicyny, cysteiny i kwasu glutaminowego. Organizm człowieka ma zdolność syntezy glutationu, proces ten zachodzi w niemal każdej komórce organizmu, ale najistotniejszy udział mają hepatocyty (komórki wątroby). Związek ten jest następnie dystrybuowany po całym organizmie, docierając tam, gdzie jest na niego zapotrzebowanie.

W procesie syntezy glutationu uczestniczą aminokwasy tworzące ten związek, czyli kwas glutaminowy, glicyna i cysteina. Ponadto niezbędna jest obecność witaminy C i E, siarki i selenu.

W organizmie glutation występuje w dwóch postaciach: zredukowanej i utlenionej.

Zredukowany glutation GSH to tripeptyd zbudowany z trzech aminokwasów: kwasu glutaminowego, cysteiny i glicyny. Posiada wolną grupę tiolową (-SH) w cząsteczce cysteiny, która umożliwia mu neutralizowanie wolnych rodników i innych reaktywnych form tlenu (ROS). W ten sposób GSH chroni komórki przed stresem oksydacyjnym, czyli uszkodzeniami spowodowanymi przez nadmiar wolnych rodników.

Po oddaniu elektronów GSH przekształca się w formę utlenioną, czyli dimer glutationowy (GSSG). GSSG to dwie cząsteczki glutationu połączone mostkiem dwusiarczkowym. Poziom GSSG jest wskaźnikiem stopnia stresu oksydacyjnego w komórkach.

Przekształcanie GSSG z powrotem w aktywny GSH to kluczowy proces dla utrzymania równowagi antyoksydacyjnej w organizmie. Odpowiada za to enzym o nazwie reduktaza glutationowa, który wykorzystuje NADPH (zredukowany fosforan dinukleotydu nikotynamidoadeninowego) jako kofaktor. Cykl ten zapewnia ciągłe dostawy aktywnego GSH, chroniącego komórki przed uszkodzeniami.

Badanie glutationu — miernik stresu oksydacyjnego

Stosunek stężeń GSH do GSSG w komórkach jest ważnym miernikiem ogólnego stanu stresu oksydacyjnego.

Wysoki stosunek glutationu zredukowanego GSH do glutationu utlenionego GSSG wskazuje na dobry stan antyoksydacyjny komórki.

Spadek tego stosunku (czyli zwiększenie udziału GSSG) świadczy o narastającym stresie oksydacyjnym.

W coraz większej liczbie laboratoriów medycznych można oznaczyć poziom glutationu zredukowanego i całkowitego. Interpretacji wyniku należy dokonać wg norm podanych przez laboratorium, orientacyjne zakresy wartości prawidłowych to:

glutation całkowity — około 780 do 1350 umol/l
glutation zredukowany — około 640 do 1150 umol/l
glutation utleniony — poniżej 72 umol/l

Stosunek glutationu zredukowanego do całkowitego powinien wynosić około 0,99. Wynik w przedziale od 0,81 do 0,95 stanowi sygnał ostrzegawczy, informujący o narastaniu stresu oksydacyjnego. Z kolei uzyskanie wyniku poniżej 0,63 wskazuje definitywnie na stan mocno nasilonego stresu oksydacyjnego.

Na co pomaga glutation?

Glutation jest bez wątpienia jednym z najsilniejszych antyoksydantów obecnych w organizmie. Warunkuje prawidłowy przebieg licznych procesów biochemicznych, dlatego utrzymanie optymalnego poziomu glutationu jest kluczowe dla zachowania zdrowia.

Najważniejsze biologiczne funkcje glutationu to:

neutralizacja wolnych rodników i redukcja stresu oksydacyjnego
wspomaganie procesów detoksykacyjnych, w tym neutralizacji toksyn i metali ciężkich
wzmocnienie układu odpornościowego w walce z drobnoustrojami
usprawnienie procesów regeneracyjnych
wspieranie pracy mózgu na drodze spowolnienia procesów neurodegeneracyjnych oraz zachowania równowagi neuroprzekaźników
wspomaganie powysiłkowej regeneracji mięśni
redukowanie stanów zapalnych
wspomaganie pracy układu sercowo-naczyniowego
wspieranie dobrego samopoczucia psychicznego
regulowanie przebiegu reakcji autoimmunologicznej

Glutation jest zatem niezwykle aktywnym związkiem, mającym istotny wpływ na funkcjonowanie całego organizmu.

Co obniża poziom glutationu?

Organizm potrzebuje glutationu dla prawidłowego funkcjonowania. Konsekwencje obniżenia poziomu tego związku są poważne — wystarczy wymienić spadek odporności, rozwój stresu oksydacyjnego oraz przyspieszone procesy starzenia się organizmu.

Tempo syntezy glutationu spada wraz z wiekiem, co jest naturalną konsekwencją zmniejszenia aktywności enzymów oraz dostępności związków niezbędnych w procesie produkcji cząsteczek glutationu. Ponadto zwiększa się narażenie na działanie szkodliwych czynników, generujących wolne rodniki i przyczyniających się do szybszego “zużywania się” glutationu.

Niski poziom glutationu w organizmie dotyczy zwłaszcza osób narażonych na działanie następujących czynników:

dieta bogata w żywność przetworzoną, tłuszcze trans cukier
zanieczyszczenia środowiska
przewlekły stres
ekspozycja na dym papierosowy
przewlekłe schorzenia
długotrwały, intensywny wysiłek fizyczny
przewlekłe stosowanie leków
częste infekcje

Ponadto do spadku poziomu glutationu może przyczynić się w oczywisty sposób stosowanie mało zróżnicowanej, diety, ubogiej w związki niezbędne w procesie syntezy glutationu (zwłaszcza określone aminokwasy i witaminy).

Za mało glutationu — jakie są konsekwencje?

Wraz z upływem lat w naszym organizmie zachodzi szereg zmian, prowadzących m.in. do mniej skutecznej walki z wolnymi rodnikami — a to przekłada się na nasilenie stresu oksydacyjnego i stanu zapalnego. Jedną z takich niekorzystnych zmian jest spadek syntezy glutationu, czyli związku uznawanego za bardzo silny antyoksydant.

Im mniej glutationu w komórkach, tym gorsze funkcjonowanie mitochondriów, czyli organelli odpowiedzialnych za produkowanie energii. Konsekwencją malejącej wraz z wiekiem syntezy glutationu jest wzmocnienie stresu oksydacyjnego, przewlekłego stanu zapalnego o małym nasileniu oraz zaburzenie funkcji detoksykacyjnych organizmu.

Przywrócenie optymalnego poziomu glutationu w organizmie uznawane jest obecnie za jedna z najskuteczniejszych strategii anti-aging.

Jak podnieść poziom glutationu?

W diecie brak jest naturalnych źródeł samego glutationu. Można natomiast zadbać o odpowiednio wysokie spożycie aminokwasów i innych związków niezbędnych w procesie syntezy glutationu. Jak wygląda strategia umożliwiająca zwiększenie poziomu glutationu w organizmie?

Przede wszystkim należy zadbać o spożywanie produktów bogatych w cysteinę, glicynę oraz metioninę (to aminokwas stanowiący źródło siarki, ponadto może być z niego syntetyzowana cysteina).

Bogate źródła dietetyczne cysteiny to przede wszystkim płatki owsiane, nasiona słonecznika, mięso z kurczaka, strączki oraz jaja. Ponadto można zwiększyć tempo syntezy cysteiny w organizmie, dostarczając innego aminokwasu — metioniny.

Najbogatsze naturalne źródła metioniny to nasiona sezamu, ryby, mleko, mięso kurczaka, kiełki pszenicy oraz pestki dyni. Z kolei glicyna może być spożywana z takimi bogatymi w białko produktami jak soczewica, jaja, drób, nasiona słonecznika, pestki dyni, kasza gryczana oraz orzechy włoskie.

Poza takimi interwencjami dietetycznymi można sięgnąć po odpowiednie suplementy diety zawierające cysteinę i glicynę. Cysteina może być także dostarczona pod postacią NAC.

Można dodatkowo sięgnąć po melatoninę, która także wspomaga syntezę glutationu. I znów — do wyboru mamy suplementy diety bądź naturalne źródła melatoniny, takie jak oliwa z oliwek, siemię lniane, brokuły, pomidory czy jęczmień.

Zwiększenie spożycia siarki jest niezbędne, ponieważ jest ona kluczowym prekursorem glutationu. Bogate źródła siarki to warzywa krzyżowe (np. brokuły, kalafior, jarmuż), a także czosnek, cebula i rzeżucha.

W celu podniesienia poziomu glutationu w organizmie należy ponadto zadbać o dostarczenie wraz z dietą czy suplementami takich związków jak witaminy C, E, B2, B3, B5 i B12. Kolejne związki wpływające korzystnie na poziom glutationu to kwas alfa-liponowy i selen.

Pobierz darmowego e-booka ze zdrowymi przepisami:

Proszę, wpisz adres e-mail, na który wyślę plik.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych w celu otrzymania wiadomości

Dane będą przetwarzane przez Purelab Marek Skoczylas, ul. Reformacka 6, 35-026 Rzeszów zgodnie z ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną oraz przepisami z zakresu ochrony danych osobowych w celu odpowiedzi na zadane pytanie, przesłanie materiałów informacyjnych, przekazania informacji o produktach i usługach lub przekazania informacji handlowej. Oświadczam, iż podanie przeze mnie danych osobowych jest dobrowolne oraz iż poinformowano mnie o prawie dostępu do moich danych osobowych, możliwości ich poprawiania oraz o prawie odwołania zgody w dowolnym momencie. Dane nie zostaną udostępnione podmiotom trzecim.

Pobieram