Trądzik - skąd się bierze, co go nasila, jak leczyć trądzik?

Trądzik - skąd się bierze, co go nasila, jak leczyć trądzik?
0

Trądzik to problem, który dotyka zarówno nastolatków, jak i dorosłych. Mimo ogromu dostępnych informacji nietrudno jest pogubić się w gąszczu mitów i niesprawdzonych porad dotyczących tego, jak pozbyć się uciążliwych zmian na skórze. Warto dokładnie przyjrzeć się temu, jakie są przyczyny trądziku, gdyż pozwala to wyeliminować czynniki wywołujące i wdrożyć najskuteczniejsze leczenie.

Rodzaje trądziku

Trądzik może występować pod wieloma postaciami. Najczęściej diagnozowany jest trądzik pospolity. Ponieważ pojawia się on zazwyczaj w okresie dojrzewania, określany jest także jako trądzik młodzieńczy. Przyczyną rozwoju takiej postaci trądziku jest zamknięcie ujścia gruczołów łojowych i towarzyszący temu stan zapalny.

Zatkanie ujść gruczołów wynika z zamknięcia ich światła przez szybko złuszczające się komórki naskórka. Wówczas tworzą się zaskórniki, w których panują idealne warunki do namnażania się bakterii beztlenowych Cutibacterium acnes (dawniej nazywanych Propionibacterium acnes). Nietrudno wtedy o rozwój miejscowego stanu zapalnego, co widoczne jest pod postacią zaczerwienionej zmiany ropnej.

Trądzik pospolity (Acne vulgaris)

To najczęściej występująca postać trądziku. Związana jest z nadmierną produkcją sebum i rogowaceniem ujść mieszków włosowych. Poniżej przedstawiono podział trądziku pospolitego ze względu na morfologię zmian:

Postać trądziku pospolitegoCharakterystyka zmian
Zaskórnikowy (acne comedonica)Najłagodniejsza forma, charakteryzująca się występowaniem zaskórników zamkniętych (białych guzków) i otwartych (czarnych kropek).
Grudkowo-krostkowy (acne papulo-pustulosa)Postać umiarkowana, w której oprócz zaskórników pojawiają się czerwone, zapalne grudki i krostki.
Guzkowo-torbielowaty (acne nodulo-cystica)Ciężka postać, obejmująca bolesne, głębokie guzki, torbiele i cysty wypełnione ropą. Często pozostawia blizny.
Skupiony (acne conglobata)Najcięższa forma, głównie u mężczyzn. Liczne, głębokie guzki, torbiele i przetoki ropne. Dotyczy twarzy, klatki, pleców, a nawet pach i pośladków.
Piorunujący (acne fulminans)Rzadka, bardzo ostra postać z towarzyszącymi objawami ogólnymi (gorączka, bóle stawów, leukocytoza).

Trądzik różowaty (Rosacea)

Przewlekła choroba zapalna skóry występująca głównie u dorosłych, zwłaszcza u osób o jasnej karnacji. Skupia się zazwyczaj na centralnej części twarzy i ma złożone podłoże (naczyniowe, immunologiczne, oksydacyjne).

Postać trądziku różowategoCharakterystyka zmian
Rumieniowo-teleangiektatycznaPrzemijający, a następnie utrwalony rumień oraz poszerzone naczynka krwionośne.
Grudkowo-krostkowaNa podłożu rumienia pojawiają się grudki i krostki, które mogą przypominać trądzik pospolity.
Przerostowa (rhinophyma)Dotyczy najczęściej nosa i polega na przerostowym pogrubieniu skóry (głównie u mężczyzn).
OcznaDotyka oczu u wielu pacjentów, powodując ich podrażnienie, zaczerwienienie, suchość i światłowstręt.

Inne, rzadsze odmiany i trądzik wywołany czynnikami zewnętrznymi

Rodzaj trądzikuPrzyczyna i charakterystyka
Polekowy (acne medicamentosa)Wynik przyjmowania niektórych leków (np. steroidów, witaminy B12, leków przeciwpadaczkowych).
Kosmetyczny (acne cosmetica)Wywołany stosowaniem komedogennych (zatykających pory) kosmetyków, jak ciężkie pudry i podkłady.
Zawodowy (acne occupationalis)Powstaje u osób narażonych w pracy na kontakt z substancjami chemicznymi (oleje, smoła, chlor).
Mechaniczny (acne mechanica)Wynika z ucisku i tarcia (pod paskiem plecaka, kołnierzykiem, kaskiem lub ciasną odzieżą).
Niemowlęcy (acne infantum)Pojawia się u niemowląt pod wpływem hormonów matki. Zazwyczaj łagodny, ale wymaga kontroli lekarskiej.
Grzybiczy (Malassezia folliculitis)Zapalenie mieszków włosowych wywołane przez drożdżaki. Zmiany są jednolite, swędzące, głównie na klatce i plecach.
Odwrócony (acne inversa)Przewlekła choroba zapalna skóry (ropnie, guzki, przetoki) zlokalizowana w dużych fałdach (pachy, pachwiny, pośladki).

Od czego robi się trądzik pospolity?

Rozwój trądziku jest procesem złożonym i wynika ze współwystępowania czterech podstawowych czynników patogennych:

  • Nadmierna produkcja sebum: Zwiększona aktywność gruczołów łojowych dostarcza pożywki bakteriom i zatyka mieszki.
  • Nadmierna keratynizacja mieszków: Nieprawidłowe złuszczanie komórek naskórka tworzy z łojem czop, blokując ujście porów.
  • Kolonizacja bakteriami (C. acnes): Beztlenowy drobnoustrój naturalnie bytujący na skórze, który w zablokowanym porze intensywnie się namnaża.
  • Stan zapalny: Wynik reakcji immunologicznej organizmu na obecność namnożonych bakterii i zatkany por.

Do nasilenia zaburzeń w funkcjonowaniu skóry bardzo często dochodzi w wyniku działania czynników zewnętrznych i stylu życia. Jednym z nich jest niewłaściwie zbilansowana dieta, obfitująca w cukier, tłuszcze trans oraz produkty przetworzone. Kolejnym czynnikiem wyzwalającym bywa nabiał (np. mleko krowie czy twaróg), chociaż w przypadku fermentowanych napojów mlecznych obserwuje się niekiedy działanie łagodzące.

Co jeszcze nasila trądzik? Zaliczyć można do tego przewlekły stres, niewystarczającą ilość snu, nieprawidłową masę ciała (zarówno niedowagę, jak i nadwagę). Zaostrzenie zmian może towarzyszyć stosowaniu sterydów anabolicznych oraz niewłaściwej pielęgnacji skóry (stosowanie kosmetyków na bazie alkoholu lub komedogennych).

Skąd się bierze trądzik różowaty?

Zazwyczaj początek tej choroby przypada na 20-30 r.ż., a największe nasilenie objawów na wiek 40-50 lat.

Główne czynniki wyzwalające trądzik różowaty:
  • Predyspozycje genetyczne i skłonność do nadmiernego poszerzania naczynek krwionośnych.
  • Infekcja bakterią Helicobacter pylori oraz zakażenie nużeńcem.
  • Ekspozycja na stres i silne emocje.
  • Czynniki dietetyczne: ostre i gorące potrawy, wysokie spożycie kofeiny, serów, czekolady i alkoholu.
  • Ekspozycja na promieniowanie UV i narażenie na wysokie temperatury (sauna, solarium, gorące kąpiele).
  • Stosowanie niektórych leków (sterydy, nitrogliceryna).
  • Zmiany hormonalne (np. w przebiegu menopauzy czy chorób tarczycy).
  • Współwystępowanie innych schorzeń (nadciśnienie, migreny, alergie, choroby autoimmunologiczne).
Diagnostyka trądziku - jakie badania są potrzebne?

Diagnoza trądziku opiera się przede wszystkim na badaniu klinicznym i szczegółowym wywiadzie lekarskim obejmującym styl życia, dietę i genetykę. Niekiedy konieczne jest wykonanie wymazu bakteriologicznego, wykluczenie zakażenia nużeńcem lub wykonanie badań krwi (hormonalnych). Najczęściej oznacza się: TSH i hormony tarczycy, insulinę, prolaktynę, LH, FSH, estradiol, progesteron, testosteron i DHEA.

Czy trądzik sam zniknie?

Niekiedy trądzik ustępuje samoistnie – dotyczy to np. trądziku polekowego po odstawieniu leku, czy młodzieńczego po zakończeniu okresu dojrzewania. Jednak wiele postaci trądziku jest chorobą przewlekłą, wymagającą odpowiedniego, profesjonalnego leczenia dermatologicznego.

Jak się pozbyć trądziku i skutecznie go leczyć?

Fundamentem terapii łagodnej i umiarkowanej jest leczenie miejscowe: retinoidy (normalizują rogowacenie), nadtlenek benzoilu (działa przeciwbakteryjnie), kwas salicylowyazelainowy. W cięższych przypadkach lekarz może zadecydować o stosowaniu antybiotyków, leczenia hormonalnego lub izotretinoiny. Leczenie zawsze musi iść w parze z dobrą dietą, suplementacją i właściwą pielęgnacją.

Pielęgnacja skóry trądzikowej krok po kroku

Pielęgnacja ma kluczowe znaczenie dla łagodzenia stanów zapalnych i zapobieganiu przebarwieniom. Jednym z najczęściej powtarzanych błędów jest stosowanie kosmetyków wysuszających. Przesuszenie naskórka zmusza gruczoły łojowe do jeszcze większej produkcji sebum, co nakręca błędne koło.

Zamiast przesuszania skóry należy zadbać o jej głębokie nawilżenie i odbudowę bariery ochronnej. Pomoże w tym krem z kwasem hialuronowym, mocznikiem, pantenolem, niacynamidem, skwalanem czy ceramidami. Unikaj agresywnego złuszczania i zapychania porów. Codzienna ochrona UV (SPF 50) jest wręcz obowiązkowa.

Pielęgnacja cery z trądzikiem pospolitym

EtapRodzaj kosmetykuKluczowe składniki aktywneCel pielęgnacji
Pielęgnacja poranna
OczyszczanieŁagodny żel / pianka / emulsjaNiacynamid, cynk, LHA, prebiotykiOczyszczenie, regulacja sebum, wsparcie mikrobiomu.
TonizacjaTonik (bez alkoholu) lub hydrolatNiacynamid, hydrolaty (szałwia, rozmaryn)Przywrócenie pH, wstępne zwężanie porów.
Serum leczniczeSerum normalizujące / przeciwzapalneNiacynamid, kwas azelainowy, witamina CKontrola stanów zapalnych, redukcja przebarwień.
NawilżenieLekki krem-żel (niekomedogenny)Kwas hialuronowy, ceramidy, pantenol, alantoina, mocznikUtrzymanie nawilżenia, wsparcie bariery hydrolipidowej.
Ochrona UVKrem z filtrem (SPF 30-50)Filtry mineralne (cynk, tytan) lub nowoczesne filtry chemiczneOchrona przed starzeniem i przebarwieniami pozapalnymi.
Pielęgnacja wieczorna
DemakijażOlejek/balsam emulgujący + żel (oczyszczanie dwuetapowe)Delikatne substancje myjąceUsunięcie makijażu, filtrów SPF i zanieczyszczeń, odblokowanie porów.
TonizacjaTonik bez alkoholu lub hydrolatNiacynamid, kwasy w niskim stężeniuPrzygotowanie skóry do przyjęcia składników aktywnych.
Aktywne serumKrem / serum aktywnie działająceRetinoidy, kwas salicylowy (BHA), kwas azelainowy, kwasy AHAZłuszczanie, odblokowywanie porów, działanie przeciwzaskórnikowe i przeciwzapalne.
NawilżenieKrem regenerującyCeramidy, kwasy tłuszczowe, skwalan, trehalozaOdbudowa bariery hydrolipidowej, ugaszenie skóry.

Pielęgnacja cery z trądzikiem różowatym

W przypadku trądziku różowatego priorytetem jest łagodzenie podrażnień, zmniejszenie reaktywności naczynek krwionośnych oraz silna ochrona przed promieniowaniem UV, które jest jednym z głównych czynników zaostrzających.

EtapRodzaj kosmetykuKluczowe składniki aktywneCel pielęgnacji
Pielęgnacja poranna
OczyszczanieDelikatna emulsja / mleczko / żel (bez SLS/SLES)Alantoina, pantenol, beta-glukan, owies, aloesUsunięcie sebum bez wywoływania rumienia.
TonizacjaŁagodny tonik / hydrolatWąkrota azjatycka (CICA), alantoina, prebiotykiUkojenie, wzmocnienie bariery, neutralizacja twardej wody.
Serum leczniczeSerum redukujące rumieńWitamina C, rutyna, diosmina, azeloglicynaWzmocnienie naczyń i redukcja zaczerwienienia.
Ochrona UVŁagodzący krem mineralny (SPF 30-50)Tlenek cynku, dwutlenek tytanu, ceramidyWysoka ochrona przed słońcem i zapobieganie rzutom choroby.
Pielęgnacja wieczorna
DemakijażOlejek myjący + łagodny środek myjącyAlantoina, pantenol, aloesDelikatne usunięcie SPF bez tarcia.
TonizacjaŁagodny tonik / hydrolatCICA, alantoina, prebiotykiUkojenie skóry.
Aktywny kremKrem / żel przeciwzapalnyKwas azelainowy, azeloglicyna, ew. bardzo delikatny retinaldehydZwalczanie patogenów, silne działanie przeciwzapalne.
RegeneracjaKrem naprawczyCeramidy, cholesterol, pantenol, CICA, skwalanGłęboka regeneracja skóry.

Domowe sposoby na trądzik

Poza kosmetykami aptecznymi warto wykorzystać proste i naturalne domowe receptury, bazujące na zaufanych olejkach, warzywach czy ziołach. Zawsze dopasowuj je do swojego typu skóry.

Typ kosmetyku DIYSkładnikiDziałanieSposób przygotowania i użycia
Maseczka z miodu i cynamonu1 łyżka miodu, 1/2 łyżeczki cynamonuPrzeciwzapalne, antybakteryjne na wypryski.Wymieszaj na pastę. Nałóż punktowo na 10-15 minut. Zmyj letnią wodą. (Uwaga: Może drażnić, zrób test!).
Maseczka z zielonej glinki i herbaty1 łyżeczka glinki, 2 łyżeczki naparu z zielonej herbatyOczyszcza pory, absorbuje nadmiar sebum.Wymieszaj, nałóż na 10-15 minut (nie dopuść do zaschnięcia!). Zmyj wodą.
Maseczka z drożdży1/4 kostki świeżych drożdży, 2 łyżki ciepłego mleka/wodyNormalizuje sebum, działa antybakteryjnie i wygładza.Rozrób drożdże w płynie. Nałóż na 15 minut i zmyj ciepłą wodą.
Maseczka z kurkumy i jogurtu1 łyżeczka kurkumy, 1 łyżka jogurtu naturalnegoRedukuje zaczerwienienia i rozjaśnia przebarwienia.Wymieszaj, nałóż na 10-15 minut. Zmywaj ostrożnie (kurkuma barwi!).
Maseczka owsiano-miodowa3 łyżki zmielonych płatków owsianych, 1 łyżka miodu, 1 łyżka wodyŁagodząca, oczyszczająca, delikatnie złuszczająca.Wymieszaj na papkę, nałóż na 15-20 minut. Zmyj letnią wodą.
Tonik z octu jabłkowego1 część naturalnego octu jabłkowego, 4 części wodyPrzywraca pH, antybakteryjny.Przechowuj w butelce, przemywaj wacikiem. (Przy cerze różowatej zrezygnuj!).
Tonik ogórkowyPół ogórka, 1/4 szklanki wodyOdświeża, nawilża, silnie łagodzi.Zetrzyj ogórek, zblenduj z wodą, odcedź. Przemywaj twarz rano i wieczorem.
Napar z bratka polnego1 łyżka suszonego bratka, 1 szklanka wrzątkuHamuje łojotok.Zaparz pod przykryciem, ostudź i przemywaj twarz jako tonik.
Olejek z drzewa herbacianego1 kropla olejku z drzewa herbacianego, 5-10 kropli oleju bazowegoSilnie uderza w stany zapalne.Zawsze stosuj rozcieńczony! Nakładaj wyłącznie punktowo na pryszcze.
Okład z rumianku / nagietkaOstudzony napar ziołowyPrzeciwzapalny, koi rumień.Nasącz waciki/gazę i przykładaj jako kojący kompres na 10 minut.
O czym należy pamiętać, stosując domowe kosmetyki?
  • Próba uczuleniowa: Naturalne składniki mogą być silnymi alergenami. Zawsze przed nałożeniem maseczki przetestuj ją na małym fragmencie skóry (np. na nadgarstku).
  • Świeżość to podstawa: Domowe kosmetyki nie mają konserwantów. Unikaj ich długiego przechowywania, zwłaszcza jeśli zawierają jogurt czy owoce.
  • Delikatność: Odradza się zmywania maseczek gorącą wodą oraz silnego tarcia ręcznikiem. Twarz osuszaj przykładając delikatnie papierowy ręcznik.
  • Zagrożenie słońcem: Kosmetyki z kwasami naturalnymi (cytryna, ocet jabłkowy) stosuj wyłącznie na noc, by uniknąć poparzeń i przebarwień od słońca.

Pobierz darmowego e-booka ze zdrowymi przepisami:

Proszę, wpisz adres e-mail, na który wyślę plik.
Pobieram
Zadaj mi pytanie na grupie FB Marek Skoczylas
Powrót

Komentarze0
Dodaj komentarz

Musisz być zalogowany aby dodawać komentarze