17 sprawdzonych korzyści zdrowotnych kurkumy

Kurkuma jest znaną przyprawą. Ale już od 4000 lat używana jest w tradycyjnej medycynie chińskiej w leczeniu chorób skóry, wątroby oraz stanów zapalnych. W medycynie europejskiej oraz amerykańskiej jest także uznanym suplementem ze względu na swoje właściwości przeciwutleniające. Jest silniejszym przeciwutleniacz niż witamina E oraz witamina C razem wzięte.

Działanie kurkumy nie ogranicza się tylko i wyłącznie do zastosowań kulinarnych oraz kosmetycznych. Sprawdź co mówią badania naukowe na temat zastosowań kurkuminy zawartej w kurkumie.

1. Zespół jelita drażliwego

Na tą przypadłość choruje mniej więcej 10-20% społeczeństwa. Choroba ta charakteryzuje się bólami brzucha z biegunkami, zaparciami lub naprzemiennie obydwoma powyższymi objawami. Może pojawić się utrata masy ciała, gorączka a także i niedokrwistość.

Zespół jelita drażliwego jest chorobą która powoduje wiele niedoborów w tym witamin oraz składników mineralnych z powodu przyspieszonej perystaltyki i zaburzeń wchłaniania. Spektrum objawów choroby może być bardzo szerokie i nie jest charakterystyczne tylko i wyłącznie dla tej choroby.

Metaanaliza która brała pod uwagę 3 randomizowane kontrolowane badania dotycząca łącznie 362 pacjentów wykazała, iż kurkumina zawarta w kurkumie łagodzi objawy zespołu jelita drażliwego, chodź efekt ten nie jest tak silny jak w przypadku leków syntetycznych. (1)

2. Alergiczny nieżyt nosa

Alergiczny nieżyt nosa jest najczęstszą formą chorób alergicznych która objawia się niedrożnością nosa, swędzeniem i kichaniem. Szacuje się, iż dotyczy około 350 milionów osób na całym świecie.

Alergiczny nieżyt nosa związany jest najczęściej z reakcją IgE która powstaje poprzez wdychanie alergenów. Alergenami mogą być pyłki traw, pleśnie, roztocza w powietrzu czy sierść zwierząt.

Randomizowane badania z podwójnie zaślepioną próbą wykazały, iż kurkumina w dawce 500 mg na dobę zmniejszała objawy alergicznego nieżytu nosa w stosunku do ilości kataru oraz natężenia swędzenia. Mechanizm tego działania polega na hamowaniu tworzenia się prozapalnych czynników takich jak interleukina 4, interleukina 8 a także interleukina 10. (2)

3. Neurotroficzny czynnik pochodzenia mózgowego 

Neurotroficzny czynnik pochodzenia mózgowego to substancja wspierająca prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego – powoduje różnicowanie, dojrzewanie a także i plastyczność neuronów w mózgu. Wykazuje także działanie ochronne przed stanami niedokrwienia, hipoglikemią oraz substancjami toksycznymi.

W wielu chorobach neurodegeneracyjnych takich jak choroba Parkinsona, choroba Alzheimera, stwardnienie rozsiane, choroba Huntingtona, depresja, schizofrenia czy choroba afektywna dwubiegunowa wystęuje obniżony poziom neurotroficznego czynnika pochodzenia mózgowego.

Metaanaliza oraz systematyczny przegląd literatury biorący pod uwagę cztery randomizowane badania kontrolne w którym wzięło udział 139 uczestników wykazało, że kurkumina w dawkach od 200 do 1800 mg stosowana od 2 do 4 miesięcy może w znaczący sposób zwiększyć poziomy neurotroficznego czynnika pochodzenia mózgowego. (3)

4. Przewlekły ból

Przewlekły ból według statystyk dotyczy około 25% naszego społeczeństwa. Przewlekły ból powoduje zarówno straty ekonomiczne jak i psychiczne w stosunku do rodzin osoby której ból dotyczy.

Przewlekły ból powoduje, iż najczęściej sięgamy po niesteroidowe leki przeciwzapalne czyli NLPZ, które stosowane przewlekłe – według Amerykańskiego Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorób mogą prowadzić do problemów zdrowotnych.

Metaanaliza biorąca pod uwagę 8 randomizowanych kontrolowanych badań naukowych z udziałem ponad 600 osób udowodniła, iż kurkumina zawarta w kurkumie zmniejsza nasilenie bólu bez używania leków przeciwbólowych. Poza tym jest całkowicie bezpieczna ponieważ nie wpływa na hamowanie wydzielania prostaglandyn jak NLPZ, ale jest metabolizowana w cytochrome p450. (4)

5. Sarkopenia

Sarkopenia związana z wiekiem prowadzi do utraty masy mięśniowej a także i siły – prowadząc do częściowego upośledzenia funkcji poruszania się. Po 40 roku życia szacuje się, iż dorosła osoba traci około 10% mięśni, natomiast po 80 roku życia ponad 50%.

Badanie kontrolne w którym wzięło udział 86 osób dowodzi, iż kurkumina zawarta w kurkumie w połączeniu z treningiem fizycznym w znaczny sposób zapobiegania sarkopenii. (5, 6)

6. Stłuszczenie wątroby

Objawami stłuszczenia wątroby jest podwyższony poziom trójglicerydów który gromadził się w komórkach wątroby – wskutek czego sprzyja stresowi oksydacyjnemu oraz reakcji zapalnej.

Prowadzi to do zwłóknienia wątroby a kolejno do jej marskości w konsekwencji czego w skrajnych przypadkach może pojawić się rak wątrobowokomórkowy. Szacuje się, iż zachodnia dieta prowadzi do stłuszczenia wątroby u prawie 20% osób w szczególności z nadwagą oraz cukrzycą.

W kontrolowanym badaniu z podwójnie zaślepioną próbą w którym wzięło udział 102 osoby – kurkumina w znaczący sposób poprawiła funkcje wątroby. Objawiało się to zmniejszeniem wskaźników enzymów wątrobowych AspAT oraz ALAT. Ponadto badanie USG u tych osób wykazało iż 75% uczestników tego badania w znaczący sposób poprawiło poziomu stłuszczenia wątroby. (7)

7. Choroby serca

Choroby sercowo-naczyniowe są tak samo częstą przyczyną zgonów jak choroby nowotworowe. Najczęstszą z nich jest udar mózgu spowodowany zaburzeniami układu sercowo-naczyniowego. Główną przyczyną powstania chorób sercowo-naczyniowych jest dysfunkcja śródbłonka który znajduje się wewnątrz naczyń krwionośnych i chroni naczynia krwionośne przed stresem oksydacyjnym.

Okazuje się, iż kurkumina może chronić przed stresem oksydacyjnym śródbłonek naczyń a tym samym chronić przed chorobami związanymi ze zniszczeniem tej struktury.

W badaniu w którym wzięło udział 121 osób podawano osobom tym 4 g kurkuminy dziennie. Dowiedziono iż ryzyko chorób serca zmniejszyło się o 65%. (8, 9)

8. Zespół napięcia przedmiesiączkowego

Zespół napięcia przedmiesiączkowego pojawia się u kobiet przed planowaną miesiączką. Może dotyczyć nawet 50% kobiet w postaci umiarkowanej.

Badanie z podwójnie zaślepioną próbą wykazało, iż przyjmowanie kurkuminy w ilości 100 mg co 12 godzin na tydzień przed miesiączką poprawiło objawy zespołu napięcia przedmiesiączkowego.

Mechanizm działania kurkuminy w tym przypadku polega na regulacji pracy neuroprzekaźników takich jak noradrenalina, dopamina oraz serotonina a także hamowaniu produkcji prostaglandyn. (10)

9. Choroba Alzheimera

Choroba Alzheimera jest odmianą demencji i stanowi ponad 60% wszystkich zespołów otępienia starczego. Powoduje postępującą utratę pamięci, zaburzenia myślenia a także zdolności do wysławiania się oraz kojarzenia faktów.

Szacuje się, iż około 40 milionów osób na całym świecie choruje na chorobę Alzheimera, natomiast do 2050 roku liczba ta ma wzrosnąć ponad 3 razy.

Niestety większość badań którymi dysponujemy to badania in vitro lub badania na zwierzętach. Dowodzą one, iż kurkumina zawarta w kurkumie hamuje powstawanie beta-amyloidu czyli szkodliwego białka charakterystycznego dla choroby Alzheimera. Badania na ludziach są niespójne i nie dają jednoznacznych wyników. (11)

10. Choroby przyzębia

Choroby przyzębia najczęściej spowodowane są stanem zapalnym tkanek przyzębia i dziąseł otaczających wyrostek zębodołowy.

W badaniu kontrolnym w którym wzięło udział 30 pacjentów wykazano, iż kurkumina w połączeniu z chlorheksydyną w znaczący sposób zmniejsza stany zapalne dziąseł. (12)

11. Cukrzyca typu 2

Cukrzyca jest przewlekłą chorobą metaboliczną charakteryzującą się podwyższonym poziomem glukozy we krwi, nieprawidłowy metabolizmem węglowodanów a także w niektórych przypadkach zaburzeniami w syntezie lub reakcji komórek na insulinę.

W konsekwencji może prowadzić do niewydolności nerek, chorób zakaźnych, owrzodzeń skóry a także uszkodzenia układu sercowo-naczyniowego.

Analiza literatury oraz badań medycznych wykazuje, iż w eksperymentach na zwierzętach kurkumina w znaczący sposób poprawia przebieg cukrzycy. Zmniejszają się – uszkodzenia wątroby, neuropatia obwodowa, stan zapalny w naczyniach krwionośnych a także powikłania ze strony trzustki.

Kurkumina może powstrzymywać przed pojawieniem się cukrzycy ze stanu przedcukrzycowego. W dużym badaniu kontrolnym z podwójnie zaślepioną próbą w którym wzięło udział 240 osób wykazano, iż kurkumina w znaczny sposób zmniejszyła ryzyko powstania cukrzycy u osób ze stanem przedcukrzycowym.

W innym badaniu kontrolnym z podwójnie zaślepioną próbą w którym wzięło udział 70 pacjentów wykazano, iż doustne przyjmowanie kurkuminy zmniejsza ilość hemoglobiny glikowanej (HbA1C) a także poziom złego cholesterolu. (13, 14, 15)

12. Ryzyko chorób nowotworowych

Większość nowotworów pojawia się w momencie interakcji zarówno zmian genetycznych jak i środowiskowych a także zaburzeń ze strony układu immunologicznego. W różnych badaniach dowodzi się, iż kurkumina hamuje wzrost komórek nowotworowych wpływając na różne szlaki życia tych komórek, między innymi:

  • na hamowanie angiogenezy czyli tworzenia się naczyń krwionośnych do komórek nowotworowych
  • indukcję apoptozy czyli śmierć komórek nowotworowych
  • hamowanie postępu cyklu komórkowego. (16, 17)

13. Depresja

Depresja według światowej organizacji zdrowia może dotyczyć 15-30% naszego społeczeństwa. Depresja charakteryzuje się przewlekłym zmęczeniem, zaburzeniami snu, uczuciem smutku a także wpływa negatywnie na libido.

W kontrolowanym badaniu z podwójnie zaślepioną próbą które trwało 6 tygodni a w badaniu wzięło udział 108 osób stwierdzono, iż kurkumina w połączeniu z lekami przeciwdepresyjnymi w znaczący sposób poprawia przebieg depresji.

Niedawno powstała metaanaliza która kontrolowała 6 badań klinicznych, wykazała iż kurkumina w połączeniu z piperyną zmniejsza objawy depresji w szczególności w przypadku długoterminowego stosowania. Działanie kurkuminy polega na jej przeciwutleniających właściwościach a także wpływie na neurotroficzny czynnik pochodzenia mózgowego. (18, 19)

14. Stan zapalny

Przeciwzapalny efekt kurkuminy spowodowany jest zmniejszeniem markerów prozapalnych takich jak białko c-reaktywne oraz interleukina 6.

Należy wspomnieć, iż stan zapalny jest charakterystyczny dla wielu przewlekłych chorób cywilizacyjnych takich jak: reumatoidalne zapalenie stawów, cukrzyca typu drugiego, miażdżyca, łuszczyca czy choroby nowotworowe. W tych wszystkich przypadkach zmniejszenie stanu zapalnego może zmniejszyć powikłania choroby. (20, 21, 22)

15. Wrzodziejące zapalenie jelita grubego

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego jest autoimmunologiczną chorobą charakteryzującą się pojawieniem wrzodów w jelicie grubym i dotyczyć może ona około 50 000 osób w Polsce.

Typowe objawy to krwawa biegunka, gorączka, ból brzucha, utrata masy ciała a także tkliwość w nadbrzuszu.

Metaanaliza trzech randomizowanych badań kontrolowanych u osób z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego wykazało, że leczenie z użyciem kurkuminy wiąże się z szybszym pojawieniem się remisji i poprawą stanu klinicznego u tych osób. (23)

16. Metale ciężkie

Kurkumina zawarta w kurkumie zmniejsza stan zapalny wywołany metalami ciężkimi takimi jak aluminium oraz miedź.

Badania przeprowadzone na gryzoniach dowodzą, że kurkumina chroni także przed uszkodzeniem naszego materiału genetycznego wywołanego arsenem.

U gryzoni narażonych na rtęć kurkumina w znaczący sposób zmniejsza stres oksydacyjny spowodowany tym metalem ciężkim, chroni także przed nadmierną ilością selenu który może wywołać toksyczność nerek oraz wątroby.

Kurkumina chroni przed przed szkodliwym działaniem nadmiaru fluoru. (24, 25, 26, 27).

17. Wirusy, grzyby i bakterie

Kurkumina wykazuje się szerokim spektrum działania przeciwwirusowego w szczególności do wirusów wirusowego zapalenia wątroby typu C, adenowirusów a także wirusów grypy.

Posiada także szerokie spektrum działania przeciwgrzybiczego w stosunku do grzybów Candida albicans, natomiast w połączeniu z antybiotykami może zmniejszyć objawy zapalenia płuc.. (28, 29, 30, 31, 32)



Artykuł ma charakter informacyjny. Jest obiektywną analizą aktualnych badań naukowych, zgodnych z metodologią EBM. Nie stanowi jednak diagnozy ani porady medycznej. Leczeniem może zajmować się tylko Twój lekarz prowadzący.



Autor: lek. stom. Marek Skoczylas