7 zaskakujących właściwości molibdenu

Molibden to pierwiastek śladowy, który występuje w przyrodzie oraz organizmie człowieka w bardzo małych ilościach. Pomimo to pierwiastek ten ma niemałe znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania organizmu.

Molibden to kofaktor licznych enzymów, takich jak oksydaza oraz dehydrogenaza aldehydowa, oksydoreduktaza ksantynowa oraz oksydazy siarczynu. Ponadto molibden jest składnikiem szkliwa zębów, reguluje przyswajanie żelaza oraz wspomaga funkcjonowanie układu nerwowego (1).

Zarówno zbyt niski, jak i zbyt wysoki poziom molibdenu we krwi nie pozostaje obojętny dla zdrowia. Oto, jakie funkcje pełni molibden w organizmie i dlaczego ważna jest odpowiednia podaż tego pierwiastka wraz z dietą.

1.Molibden zapobiega nadwrażliwości na siarczyny

Siarczyny to środki konserwujące używane w celu zapobiegania brązowienia takich produktów jak soki, wino, suszone owoce, mięso czy kapusta kiszona. Nadmierne spożycie siarczynów może prowadzić do rozwoju stanu nadwrażliwości na te związki, manifestującej się pod postacią bólów brzucha, nudności i biegunek. U niektórych osób może pojawić się świszczący oddech, utrata świadomości, nasilenie ataków astmy, a w skrajnych przypadkach – śmierć (2).

Z tego względu siarczyny uznawane są za jedne z najistotniejszych alergenów pokarmowych, a ich obecność w produktach spożywczych powinna być oznaczona na opakowaniu produktu (3).

Molibden aktywuje enzym oksydazę siarczynu, odpowiedzialną za przekształcenie siarczynów w siarczany. Dzięki temu możliwe jest redukowanie poziomu siarczynów w organizmie i ograniczenie ryzyka rozwoju wrażliwości na siarczyny, a także łagodzenie objawów nadwrażliwości.

2.Moliben wzmacnia szkliwo zębów

Odpowiednia podaż molibdenu związana jest z mniejszą częstością występowania próchnicy zębów. Prawdopodobny mechanizm prowadzący do ograniczenia rozwoju ubytków wynika z wbudowywania się molibdenu do mikrokryształów apatytów szkliwa i zmniejszenia podatności szkliwa na degradację (4).

W badaniach na szkliwie bydlęcym wykazano, iż molibden sprzyja zwiększeniu wychwytu fluorków oraz zwiększeniu stopnia mineralizacji szkliwa (5).

3. Molibden może chronić przed anemią

Anemia z niedoboru żelaza to najczęstsza postać niedokrwistości, prowadząca do zmniejszonej syntezy hemoglobiny i krwinek czerwonych (6).  

Molibden ułatwia wykorzystanie żelaza w procesie wbudowywania go do cząsteczki hemoglobiny. Jednoczesna suplementacja manganu i żelaza okazuje się być bardzo efektywna u osób z anemią, przyczyniając się do zwiększenia poziomu hemoglobiny we krwi (7).

4. Molibden wspomaga układ krążenia

Tlenek azotu to związek istotny dla prawidłowego funkcjonowania układu sercowo – naczyniowego. Syntetyzowany jest on przez komórki śródbłonka ścian naczyń krwionośnych z argininy, przy udziale syntazy tlenku azotu. Rolą tlenku azotu w organizmie jest rozszerzanie ścian naczyń krwionośnych, regulacja miejscowego wzrostu komórek oraz ochrona ścian naczyń przed uszkodzeniami generowanymi przez przepływ krwi (8).

Molibden reguluje aktywność enzymu reduktazy azotanowej, odpowiedzialnej za przemianę azotanów do dwutlenku azotu, czyli prekursora tlenku azotu (9).

5. Molibden normalizuje poziom kwasu moczowego

Kwas moczowy to końcowy produkt przemiany materii, powstały z rozpadu puryn. Niedobór molibdenu wiąże się z występowaniem zbyt niskiego poziomu kwasu moczowego, co wynika z obniżenia aktywności enzymu oksydazy ksantynowej (10).

Zbyt niski poziom kwasu moczowego może przyczynić się do rozwoju poważnych schorzeń: choroby Alzheimera (11), choroby Parkinsona, pląsawicy Huntingtona (12) czy stwardnienia rozsianego (13).

6.Molibden wspomaga detoksykację organizmu

Molibden reguluje aktywność enzymów oksydazy aldehydowej oraz dehydrogenazy aldehydowej. Ten pierwszy enzym odpowiedzialny za metabolizm wielu leków (14), ten drugi zaś – za przemianę aldehydu octowego do kwasu octowego.

Aldehyd octowy powstaje m. in. na drodze przemian spożywanego alkoholu i jest związkiem działającym na komórki toksycznie. Niestety – aldehyd octowy nie jest wydalany z organizmu i podlega kumulacji. Z kolei kwas octowy może być łatwo eliminowany. Molibden wspomaga usuwanie aldehydu octowego (15).

7. Molibden kontra rak przełyku oraz odbytu

Populacje zamieszkujące tereny ubogie w molibden są bardziej narażone na rozwój raka przełyku (16). Niski poziom molibdenu jest ponadto uznawany za czynnik ryzyka rozwoju raka odbytu u kobiet (17).

Zapotrzebowanie na molibden i źródła w diecie

Dzienne zapotrzebowanie na molibden, określone dla poszczególnych grup wiekowych przedstawia się następująco (18):

  • dzieci w wieku od 1 do 3 lat – 17 µg
  • dzieci w wieku od 4 do 8 lat – 22 µg
  • dzieci w wieku od 9 do 13 lat – 34 µg
  • dzieci w wieku od 14 do 18 lat – 43 µg
  • dorośli – 45 µg
  • kobiety w ciąży i karmiące piersią – 50 µg

Najważniejsze źródła molibdenu w diecie to przede wszystkim strączki, orzechy i pełne ziarna zbóż, pestki dyni oraz woda pitna. Trudno jest ściśle określić zawartość molibdenu w produktach spożywczych – zależy ona bowiem od zawartości tego pierwiastka w glebie uprawnej (19).

Źródłem molibdenu mogą być także suplementy diety zawierające związki molibdenu: molibdenian amonu, molibdenian sodu, pikolinian molibdenu, cytrynian molibdenu, asparaginian molibdenu oraz glicynian molibdenu.

↓ Niedobór molibdenu

U zdrowych osób niedobór molibdenu nie jest stwierdzany. Tylko u jednego pacjenta stwierdzono niedobór molibdenu wynikający z choroby Leśniowskiego – Crohn’a i karmienia pozajelitowego (20). U tego mężczyzny pojawiły się takie objawy wynikające z niskiego poziomu molibdenu jak tachykardia, nocna ślepota i bóle głowy.

Przyczyną zbyt niskiego poziomu molibdenu w organizmie mogą być natomiast defekty metaboliczne związane z niedoborem kofaktora molibdenu. Dochodzi wówczas do niedoboru trzech zależnych od molibdenu enzymów: oksydazy aldehydowej, dehydrogenazy ksantynowej oraz oksydazy siarczynowej. Dotknięte tym defektem dzieci żyją maksymalnie kilka dni i doświadczają poważnych zaburzeń neurologicznych (21).

↑ Nadmiar molibdenu

Dopuszczalne dzienne spożycie molibdenu szacowane jest na 2000 µg (22). Sporadyczne są przypadki przedawkowania manganu dostarczanego z suplementami diety (23).

Zbyt wysoki poziom molibdenu w organizmie prowadzi do zwiększenia poziomu kwasu moczowego we krwi, co prowadzi do wystąpienia objawów przypominających dnę moczanową. Pojawiają się wówczas następujące symptomy (24):

  • ból i obrzęki stawów
  • zaczerwienienie okolicy stawowej
  • rozdrażnienie
  • gorączka
  • łuszcząca się skóra

Inną konsekwencją zbyt wysokiego poziomu molibdenu w organizmie może być spadek gęstości mineralnej kości oraz spowolnienie wzrostu (25, 26). Nadmiar molibdenu skorelowany jest także z zaburzeniami płodności – u mężczyzn może dojść do pogorszenia jakości spermy (27) oraz spadku poziomu testosteronu (28)..



Artykuł ma charakter informacyjny. Jest obiektywną analizą aktualnych badań naukowych, zgodnych z metodologią EBM. Nie stanowi jednak diagnozy ani porady medycznej. Leczeniem może zajmować się tylko Twój lekarz prowadzący.



Autor: lek. stom. Marek Skoczylas