20 właściwości szafranu + efekty uboczne

Mało kto wie, że szafran jest przyprawą powstającą ze słupka popularnych krokusów. Roślina zdobyła ogromną popularność świecie ze względu na swoją cenę, jest bowiem uznawana za najdroższą przyprawę świata.

Szafran posiada zachwycający kolor i podobnie imponujące właściwości. Regularne spożywanie pochodzącej z Azji Mniejszej przyprawy łagodzi dolegliwości bólowe, zmniejsza objawy astmy i chorób układu krążenia. Ponadto dodawanie szafranu do potraw bywa pomocne w przypadku demencji i choroby Alzheimera.

1. Szafran ma właściwości przeciwnowotworowe

Powstawanie nowotworów jest nierozerwalnie związane z niekontrolowanym podziałem komórek. Jednym z aktywnych składników szafranu jest krocetyna, substancja chemiczna, która hamuje działalności białka odpowiedzialnego za nieprawidłowy podział komórek rakowych.

Aby udowodnić antynowotworowe działanie szafranu, naukowcy przeprowadzili badania laboratoryjne na gryzoniach. Okazało się, że przyprawa jest skuteczna w zwalczaniu nowotworów piersi, jelita grubego, jajnika, szyjki macicy, prostaty, płuc oraz wątroby.

Co istotne, składniki szafranu działały destrukcyjnie na komórki raka przy jednoczesnym omijaniu zdrowych tkanek. [1]

2. Choroby serca i układu krążenia

Zawały i choroby niedokrwienne serca to najczęstsze dolegliwości tego narządu, często prowadzące do pogorszenia ogólnego funkcjonowania organizmu, a nawet do śmierci. Badanie z 1998 roku wykazało istotną poprawę stanu zdrowia pacjentów kardiologicznych, poddanych działaniu szafranu, w porównaniu do grupy kontrolnej. [2]

Dobroczynne działanie przyprawy na układ sercowo-naczyniowy przypisuje się kemferolowi. Ten związek chemiczny wchodzący w skład rośliny poprawia czynność serca zwiększając zdolność komór do pompowania krwi. W efekcie szafran obniża ryzyko doświadczenia zawału oraz choroby niedokrwiennej. [3], [4]

Kolejnym składnikiem szafranu, który wspiera funkcjonowanie serca, jest krocetyna. Wykazuje ona zdolność do obniżania poziomu szkodliwego cholesterolu we krwi. [5]

Przeciwutleniające działanie szafranu zaobserwowano podczas eksperymentu z udziałem gryzoni. Okazało się, że roślina zmniejsza toksyczność niektórych leków, chroniąc tym samym serce. [6]

3. Roślina obniża ciśnienie krwi

Podwyższone ciśnienie krwi to dość powszechny problem, mogący prowadzić do licznych dysfunkcji. Kilka niezależnych badań dowiodło, że spożywanie ekstraktu z szafranu wzmacnia naczynia krwionośne, obniżając jednocześnie ciśnienie krwi. Wystarczy tydzień regularnego stosowania przyprawy w wysokich dawkach, aby zauważyć istotne różnice w tej kwestii. [7], [8]

Nagłe skoki ciśnienia bywają tak samo groźne, jak stale utrzymujący się wysoki stan tego parametru. Wykazano, że podawanie szafranu szczurom zapobiega występowaniu wahań ciśnienia krwi. [9]

4. Szafran może łagodzić ból

Dolegliwości bólowe bywają najgorszym objawem wielu chorób, a także niezależnym stanem patologicznym, utrudniającym codzienne funkcjonowanie. Ból neuropatyczny, spowodowany uszkodzeniem nerwów u szczurów, zmniejszał się lub znikał po podaniu gryzoniom ekstraktu z szafranu. [10]

W innym badaniu udowodniono, że szafran złagodził wrażliwość na ból u myszy po odstawieniu morfiny. [11]

5. Roślina może pomóc przy cukrzycy

Cukrzyca jest związana z zaburzoną produkcją lub działaniem insuliny. U diabetyków, którym podano insulinę wraz z szafranem, zaobserwowano lepsze przyswajanie insuliny. [12]

Na drodze innych badań irańscy naukowcy wykazali zwiększenie wchłaniania glukozy przez komórki ciała szczurów dzięki regularnej suplementacji szafranu. [13]

6. Szafran wykazuje działanie przeciwzapalne

Stan zapalny organizmu może tworzyć się na skutek ekspozycji komórek na działanie nadmiernej ilości tlenku azotu oraz. Jeden z aktywnych składników szafranu wykazuje zdolność do zapobiegania działaniu toksycznych cząsteczek na komórki mózgu. [14]

W odpowiedzi na stan stresu oksydacyjnego, komórki organizmu wytwarzają między innymi interleukinę, która je uszkadza. Szafran jest w stanie zwiększyć ilość deacetylazy histonowej, wykazującej działanie ochronne na komórki dotknięte stresem oksydacyjnym. [15]

7. Roślina przyczynia się do zrzucenia zbędnych kilogramów

Nocne podjadanie może być jedną z przyczyn wzrostu masy ciała. Codzienna suplementacja wysokich dawek szafranu obniżyła chęć do późnego spożywania posiłków przez grupę kobiet z nadwagą. [16]

Odchudzające działanie przyprawy przypisuje się jej zdolności do zmniejszania apetytu poprzez zwiększenie uczucia sytości, ograniczenie wchłaniania tłuszczy z pożywienia oraz poprawienie tempa przemiany materii.

Badanie z udziałem szczurów wykazało zwiększenie ilości tłuszczu wydalanego z organizmu po spożyciu ekstraktu z szafranu.

Szafran wspiera spadek masy ciała również poprzez obniżenie poziomu cholesterolu we krwi. [17]

8. Spożywanie szafranu łagodzi objawy Alzheimera

W leczeniu neurodegeneracyjnych chorób otępiennych, takich jak choroba Alzheimera, często wykorzystuje się leki, które blokują rozkład acetylocholiny. Ekstrakt z szafranu może poprawić jakość życia chorych na chorobę Alzheimera dzięki zdolności do hamowania rozkładu acetylocholiny. Roślina przy dłuższym, regularnym stosowaniu, jest tak samo skuteczna jak donepezil, jeden z najpopularniejszych leków na demencję. [18], [19]

Czteromiesięczna suplementacja szafranu poprawiła pamięć i koncentrację oraz zmniejszyła demencję u osób z chorobą Alzheimera w porównaniu do grupy kontrolnej. [20]

Co ciekawe, aktywne składniki rośliny zmniejszały odkładanie białek beta-amyloidowych, związanych z chorobą Alzheimera. [21]

9. Szafran może polepszyć funkcje seksualne

Zaburzenia seksualne u mężczyzn bardzo często skorelowane są z dysfunkcją erekcji. Codzienna suplementacja szafranu przez nieco ponad tydzień wykazała wydłużenie erekcji i zwiększyła jej częstotliwość. Roślina wywarła równie korzystny wpływ na mężczyzn z zaburzeniami erekcji, spowodowanymi cukrzycą. [22], [23]

Miesięczna suplementacja szafranu przez kobiety znacząco poprawiła ich popęd seksualny oraz zwalczyła problemy z naturalnym nawilżeniem pochwy, będącym przyczyną dyskomfortu podczas stosunku. [24]

10. Przyprawa ma działanie przeciwutleniające

Główną przyczyną starzenia się organizmu są wolne rodniki tlenowe, powstały na skutek wielu procesów biochemicznych w komórkach. Szafran może eliminować nadmiar wolnych rodników oraz zwiększać ilość białek przeciwutleniających, zapewniając organizmowi ochronę przeciwstarzeniową. Szafran ponadto skutecznie chroni przed stresem oksydacyjnym. [25], [26]

Roślina bywa używana przy produkcji balsamów i filtrów przeciwsłonecznych dzięki właściwościom chroniącym skórę przed negatywnymi czynnikami zewnętrznymi. [27]

Regularne spożywanie szafranu może chronić organizm przed efektami ubocznymi stosowania niektórych leków oraz chemioterapii. [28]

11. Roślina poprawia odporność

Leukocyty to komórki krwi, odpowiedzialne za prawidłowe działanie układu odpornościowego. W badaniach na grupie kilkudziesięciu zdrowych osób pokazano dobroczynny wpływ szafranu na wzrost poziomu białych krwinek bez istotnego wpływu na ilość innych składników krwi. [29]

Dobroczynne działanie szafranu zauważono również na komórkach poddanych działaniu wirusów. Okazało się, że roślina nie tylko zapobiega wnikaniu wirusów do wnętrz komórek, ale również hamuje replikację tych patogenów. [30]

12. Objawy zespołu napięcia przedmiesiączkowego

Zespół napięcia przedmiesiączkowego związany jest między innymi z podwyższonym poziomem kortyzolu. Udowodniono, że sam zapach szafranu może znacząco obniżać zawartość tego hormonu we krwi oraz poprawić regularność miesiączkowania. [31]

Inne badanie wykazało skuteczność półrocznego spożywania rośliny na zniesienie takich objawów zespołu napięcia przedmiesiączkowego, jak trądzik czy zmiany nastroju. [32]

13. Szafran wzmacnia mięśnie i znosi objawy zmęczenia

Dobroczynne działanie szafranu z pewnością docenią sportowcy. Przyprawa nie tylko zwiększa ilość tlenu dostarczanego do mięśni, ale również polepsza przepływ krwi, czego efektem jest większe zaopatrzenie tkanek w substancje odżywcze.

Warto wspomnieć, że szafran jest w stanie polepszyć funkcjonowanie mitochondriów, czyli naszych „elektrowni komórkowych”. Grupa mężczyzn spożywających szafran wykazywała się zwiększoną siłą i wytrzymałością fizyczną w porównaniu do grupy kontrolnej. [33]

14. Roślina korzystnie wpływa na samopoczucie

Chroniczne obniżenie nastroju może współwystępować z różnymi dolegliwościami oraz stanowić osobną, niezależną jednostkę chorobową. Eksperyment z udziałem kobiet w depresji poporodowej udowodnił, że szafran wykazuje lepsze działanie antydepresyjne niż Prozac. [34]

Depresja spowodowana schizofrenią została znacznie złagodzona dzięki trzymiesięcznej suplementacji ekstraktu z szafranu. [35]

Antydepresyjne działanie przyprawy jest prawdopodobnie związane ze zwiększeniem wydzielania neuroprzekaźników, takich jak noradrenalina oraz dopamina. [36]

Szafran ponadto może być z powodzeniem wykorzystywany jako remedium na bezsenność i stany lękowe. Grupa myszy poddana działaniu rośliny wykazywała się dłuższym czasem snu oraz zmniejszonym tętnem w porównaniu do grupy gryzoni, której nie podano szafranu. [37]

15. Działanie na układ nerwowy

Istnieje wiele badań potwierdzających korzystny wpływ regularnego stosowania szafranu na funkcjonowanie mózgu i całego układu nerwowego. Przyprawa zwiększa ilość neuroprzekaźników, hamuje skutki stresu oksydacyjnego, a także zapobiega apoptozie komórek mózgowych. [38]

16. Okłady z szafranu łagodzą oparzenia

Szafran, dzięki swoim właściwościom antyoksydacyjnym i przeciwzapalnym, może istotnie przyspieszyć proces gojenia się oparzeń. Przyprawa polepsza ponadto zdolności regeneracyjne skóry, dzięki czemu znajduje zastosowanie w przemyśle kosmetycznym. [39], [40]

17. Roślina wzmacnia kości

Problemy z układem kostnym dorosłych kobiet mają najczęściej związek ze zmianami poziomów rożnych hormonów we krwi. Szczególnie trudnym ze zdrowotnego punktu widzenia okresem jest menopauza. Podawanie szafranu gryzoniom zapobiegło postępowi osteoporozy na skutek zwiększenia poziomu estrogenów, biorących udział w tworzeniu komórek kostnych. [41]

18. Spożywanie szafranu może chronić wątrobę

Uszkodzenia wątroby mogą być spowodowane wieloma czynnikami, a ich skutek w każdym przypadku będzie niebezpieczny dla zdrowia. Dzięki hamowaniu enzymów, tworzących szkodliwe produkty uboczne oraz regeneracji błony wątroby, szafran chroni narząd przed substancjami toksycznymi leków oraz zapobiega stłuszczeniu wątroby. [42], [43]

19. Szafran łagodzi napady padaczkowe

Przeciwdrgawkowe działanie szafranu jest przypisywane zdolności składników aktywnych przyprawy do hamowania receptorów odpowiedzialnych za napady. Szafran jest w stanie zapobiec napadom padaczkowym na długi czas, jednak wyłącznie w przypadku stosowania go w bardzo dużych dawkach, stwarzających ryzyko wystąpienia działań niepożądanych! [44], [45]

20. Roślina poprawia wzrok

Zmiany degeneracyjne w obrębie układu wzrokowego często skorelowane są z podeszłym wiekiem. Na skutek starzenia naczynia krwionośne kurczą się, ograniczając przepływ krwi do oka. Zawarta w szafranie krocetyna rozszerza naczynia krwionośne i poprawia ostrość widzenia. [46]

21. Zdrowie żołądka

Badanie przeprowadzone na szczurach wykazało, że suplementacja szafranu zapobiega niszczeniu błony żołądka przez kwas żołądkowy. Regularne stosowanie szafranu może ponadto pomóc zwalczać wrzody żołądka i zapobiegać ich tworzeniu. [47], [48]

Efekty uboczne

Codzienne spożywanie szafranu jest uznawane za bezpieczne. Efekty uboczne wynikające z przyjęcia nadmiernej dawki są najczęściej związane z uczuciem dyskomfortu, nudności, suchości w ustach, czy bólu głowy.

Odnotowano nieliczne przypadki wystąpienia reakcji alergicznych w odpowiedzi na składniki szafranu. Objawiały się one w postaci miejscowej wysypki oraz trudnościami w oddychaniu. [49]

Stwierdzono także, że długotrwałe przyjmowanie szafranu w zwiększonych dawkach może powodować zmniejszenie ilości erytrocytów we krwi.. [50]



Artykuł ma charakter informacyjny. Jest obiektywną analizą aktualnych badań naukowych, zgodnych z metodologią EBM. Nie stanowi jednak diagnozy ani porady medycznej. Leczeniem może zajmować się tylko Twój lekarz prowadzący.



Autor: lek. stom. Marek Skoczylas