Homocysteina. Ryzyko dla serca, normy i skuteczne metody obniżania poziomu.

Marek Skoczylas

Homocysteina to aminokwas, którego nadmiar w organizmie powiązano z większym ryzykiem wystąpienia chorób układu sercowo-naczyniowego.

Negatywny wpływ tego związku na organizm sprowadza się do uszkodzenia struktury śródbłonka naczyń, upośledzenia czynności rozkurczowej naczyń krwionośnych oraz nasilenia stanu zapalnego.

Konsekwencją tych niekorzystnych zmian jest większe ryzyko rozwoju nadciśnienia, zmian miażdżycowych, choroby niedokrwiennej serca. Okazuje się zatem, że homocysteina nie bez przyczyny określana jest mianem “cholesterolu XXI wieku”. Kto jest narażony na rozwój hiperhomocysteinemii i czy można temu jakoś zapobiec?

Co to jest homocysteina?

Homocysteina to aminokwas siarkowy, syntetyzowany w organizmie na drodze przemian innego aminokwasu — metioniny. Poziom homocysteiny we krwi zależy od kilku czynników. Jednym z nich jest tempo procesów zachodzących z udziałem witamin z grupy B:

witamina B6 warunkuje prawidłowy przebieg procesu przekształcenia homocysteiny do cysteiny
kwas foliowy i witamina B12 odpowiadają za remetylację metioniny

Ponadto na poziom homocysteiny wpływ ma prawidłowa praca wątroby i nerek, czyli narządów odpowiedzialnych za metabolizowanie homocysteiny.

Jaką funkcję w organizmie pełni homocysteina? Aminokwas ten jest półproduktem w przemianach metioniny do cysteiny oraz glutationu. W ten sposób związek ten pośrednio kształtuje potencjał antyoksydacyjny organizmu.

Znacznie więcej wiadomo jednak o negatywnym działaniu zbyt wysokiego poziomu homocysteiny na organizm.

Hiperhomocysteinemia — za wysoka homocysteina

Wzrost poziomu homocysteiny powyżej normy określany jest mianem hiperhomocysteinemii. Jest to wysoce niepożądane zjawisko.

Wysoka homocysteina uznawana jest za istotny czynnik ryzyka rozwoju chorób układu sercowo-naczyniowego. Po pierwsze — sprzyja rozwojowi blaszki miażdżycowej i jej powikłań. Wymienić można tu m.in. zawał serca, miażdżycę, chorobę niedokrwienną serca, udar mózgu.

Po drugie — hiperhomocysteinemii towarzyszy większe ryzyko incydentów zakrzepowo-zatorowych. Należy pamiętać także o negatywnym wpływie podwyższonej homocysteiny na układ nerwowy. Wykazano m.in. związek między hiperhomocysteinemią a nasileniem procesów neurodegeneracyjnych i zaburzeń otępiennych, w tym choroby Alzheimera.

Podwyższona homocysteina — przyczyny

Wytypowano kilka czynników, które w znaczący sposób sprzyjają zwiększeniu poziomu homocysteiny we krwi. Co podnosi poziom homocysteiny? Jednym z najważniejszych czynników jest palenie papierosów — i tym samym jest to kolejny powód, aby zerwać z tym szkodliwym nałogiem.

Istotnym czynnikiem jest także niewłaściwie zbilansowana dieta, niezapewniająca odpowiedniej podaży witaminy B12 i kwasu foliowego. Inne modulatory homocysteiny to cholina oraz betaina. Dlaczego to takie ważne?

Otóż wspomniane witaminy z grupy B są tzw. modulatorami homocysteiny, co oznacza, że odgrywają kluczową rolę w przemianach homocysteiny do metioniny oraz cysteiny. Gdy jest ich za mało, dochodzi do kumulowania się homocysteiny w organizmie.

O zapewnienie odpowiedniej ilości witaminy B12 oraz kwasu foliowego powinny w szczególny sposób zadbać te osoby, które są szczególnie narażone na rozwój chorób układu sercowo-naczyniowego. Wśród osób tych wymienić należy przede wszystkim osoby:

z nadmierną masą ciała,
prowadzące siedzący tryb życia,
z zaburzeniami lipidogramu,
ze zbyt wysokim poziomem homocysteiny we krwi,
palące papierosy i sięgające po alkohol,
z dodatnim wywiadem rodzinnym w kierunku chorób serca.

Do zwiększenia homocysteiny przyczynia się ponadto spożywanie alkoholu, stosowanie niektórych leków (np. metforminy), współwystępowanie takich schorzeń jak choroby tarczycy czy nerek.

Wysoki poziom homocysteiny — objawy

Podwyższona homocysteina to stan przebiegający bezobjawowo. Dopiero rozwojowi powikłań homocysteinemii może towarzyszyć pojawienie się określonych objawów klinicznych. Przykładowo w przebiegi miażdżycy mogą pojawić się bóle kończyn, z kolei chorobie niedokrwiennej serca towarzyszy męczliwość i duszności.

Jak wygląda badanie poziomu homocysteiny i jaka jest norma?

Badanie homocysteiny polega na oznaczeniu jej poziomu w próbce krwi. Przygotowanie do badania sprowadza się do przybycia do laboratorium na czczo, czyli rano, po minimum 12 godzinach od ostatniego posiłku spożytego w dniu poprzedzającym badanie.

Norma homocysteiny to około 5-15 mikromol/l, za poziom optymalny uznaje się ten poniżej 10.

Zachęcam do oznaczania poziomu homocysteiny równolegle z badaniem lipidogramu, gdyż obydwa te badania mają kluczowe znaczenie dla oceny ryzyka sercowo-naczyniowego.

Jak obniżyć homocysteinę?

W badaniach naukowych wykazano, że odpowiednio wysokie zwiększenie spożycia wraz z dietą kwasu foliowego i witaminy B12 stanowi skuteczną strategię umożliwiającą redukcję zbyt wysokiego poziomu homocysteiny.

Jest to najbardziej oczywista strategia, gdyż to właśnie niewystarczające poziomy witamin z grupy B przyczyniają się do zwiększenia stężenia homocysteiny. Celem powinno być utrzymanie homocysteiny w przedziale od 5 do 15 mikromol/l.

Pomóc może w tym dieta bogata w naturalne źródła witamin z grupy B. Dotyczy to zwłaszcza:

witaminy B6, której doskonałymi źródłami są jaja, ryby, pełne ziarna zbóż, strączki, banany, awokado oraz warzywa liściaste
witaminy B9, występującej m.in. w zielonych warzywach, orzechach, pestkach i nasionach, pełnych ziarnach zbóż, jajach i rybach
witaminy B12, obecnej w jajach, rybach, nabiale
betainie, której najlepszymi źródłami dietetycznymi są buraki, szpinak, otręby pszenne i kiełki pszenicy

Doskonałym źródłem witamin z grupy B są także suplementy diety.

Czy poziom homocysteiny może być za niski?

Wiele mówi się o negatywnym wpływie zbyt wysokiego poziomu homocysteiny, ale niekorzystny wpływ na zdrowie może mieć także poziom zbyt niski. Homocysteina jest związkiem niezbędnym do konwersji metioniny do cysteiny, a tym samym do produkcji glutationu.

Osoby z niską homocysteiną mają ograniczoną zdolność do reagowania na stres oksydacyjny. Wówczas zalecane jest dostarczenie organizmowi większych ilości aminokwasów zawierających siarkę, takich jak metionina, N-acetylocysteina i tauryna.

Pobierz darmowego e-booka, ze zdrowymi przepisami:

Proszę, wpisz adres e-mail, na który wyślę plik.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych w celu otrzymania wiadomości

Dane będą przetwarzane przez Purelab Marek Skoczylas, ul. Reformacka 6, 35-026 Rzeszów zgodnie z ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną oraz przepisami z zakresu ochrony danych osobowych w celu odpowiedzi na zadane pytanie, przesłanie materiałów informacyjnych, przekazania informacji o produktach i usługach lub przekazania informacji handlowej. Oświadczam, iż podanie przeze mnie danych osobowych jest dobrowolne oraz iż poinformowano mnie o prawie dostępu do moich danych osobowych, możliwości ich poprawiania oraz o prawie odwołania zgody w dowolnym momencie. Dane nie zostaną udostępnione podmiotom trzecim.

Pobieram