17 wspaniałych właściwości lawendy

Lawenda wyróżnia się za sprawą fioletowej barwy oraz wyjątkowego zapachu. Doceniana jest jednak przede wszystkim za działanie uspokajające i relaksujące. Dlatego też doskonale sprawdzi się przed snem, w masażu oraz kąpieli. Najprościej znaleźć lawendę w postaci olejku, jednak występuje ona także m.in. w formie kapsułek i płynnych ekstraktów.

Roślina wpływa także na funkcjonowanie mózgu, pomaga leczyć rany, a nawet sprawdza się przed miesiączką. Do tego dobrze działa na pacjentów z depresją i objawami lękowymi oraz pozytywnie wpływa na układ sercowo-naczyniowy. Dowiedz się więcej. 

1. Lawenda dobrze działa na sen

Bezsenność wiąże się nie tylko problemem z zasypianiem, ale również nieodpowiednią jakością snu. Wyniki badań opublikowane w British Association of Critical Nurses wskazują na to, że lawenda znacznie zmniejsza problemy z bezsennością u pacjentów na oddziale intensywnej terapii (1). Przed zaśnięciem warto więc pokropić poduszkę olejkiem lawendowym, aby szybko znaleźć się w objęciach Morfeusza.

2. Lawenda zmniejsza lęk i depresję

Przeciwlękowe właściwości lawendy przebadano na podstawie preparatu Silexan, czyli kapsułek z olejkiem z tej rośliny. Już po 14 dniach ich działanie było widoczne u pacjentów z zespołem lęku uogólnionego (2).

Co ciekawe, sam zapach z lawendy może pomóc pacjentom przed wizytą u stomatologa, i tę właściwość również udowodniono naukowo (3). Badania przeprowadzono na ponad 300 osobach czekających przed gabinetem dentystycznym. Połowa z nich w tym czasie czuła zapach lawendy i właśnie u tych osób odnotowano niższy poziom lęku (4). 

Właściwości te potwierdzili również i inni naukowcy. Przeprowadzili oni pewne badanie na 150 kobietach, które niedawno zostały matkami. U tych pań, które przez pewien czas codziennie wdychały zapach lawendy, odnotowano znacznie niższy poziom lęku i stresu, były one też mniej narażone na depresję (5).

3. Fioletowa roślina poprawia funkcjonowanie mózgu

Na chorobę Alzheimera narażeni są szczególnie pacjenci po 65 roku życia. I to właśnie na takiej grupie osób sprawdzono działanie olejków eterycznych, w tym olejku lawendowego. Naukowcy zauważyli, że zarówno ten olejek jak i inne olejki (z cytryny, pomarańczy i rozmarynu) poprawiły funkcje poznawcze u kilkunastu pacjentów z tą chorobą (6).

4. Roślina obniża ciśnienie krwi

Nie jest tajemnicą, że wysokie ciśnienie krwi często prowadzi do udarów oraz zawałów. Na łamach czasopisma Journal of Pharmaceutical Research opublikowano wyniki badań przeprowadzonych na pacjentach po operacji na otwartym sercu. Wdychali oni po zabiegu olejek z lawendy, który – jak się okazało – obniżył u nich ciśnienie (7).

5. Lawenda przydaje się w pielęgnacji włosów

Wypadanie włosów może być spowodowane wieloma rozmaitymi czynnikami. Aby zapobiec temu zjawisku, warto zaopatrzyć się w szampon na bazie lawendy. Ważne jest jednak to, aby kosmetyk ten był pozbawiony zbędnych chemikaliów. Co więcej możesz wypróbować również namoczyć kwiaty lawendy w wodzie (trochę tak, jak się robi herbatę), a następnie zaaplikować całość na włosy. Taka mieszanka z powodzeniem zastąpi szampon z drogerii (8). 

Warto dodać, że w 1998 roku przeprowadzono badania, z których wynika, że mieszanka oleju lawendowego oraz innych olejów (z tymianku, rozmarynu i drzewa cedrowego) może przyczynić się do zmniejszenia łysienia plackowatego, które polega na nadmiernej utracie włosów. Choroba ta objawiają się charakterystycznymi “plackami” na głowie (9).

Wystarczy więc wmasowywać  ziołową formułę we włosy, aby szybko zauważyć efekty. Prawdopodobnie więc lawenda jest czynnikiem pobudzającym wzrost włosów, jednak trwają jeszcze badania na ten temat.

6.  Lavandula dobrze działa na skórę 

Lawenda ma dobroczynne działanie dla skóry i można ją stosować w różnych postaciach. Przykładowo, butelkę z atomizerem można wypełnić wodą i jej kwiatami. To skuteczny i bardzo praktyczny kosmetyk, który można mieć zawsze ze sobą i który doskonale sprawdzi się w przypadku suchej i podrażnionej skóry. 

Co więcej, kosmetyki z lawendą w składzie przydają się także w przypadku łuszczycy, egzemy czy też trądziku (10).

Olejek lawendowy ma również właściwości przeciwzapalne i antyseptyczne, dzięki którym zwalcza bakterie wywołujące różne choroby i stany zapalne. Wystarczy przecierać zmiany chorobowe wacikiem nasączonym olejkiem, aby się ich pozbyć. Badacze z Howard University College of Medicine w Waszyngtonie stwierdzili, że olejek lawendowy to jeden z nielicznych olejków eterycznych, który potrafi blokować rozwój wielu bakterii skóry (11). Sami aromaterapeuci  bardzo chętnie wykorzystują tę roślinę w leczeniu trądziku (12).

Osoby z wrażliwą skórą powinny przed zastosowaniem rozcieńczyć jednak olejek lawendowy w wodzie lub oleju bazowym. Roślina skutecznie leczy też rany, a proces ten umożliwiają jej przeciwzapalne oraz antyseptyczne właściwości. Radzi sobie ona zarówno z oparzeniami, owrzodzeniami, jak i innymi typami ran oraz samymi bliznami (13).

Można ją stosować nawet na rany wywołane nowotworami, łagodząc ból oraz stany zapalne (14). 

Warto jednak pamiętać, aby przed włączeniem lawendy do swojej pielęgnacji porozmawiać z dermatologiem, aby sprawdzić, czy nie wejdzie ona w interakcję z niektórymi lekami.

7. Lawenda ma działanie przeciwgrzybicze

Naukowcy udowadniają że olej lawendowy może skutecznie zwalczyć choroby skóry spowodowane grzybami (15).

Okazuje się że niszczy on błony komórek popularnych szczepów grzybów, np. Candida albicans. Te wyniki badań opublikowano m.in. w prestiżowym Journal of Medical Microbiology. Jest to o tyle istotne, że trudno obecnie znaleźć na rynku skuteczne leki przeciwgrzybicze, działające na infekcje  skóry, włosów i paznokci –  wiele z nich powoduje różne skutki uboczne.  Inne badania również dowodzą, że lawenda może być pomocna przy grzybicy, w tym również przy grzybicy stóp (16, 17).

8.  Roślina dobrze działa na układ sercowo-naczyniowy

Miażdżyca to choroba która powstaje w wyniku odkładania się lipidów w ścianach krwionośnych. Zawarte w lawendzie związki organiczne i antyoksydanty przyczyniają się do zmniejszenia ciśnienia krwi oraz napięcia naczyń krwionośnych i tym samym zapobiegają tej chorobie, a tym samym – udarom oraz zawałom (18).

9.  Lavandula sprawdza się przed miesiączką i w jej trakcie

Wiele kobiet doświadcza zespołu napięcia przedmiesiączkowego. Nie wiadomo dokładnie, jakie są jego przyczyny, wiadomo jednak, że jego objawy są bardzo widoczne – także dla panów. Aby je złagodzić, warto zastosować lawendę, która sprawdza się np. w ramach aromaterapii. Naukowcy postanowili sprawdzić działanie rośliny u kilkunastu młodych kobiet. Okazało się, że może ona łagodzić objawy emocjonalne, takie jak np. rozdrażnienie, płaczliwość czy stany depresyjne (19).

Co więcej, naukowcy dowodzą również, że lawenda zmniejsza skurcze podczas samej miesiączki. Podobne wyniki dały dotychczas dwa przeprowadzone badania (20,  21).

10. Lawenda łagodzi objawy menopauzy

Uderzenia gorąca to bardzo charakterystyczny i z pewnością niezbyt przyjemny objaw menopauzy. Okazuje się, że w tym przypadku również lawenda może pomóc. W jaki sposób? Na przykład poprzez aromaterapię. Wystarczy dwa razy dziennie wdychać lawendę, aby złagodzić tę uciążliwą dolegliwość (22).

11. Roślina usprawnia przemianę materii

Niestrawność objawia się bólami brzucha, nudnościami, wymiotami i pieczeniem w żołądku. Lawenda usprawnia metabolizm oraz produkcję żółci. Poprawia ruchliwość jelit, co ułatwia przechodzenie pokarmu. Wytwarzanie większej ilości żółci umożliwia z kolei lepsze wchłanianie się składników odżywczych. Okazuje się, że lawenda jest skuteczna również w łagodzeniu zaparć (23).

Niektórzy naukowcy uważają, że hamuje ona wzrost różnych patogenów, jednak inni są przeciwnego zdania. Jeśli zmagasz się z różnego rodzaju zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi, kolkami, wymiotami czy też wzdęciami, koniecznie wypróbuj herbatę z lawendy.

12. Lavandula sprawdza się przy chorobie lokomocyjnej

Jeśli podczas poruszania się samochodem, statkiem lub samolotem odczuwasz mdłości i chce ci się wymiotować, prawdopodobnie zmagasz się z chorobą lokomocyjną. Co ciekawe, przy tej dolegliwości również sprawdza się olejek lawendowy. Wystarczy zaaplikować niewielką jego ilość za uszami, na końcu języka lub pod pępkiem, aby nieprzyjemne uczucia szybko minęły (24).

13. Lawenda może łagodzić bóle głowy

Roślina okazuje się być skuteczna również przy bólach głowy. Naukowcy udowodnili, że samo wdychanie jej zapachu lub wmasowywanie olejku w okolicach skroni, czoła i szyi może przyczynić się do złagodzenia bólu. Jak się okazuje, szczególnie warto wmasowywać olejek za uszami (25).

Właściwości te potwierdzają badania przeprowadzone na prawie 50 osobach, u których samo oddychanie olejku lawendowego znacznie zmniejszyło bóle głowy. (26).

14. Fioletowa roślina pomaga w leczeniu cukrzycy

W dzisiejszych czasach wiele osób jest chorych na cukrzycę. Okazuje się, że związany z nią wysoki poziom glukozy we krwi może zmniejszyć także olejek lawendowy. Kilka lat temu naukowcy postanowili, w związku z tym, przeprowadzić badanie na zwierzętach. Jego wyniki przyniosły zaskakujące rezultaty okazało się bowiem, że olejek uchronił je przed:

  • zbyt wysokim poziomem glukozy we krwi,
  • tyciem,
  • zaburzeniami czynności wątroby i nerek,
  • problemami z przemianą materii,
  • zmniejszeniem ilości przeciwutleniaczy w wątrobie i nerkach,
  • lipoperoksydacją wątroby i nerek (27).

Wszystkie powyższe symptomy związane są z cukrzycą.

15. Krzewinka może złagodzić objawy astmy

Astma objawia się świszczącym oddechem, kaszlem oraz dusznościami. Kilka lat temu w Life Sciences opublikowano badanie, z którego wynika, iż lawenda może okazać się pomocna przy problemach z astmą oskrzelową i układem oddechowym. Usuwa ona śluz oraz łagodzi stany zapalne. Jednak warto zaznaczyć, że właściwości te przebadano dotychczas jedynie na zwierzętach (28).

16.Roślina ma działanie przeciwzapalne

Stany zapalne są źródłem wielu schorzeń. Aby im przeciwdziałać, warto zastosować lawendę – tak jak już wielokrotnie powiedzieliśmy, wyróżnia się ona właściwościami przeciwutleniającymi i przeciwzapalnymi. Działanie to sprawdzono naukowo, na przykładzie gryzoni. Okazało się, że w miejscu, gdzie lawenda była stosowana u nich miejscowo lub w postaci zastrzyku, zostały złagodzone stany zapalne oraz reakcje alergiczne (29).

17. Fioletowa krzewinka skutecznie łagodzi ból i swędzenie

Lawenda wykorzystywana np. w ramach aromaterapii może zmniejszyć bóle stawów (30). Łagodzi także bóle mięśni oraz swędzenie po ukąszeniu przez owady (31). Przeprowadzono również badania w których sprawdzano, czy lawenda jest w stanie złagodzić ból wywołany igłą. Okazało się, że tak się stało zarówno w przypadku pacjentów zdrowych, jak i chorych (32).

Można więc powiedzieć, że lawenda jest naturalnym środkiem przeciwbólowym. Jest to możliwe, dzięki temu, że zawiera ona octan linalilu oraz linalol (33).

Co więcej, znajdują się w niej również polisacharydy, które przeciwdziałają stanom zapalnym, również w przypadku zapalenia stawów i reumatyzmu. Według niektórych naukowców warto stosować aromaterapię z olejkiem lawendowym także podczas porodu (34).

Lawenda może łagodzić ból także po wycięciu migdałków. Ten zabieg jest nieraz konieczny z powodu ich przerostu. Aby złagodzić ból po jego odbyciu, warto również zastosować tę roślinę. Naukowcy sprawdzili jej działanie u blisko 50 dzieci, które przeszły ten zabieg. Okazało się, że olej lawendowy może być stosowany jako środek przeciwbólowy. Potrzebne są jednak kolejne badania, aby ostatecznie potwierdzić te wnioski (35).

Przeciwwskazania i skutki uboczne

Wyciąg z lawendy rzadko kiedy powoduje skutki uboczne, może jednak wywołać:

  • rozstroje żołądka, 
  • bóle głowy,
  • bóle stawów.  

Jeśli przyjmujesz leki na sen lub depresję (np. benzodiazepiny lub barbiturany), powinieneś uważać, ponieważ lawenda może spotęgować ich działanie – nawet jeśli preparaty te nie są na receptę. Nie powinno się jej również zażywać z lekami obniżającymi ciśnienie (np. kaptoprylem, enalaprylem czy losartanem).

Warto dodać, że olejek lawendowy uważany jest za bezpieczny dla kobiet w ciąży oraz matek karmiących. Ostrożnie trzeba jednak stosować lawendę w trzecim trymestrze ciąży, ponieważ oddziałuje ona na hormony. Przed decyzją o stosowaniu tej rośliny na wszelki wypadek warto  porozmawiać ze swoim lekarzem już na początku ciąży..



Artykuł ma charakter informacyjny. Jest obiektywną analizą aktualnych badań naukowych, zgodnych z metodologią EBM. Nie stanowi jednak diagnozy ani porady medycznej. Leczeniem może zajmować się tylko Twój lekarz prowadzący.



Autor: lek. stom. Marek Skoczylas