11 rewelacyjnych właściwości guarany

Guarana słynie głównie z tego, że jest składnikiem wielu napojów energetycznych. Jednak ma ona dużo szersze zastosowanie niż tylko zmniejszanie zmęczenia. Pomaga także w odchudzaniu i trawieniu. Do tego jest skutecznym przeciwutleniaczem. Dowiedz się więcej o egzotycznej roślinie z Ameryki Południowej.

Guarana (Paulinia guarana) naturalnie rośnie w Brazylii oraz na innych terenach Amazonii. Rdzenni mieszkańcy tych obszarów uważają, że roślina ta jest eliksirem młodości. I nic dziwnego, bowiem wykazuje się ona działaniem przeciwzmarszczkowym i sprawia, że skóra wygląda młodziej. Zwalcza również wiele różnych szczepów bakterii oraz pozytywnie wpływa na układ nerwowy.

1. Guarana zmniejsza zmęczenie i dodaje energii

Kofeina zmniejsza senność i posiada właściwości pobudzające. Znajduje się ona nie tylko w kawie ale także w guaranie. Co więcej, szacuje się, że w nasionach tej rośliny jest jej od 4 do 6 razy więcej niż w samej kawie (1).

W 2008 roku naukowcy przeprowadzili badanie, podczas którego podawano połowie uczestników guaranę, a drugiej połowie – placebo. Okazało się że – podczas wykonywania kilku testów – pierwsza grupa była znacznie mniej zmęczona od drugiej (2). W guaranie znajdują się: garbniki, alkaloidy, katechiny i epikatechiny, które również stymulują organizm do różnych aktywności.

Warto jednak dodać, że guarana jest m.in. źródłem guaraniny, która daje organizmowi zastrzyk energii i zwiększa jego wytrzymałość. Flawonoidy i alkaloidy także zwiększają czujność i zmniejszają zmęczenie. Nie można również zapomnieć o ksantynach, które usprawniają funkcjonowanie ciała i mózgu.

2. Guarana dobrze wpływa na funkcje poznawcze

Jeśli chodzi o wpływ guarany na funkcje poznawcze, przeprowadzono pewne badanie w 2007 roku. Okazało się, że poprawia ona samopoczucie i czujność, jak i wydajność pamięci długotrwałej. Warto przy tym zaznaczyć, że podawanie niższych dawek przyniosło lepsze efekty. (3).

Guarana pozytywnie wpływa ona na mózg i cały układ nerwowy. Zabezpiecza komórki nerwowe przed śmiercią, co z kolei zapobiega pojawieniu się chorób: Alzheimera, Parkinsona i Huntingtona. Jest to możliwe dlatego, że hamuje ona proces tworzenia się płytki amyloidowej oraz glikację białek. Do tego zmniejsza stres oksydacyjny oraz likwiduje reaktywne formy tlenu (4). To wszystko pozytywnie wpływa na funkcje poznawcze.

3. Roślina może pomóc w odchudzaniu

Mówi się, że otyłość jest zabójcą naszych czasów. Doprowadza ona bowiem do: chorób serca, cukrzycy, nowotworów oraz innych chorób przewlekłych. Jak się okazuje, guarana może pomóc nam utracić kilka kilogramów. Przede wszystkim zawiera ona kofeinę, która w znacznym stopniu usprawnia przemianę materii, dzięki czemu dochodzi do szybszego spalania kalorii (5). Hamuje ona również aktywność genów, które stymulują produkcję komórek tłuszczowych (6). 

W 2001 roku naukowcy przeprowadzili badanie, w którym wykorzystali formułę złożoną z guarany oraz przęśli chińskiej. Po dwóch miesiącach u uczestników przyjmujących tę mieszankę odnotowano dużo większą utratę masy ciała i poziomu trójglicerydów w surowicy, w porównaniu do tych, którym podano wówczas placebo (7).

Właściwości związane z odchudzaniem sprawdzono również na zwierzętach. Przez dwa tygodnie podawano m guaranę i okazało się że faktycznie usprawnia ona metabolizm, a co za tym idzie –  przyspiesza efekt spalania tłuszczu (8). Ważne jest również to, że guarana hamuje apetyt. W pewnym badaniu połączono ją z damianą i yerba mate. Okazało się, że wydłuża ona uczucie sytości, a to z kolei sprzyja odchudzaniu (9).

4. Przyjmowanie guarany wspomaga trawienie

Najczęstszymi objawami problemów z jelitami są: wzdęcia, biegunki oraz zaparcia. Regularne przyjmowanie guarany zabezpiecza organizm np. nadciśnieniem i krwawieniem z jelit oraz zespołem jelita drażliwego – ten z kolei w dużym stopniu związany jest z zespołem metabolicznym oraz otyłością (10).

5. Spożywanie rośliny przyczynia się do walki z bakteriami

Zawarte w guaranie związki chemiczne powodują śmierć wielu szczepów bakterii. Ich wrogiem jest na przykład Escherichia coli, która może wywoływać ciężkie powikłania w układzie pokarmowym (11). Zwalczają one również bakterie Streptococcus mutans, powodujące próchnicę (12). Właściwości przeciwbakteryjne tej rośliny są prawdopodobnie spowodowane unikalnym połączeniem katechiny lub garbników z kofeiną (13). 

Same garbniki stanowią duży procent wszystkich bioaktywnych składników guarany. Razem z innymi fitochemikaliami zwalczają odporny na metycylinę szczep Staphylococcus aureus oraz Streptococcus sobrinus, które potocznie określamy po prostu mianem “paciorkowców”. Guarana może również zablokować działanie bakterii Salmonella typhimurium, która wywołuje zatrucia pokarmowe oraz objawy podobne do duru brzusznego (14, 15).

Ważne jest również to, że guarana ma właściwości przeciwzapalne. Zmniejsza bowiem w organizmie ilość związków, które wywołują stany zapalne – głównie interleukin. Te z kolei zabezpieczają przed nadmierną wrażliwością spowodowaną działaniem bakterii (16).

6. Suplementacja egzotycznej rośliny zwiększa popęd płciowy

Afrodyzjaki to substancje, które – jak się powszechnie uważa –  zwiększają popęd płciowy.  W piśmie Journal of Complementary Medicine opublikowano artykuł, według którego guarana pozytywnie wpływa na krążenie oraz przepływ krwi do różnych komórek organizmu, dzięki czemu działa jak afrodyzjak (17). 

7. Roślina dobrze działa na układ sercowo-naczyniowy

Choroby układu krążenia są w tym momencie najczęstszą przyczyną zgonów. Aby im przeciwdziałać również warto spożywać guaranę. Dzięki temu, że pozytywnie wpływa ona na krążenie oraz ma właściwości antyoksydacyjne, bardzo dobrze działa na kondycję serca (18). 

Guarana zapobiega również stanom zapalnym komórek krwi (19). W 2013 roku naukowcy przeprowadzili badanie, w którym uczestniczyło ponad 40 osób. Jego wyniki pokazały, że guarana chroni przed stwardnieniem tętnic oraz zapobiega odkładaniu się w nich blaszek miażdżycowych (20). Okazuje się również, że guarana może zmniejszać utlenianie „złego” cholesterolu LDL, który sprzyja odkładaniu się płytek w tętnicach. Co więcej, badania pokazały, iż dorosłe osoby, które spożywają guaranę, mogą mieć niższe stężenie tego cholesterolu o 25% w porównaniu do osób które jej nie jedzą lub nie przyjmują (21). 

8. Roślina może przeciwdziałać nowotworom

Nowotwory to – tak naprawdę – grupa około stu schorzeń, które mogą doprowadzić nawet do śmierci. W guaranie zawarte są różne związki chemiczne, takie jak: procyjanidyny, katechina czy epikatechina, które mogą mieć działanie przeciwnowotworowe. Potrafią one hamować rozrastanie się komórek nowotworowych, a w przypadku nowotworu piersi i jelita grubego powodują nawet ich śmierć (22, 23).

9. Stosowanie guarany jest korzystne dla skóry

Zapalenie tkanki łącznej to poważna choroba, która może doprowadzić nawet do zapalenia opon mózgowych. Aby ją zwalczyć, warto stosować guaranę, która zawiera wysokie stężenie alkaloidów (24).

Roślina ta często pojawia się również w składach wielu szamponów i odżywek, a także kremów przeciwstarzeniowych (25). Zawarte w niej antyoksydanty są w stanie w pewnym stopniu naprawić bowiem uszkodzenia skóry, które powstają wraz z wiekiem (26). Stosowanie tej rośliny wpływa na zwiększenie napięcia skóry oraz zmniejszenie zmarszczek w okolicach oczu (27). Skóra – dzięki guaranie – nabiera również blasku.

Ważne jest również to, że w roślinie znajdują się także duże ilości pigmentów, saponin oraz choliny, które dobrze wpływają na skórę (w tym również skórę głowy).

10. Suplementacja guarany łagodzi bóle

Wysokie stężenie kofeiny w guaranie sprzyja łagodzeniu bólów wywołanych przez różne czynniki. Składnik ten wiąże i blokuje receptory adenozynowe, dzięki czemu może skutecznie zmniejszać odczuwanie bólu. Nie bez powodu guarana znajduje się więc często w składach wielu leków przeciwbólowych (28). 

11. Paulinia guarana jest silnym przeciwutleniaczem

Egzotyczna roślina wykazuje się silnym działaniem przeciwutleniającym, najpewniej dzięki temu, że znajdują się w niej fitochemikalia takie jak procyjanidyna, katechiny i garbniki, a także saponiny i teobromina (29).

Przeciwutleniacze są szczególnie potrzebne wtedy, kiedy chudniemy. Dlaczego? Komórki tłuszczowe zawarte w naszym organizmie często się utleniają, ponieważ są rozkładane przed jego opuszczeniem – to z kolei doprowadza do stresu oksydacyjnego i produkcji wolnych rodników. Antyoksydanty charakteryzują się tym, że blokują reakcje zachodzące z tlenem lub ozonem, dzięki czemu mogą zwalczać wolne rodniki. 

Warto dodać, że coraz więcej naukowców zauważa, iż antyoksydanty mogą zabezpieczać organizm, np. przed nowotworami, chorobami kardiologicznymi oraz cukrzycą (30). W jednym z badań okazało się, że guarana chroni przed działaniem kadmu na organizm, m.in. poprzez łagodzenie wywołanych przez ten pierwiastek stanów zapalnych (31).

Przeciwwskazania i skutki uboczne

Rzadko kiedy zdarza się, że guarana wywołuje skutki uboczne – w niskich dawkach powinna być ona całkowicie bezpieczna. Ze względu na zawartość kofeiny, może jednak powodować:

  • przyspieszone tętno,
  • nerwowość,
  • bezsenność,
  • niepokój,
  • nudności,
  • podrażnienie żołądka,
  • problemy z trawieniem,
  • podwyższone ciśnienie krwi.

Dlatego należy tę roślinę spożywać z umiarem. Ponadto powinny na nią uważać wszystkie osoby z przewlekłą chorobą nerek, u których guarana może wywoływać powyższe objawy (32).

Spożywania guarany unikać powinny również kobiety w ciąży. Zbyt wysokie stężenie kofeiny zwiększa bowiem ryzyko pojawienia się wad wrodzonych u dziecka oraz przedwczesnego porodu (33).

Warto również zaznaczyć, że napoje energetyczne z dodatkiem guarany nie są zdrowe, znajduje się w nich dużo cukru i wiele innych składników. To wszystko powoduje, że guarana traci w nich swoje prozdrowotne zastosowanie..



Artykuł ma charakter informacyjny. Jest obiektywną analizą aktualnych badań naukowych, zgodnych z metodologią EBM. Nie stanowi jednak diagnozy ani porady medycznej. Leczeniem może zajmować się tylko Twój lekarz prowadzący.



Autor: lek. stom. Marek Skoczylas