14 zdumiewających właściwości yerba mate

Ma działanie orzeźwiające i pobudzające, wpływa na zdrowie kości oraz usprawnia przemianę materii. Yerba mate to napój, który rdzenni mieszkańcy Ameryki Południowej piją od wielu wieków. Indianie Guarani traktowali to jako swoisty rytuał, który miał sprzyjać budowaniu wspólnoty oraz zacieśnianiu więzi międzyludzkich. Dowiedz się więcej o jego zaletach.

Yerba mate (herba mate, mate) to napój wytwarzany głównie ze zmielonych liści ostrokrzewu paragwajskiego. Dobrze wpływa on na układ sercowo-naczyniowy, wzmacnia odporność oraz reguluje poziom glukozy we krwi. Sprawdza się zwłaszcza o poranku, ponieważ daje prawdziwy zastrzyk energii. Co więcej, można go potraktować także jako łagodny afrodyzjak.

1. Yerba mate może zwiększyć poziom energii

Yerba mate, podobnie jak guarana, może dodać tobie energii. Mimo że nie ma ona tyle kofeiny, co kawa, jej picie może zmniejszyć twoje zmęczenie. Wiadomo też, że może ona poprawiać czujność, na co wskazują badania przeprowadzone – w związku z właściwościami kofeiny – w 2008 roku (1).

Inne badanie pokazało, że yerba mate może zwiększyć wydolność podczas treningu. Przed ćwiczeniami podano grupie osób niewielką ilość tego napoju. Okazało się, że miały one większą wydolność niż osoby, które się go nie napiły (2).

2. Picie napoju poprawia nastrój

Jak już powiedzieliśmy, yerba mate jest źródłem kofeiny, a ta z kolei może poprawiać samopoczucie (3). Sprawdzono też owo działanie na przykładzie tego konkretnego napoju, w badaniach przeprowadzonych w 2017 roku. Okazało się, że faktycznie może on dobrze wpływać na nastrój (4).

3. Yerba mate ma mnóstwo dobroczynnych substancji odżywczych

Witaminy, minerały, przeciwutleniacze – to wszystko znajduje się w yerba mate. Mówi się. że napój zawiera wszystkie mikroelementy, które są niezbędne do życia. Wśród nich można wymienić m.in.: witaminy (A, B1, B2, B3 i B5, C i E), potas, fosfor, magnez, mangan, siarkę cynk, wapń.  

Yerba mate jest również źródłem przeciwutleniaczy, które opóźniają procesy starzenia się oraz chronią przed wieloma chorobami, np. nowotworami czy też schorzeniami kardiologicznymi. Yerba mate jest bogatym źródłem antyoksydantów, takich jak np.: ksantyny, saponiny i polifenole. Okazuje się również, że napój ten ma więcej przeciwutleniaczy niż zielona herbata, która słynie z właściwości antyoksydacyjnych (5).

4. Napój dobrze wpływa na zdrowie kości

Już po 30. roku życia spada w organizmie ilość wapnia, co przyczynia się do tego, że kości stają się coraz słabsze. Okazuje się, że regularne picie yerba mate dobrze wpływa na ich gęstość. Szczególnie widoczne jest to u kobiet, które przyszły menopauzę.

Naukowcy przeprowadzili badania na dwóch grupach takich pań: pierwsza z nich piła yerba mate, druga zaś – nie piła. Po pewnym czasie okazało się, że kobiety w pierwszej grupie mają kości w kręgosłupie gęstsze o 10% (6).

5. Ostrokrzew paragwajski ma działanie przeciwnowotworowe

Napój jest bogatym źródłem wielu składników, m. in. saponin,  garbników, chlorofilu, kwasu ursolowego i kwas chlorogenowego. Naukowo dowiedziono, że związki te mają działanie przeciwnowotworowe (7).

Jak się okazało, w pewnych badaniach wyszło na to, iż pochodne kwasu chlorowego mogą wspomagać leczenie raka jelita grubego. Co więcej, zmniejszają one również markery stanów zapalnych, które przyczyniają się do rozwoju nowotworów (8).

6. Yerba mate dobrze wpływa na układ immunologiczny

Jak naturalnie wzmocnić odporność organizmu? Tu również sprawdzi się picie yerba mate. Zawarte w ekstraktach ostrokrzewu saponiny i inne fitochemikalia hamują wytwarzanie stanów zapalnych (9). Blokują też produkcję cytokin prozapalnych u zwierząt (10).

Same saponiny korzystnie wpływają na cholesterol i skutecznie chronią organizm przed różnymi schorzeniami. Przy wzmacnianiu odporności znaczenie mają również właściwości przeciwutleniające yerba mate, na który wpływa selen oraz witaminy: A oraz C (11).

7. Napój pomaga w przemianie materii

Yerba mate to jeden z naturalnych produktów, który może przyczynić się do zrzucenia kilku kilogramów. Ważne jest to, że napój skutecznie tłumi apetyt i znacznie usprawnia przemianę materii (12). Naukowcy udowodnili, że skutecznie zmniejsza on ilość magazynowanego tłuszczu (13). Właściwości te potwierdziły również i inne badania, gdzie u uczestników spożywających yerba mate w proszku przez okres 3 miesięcy odnotowano znaczną utratę wagi (14).

Warto dodać, że w yerba mate zawarte są ksantyny, które pomagają rozluźnić mięśnie gładkie, a to z kolei  sprzyja lepszemu trawieniu. A to z kolei zmniejsza problemy związane z zaparciami, wzdęciami oraz skurczami żołądka. Do tego w liściach i łodygach ostrokrzewu paragwajskiego znajdują się saponiny, takie jak kwas ursolowy czy glikozydy kwasu oleanolowego. One również sprzyjają odchudzaniu (15).

8. Yerba mate to łagodny afrodyzjak

Yerba mate uznawany jest za łagodny afrodyzjak, który mężczyźni mogą stosować w celu zwiększenia popędu seksualnego. Wiele minerałów i witamin zawartych w Yerba Mate sprzyja z kolei lepszej płodności (16).

9. Napar dobrze działa na cukrzycę

Bezpośrednią przyczyną cukrzycy jest nieprawidłowe wydzielanie insuliny przez organizm lub nieprawidłowa reakcja na ten hormon. Jak się okazuje, yerba mate może regulować poziom glukozy we krwi oraz zwiększać wrażliwość organizmu na insulinę. W 2011 roku przeprowadzono pewne badanie.

Uczestniczyło w nim prawie 30 osób z cukrzycą typu 2 lub stanem przedcukrzycowym. Część osób piła szklankę napoju dziennie przez 2 miesiące. Wyniki badań pokazały, że właśnie w tej grupie poziom glukozy znacznie się zmniejszył, a przy okazji również – poziom hemoglobiny glikowanej (HbA1C) (17). 

10. Napój ma właściwości przeciwzapalne

Stany zapalne pojawiają się zarówno w przypadku łatwych do wyleczenia infekcji, jak i poważnych schorzeń. Yerba mate skutecznie je zwalcza, minimalizując jednocześnie ryzyko  wystąpienia różnych chorób. Przykładowo,  napój pomaga w leczeniu astmy, zapalenia stawów oraz zapalnej choroby jelit (18). 

11. Ostrokrzew paragwajski może chronić wątrobę

Wątroba jest największym gruczołem w ludzkim organizmie. Ze względu na to, że bierze udział m.in. w przemianie materii, syntezie białek oraz gospodarce hormonalnej, nie można bez niej funkcjonować. Yerba mate usprawnia przepływ żółci, hamuje powstawanie kamieni żółciowych oraz zapobiega pojawianiu się zapalenia wątroby (19, 20). Dotychczasowe badania przeprowadzone zostały jednak jedynie na zwierzętach, dlatego potrzebne są kolejne, obejmujące tym razem ludzi. 

12. Napój dobrze wpływa na układ sercowo-naczyniowy

Choroby serca objawiają się najczęściej: bólami w klatce piersiowej, obrzękami, kołataniem serca, a nawet omdleniami. W napoju zawarta jest jednak teobromina, która skutecznie ochrania przed zbyt wysokim ciśnieniem krwi, a tym samym minimalizuje ryzyko chorób serca. Co więcej, rozszerza ściany naczyń krwionośnych, co znacznie usprawnia przepływ krwi. Właściwości te sprawdzono podczas jednego badania. Zaproszono do niego blisko 150 uczestników. Przez kilka tygodni podawano im yerba mate. Okazało się, że napój ten sprzyja lepszemu krążeniu (22).

Przyczyną  problemów z układem sercowo-naczyniowym czasem jest również zbyt wysoki poziom cholesterolu LDL, czyli tzw. „złego” cholesterolu. W medycznym czasopiśmie opublikowano wyniki badań przeprowadzonych w 2009 roku (23). Naukowcy zaprosili do niego uczestników, których zadaniem było picie jednej szklanki yerba mate codziennie. Na koniec okazało się że cholesterol obniżył się u nich o około 10% (24). Ważne jest również to, że yerba mate przyczynia się do zmniejszenia otyłości i nadwagi, które również wpływają na układ sercowo-naczyniowy (25).

13. Yerba mate zwalcza infekcje i bakterie

Yerba mate ma właściwości przeciwbakteryjne i potrafi zwalczać np. pałeczki okrężnicy (26). Co więcej, wykazuje również działanie przeciwgrzybicze i sprawdza się np. przy grzybicy skóry. Podczas jednego z badań okazało się, że 1000 mg herbaty yerba mate potrafi zwalcza grzyby, które powodują wysypkę i łupież (27).

14. Napój poprawia funkcje poznawcze

Zawarte w yerba mate antyoksydanty sprawiają, że beta-amyloid nie odkłada się w mózgu tak szybko, co z kolei przyczynia się do zmniejszenia skutków demencji (28).

Ważne jest również to, że yerba mate jest źródłem metyloksantyn, które spowalniają chorobę Parkinsona i Alzheimera. Mówi się, więc że yerba mate może być w przyszłości wykorzystywana jako środek do leczenia lub zapobiegania pojawianiu się schorzeń neurodegeneracyjnych (29).

Przeciwwskazania i skutki uboczne

Zbyt częste picie yerba mate może być związane ze zwiększonym ryzykiem pojawienia się nowotworów jednak jest to związane z wysokimi temperaturami, w jakich spożywa się herbatę. Okazuje się, że może to powodować raka krtani, przełyku i ust. Ważne jest więc, aby pić małe ilości yerba mate oraz w niższych temperaturach (30). 

Zbyt często yerba mate nie powinny pić także kobiety w ciąży. Picie więcej niż 3 filiżanek tego napoju dziennie wiąże się z wysoką zawartością kofeiny, co może z kolei doprowadzić nawet do problemów z ciążą (31, 32). Warto też zaznaczyć, że yerba mate może niezbyt dobrze reagować z niektórymi lekami. Przykładowo, zawiera on związki MAOI, które są wykorzystywane w leczeniu depresji. Jeśli więc przyjmujesz leki, które również je zawierają, koniecznie skonsultuj się ze swoim lekarzem..



Artykuł ma charakter informacyjny. Jest obiektywną analizą aktualnych badań naukowych, zgodnych z metodologią EBM. Nie stanowi jednak diagnozy ani porady medycznej. Leczeniem może zajmować się tylko Twój lekarz prowadzący.



Autor: lek. stom. Marek Skoczylas