Stłuszczenie wątroby - objawy, przyczyny i leczenie

Marek Skoczylas

Stłuszczenie wątroby to jedno z najczęstszych zaburzeń dotyczących tego narządu. Może pojawić się w konsekwencji nadużywania alkoholu, stosowania niewłaściwej diety, nadmiernej masy ciała, schorzeń metabolicznych. Stłuszczenie rozwija się stopniowo i w większości przypadków możliwe jest jego wycofanie. Skąd się bierze stłuszczenie wątroby i jak je leczyć?

Stłuszczenie wątroby — co to jest?

Stłuszczenie wątroby to kumulowanie się cząsteczek tłuszczu w komórkach wątroby (hepatocytach). Zaburza to w istotny sposób pracę tych komórek, a także całego narządu. Upośledzone mogą być funkcje magazynujące, detoksykujące oraz metaboliczne wątroby. Długotrwałemu, postępującemu stłuszczeniu wątroby towarzyszy stan zapalny, a potem włóknienie, a nawet marskość narządu.

Jakie są rodzaje stłuszczenia wątroby? Wyróżnia się alkoholowe stłuszczenie wątroby oraz niealkoholowe stłuszczenie wątroby (stłuszczenie wątroby bez alkoholu). Do rozwoju alkoholowego stłuszczenia wątroby dochodzi w konsekwencji nadużywania alkoholu.

Stłuszczenie wątroby — przyczyny

Główną przyczyną alkoholowego stłuszczenia wątroby jest zbyt duże spożycie alkoholu.

Ile trzeba pić, aby rozwinęło się stłuszczenie alkoholowe? Brak jest tak dokładnych danych. Wiadomo natomiast, jak dawka alkoholu może być uznana za “bezpieczną” dla wątroby. W przypadku osób zdrowych jest to około 20 g etanolu dla mężczyzn i 10 g etanolu dla kobiet.

Podczas spożywania alkoholu w wątrobie dochodzi do nasilenia stresu oksydacyjnego, toksycznego uszkodzenia wątroby oraz zaburzeń metabolicznych, co ostatecznie prowadzi do nadmiernego kumulowania się tłuszczu w komórkach wątroby.

Jako najważniejsze czynniki ryzyka wytypowano:

codzienne spożywanie alkoholu w ilości powyżej 20 g etanolu u mężczyzn i 10 g etanolu u kobiet; dla porównania - 10 g etanolu to około 250 ml piwa, 100 ml wina lub 30 ml wódki
picie alkoholu na czczo
upijanie się, definiowane jako wypijanie w ciągu dwóch godzin co najmniej 50 g etanolu przez mężczyznę lub 40 g etanolu przez kobietę

Z kolei niealkoholowe stłuszczenie wątroby może rozwinąć się u osób narażonych na działanie następujących czynników:

nadmierna masa ciała
cukrzyca
hiperlipidemie
choroby spichrzeniowe (np. hemochromatoza lub choroba Wilsona)
wirusowe zapalenie wątroby typu C
stosowanie niektórych leków (antybiotyków, cytostatyków, salicylanów, glikokortykosteroidów, warfaryny)
niewłaściwie zbilansowana dieta, bogata w cukier, syrop glukozowo-fruktozowy, tłuszcze trans, produkty przetworzone
palenie papierosów
powikłania ciążowe (rzucawka, ostre stłuszczenie wątroby ciężarnych)

Co ciekawe, w rozwoju stłuszczenia wątroby pewną rolę odgrywają także predyspozycje genetyczne. Dotyczą one mutacji w genach PNPLA3, TM6SF2, MBOAT7, HSD17B13.

Objawy stłuszczenia wątroby

Stłuszczenie wątroby to zaburzenie rozwijające się stopniowo. Początkowo może ono przebiegać bezobjawowo. Często bywa tak, że stłuszczenie jest przypadkowo diagnozowane podczas wykonywania badań profilaktycznych.

Kiedy stłuszczenie wątroby staje się coraz bardziej zaawansowane, wówczas mogą pojawić się następujące objawy:

dolegliwości bólowe zlokalizowane w prawym podżebrzu
wzdęcia i niestrawność
zmęczenie
uczucie pełności, obecne nawet po małym objętościowo posiłku
nudności
zmiany rytmu wypróżnień

A jakie są objawy stłuszczenia wątroby w bardziej zaawansowanym stadium? W przypadku istotnego zaburzenia pracy narządu pojawić może się także żółtaczka, świąd skóry, ciemny kolor moczu i odbarwiony stolec, pajączki, rumień dłoniowy. Ponadto u mężczyzn może pojawić się ginekomastia, co wynika z zaburzenia wątrobowego metabolizmu hormonów płciowych.

Czym grozi stłuszczenie wątroby?

Kumulowaniu się tłuszczu w komórkach wątroby towarzyszy zaburzenie funkcji metabolicznych wątroby. Może wówczas dojść do zaburzeń gospodarki węglowodanowo-lipidowej. To właśnie dlatego stłuszczenie wątroby często przebiega z hiperlipidemią, hiperglikemią czy insulinoopornością. Finalnie przekłada się to na wzrost ryzyka rozwoju cukrzycy oraz chorób układu sercowo-naczyniowego.

Stłuszczenie wątroby prowadzi do stanu to komórki wątroby i prowadzi do pobudzenia procesu bliznowacenia. A ostatecznie włóknienie wątroby może doprowadzić do marskości. Wiadomo ponadto, że stłuszczenie wątroby jest jednym z czynników rozwoju raka wątrobowokomórkowego.

Stłuszczenie wątroby — jakie badania wykonać?

Diagnostyka stłuszczenia wątroby obejmuje badania krwi i badania obrazowe. Stłuszczenie wątroby można zdiagnozować, wykonując USG narządu. Takie badanie obrazowe umożliwia wykazanie wzmożonej echogeniczności miąższu wątrobowego. Oznacza to, że obszar stłuszczenia jest widoczny w badaniu jako jaśniejsze pole.

Dodatkowo można wykonać badania krwi. Najważniejszym badania na stłuszczenie wątroby tego typu są tzw. próby wątrobowe, czyli oznaczenie poziomu bilirubiny oraz enzymów wątrobowych: aminotransferaz, gammaglutamylotranspeptydazy, fosfatazy zasadowej.

Takie badanie ma znaczenie pomocnicze: umożliwia oszacowanie, w jakim dużym stopniu jest zaburzona prawidłowa praca wątroby, jednak brak jest możliwości jednoznacznego zdiagnozowania przyczyny dysfunkcji.

W stłuszczeniu wątroby może dojść do zwiększenia poziomu enzymów wątrobowych, ale takie wyniki pojawiają się w przebiegu innych zaburzeń pracy narządu, np. nieprawidłowego odpływu żółci czy wirusowego zapalenia wątroby.

W celu oceny ewentualnych zaburzeń metabolicznych, mogących towarzyszyć stłuszczeniu wątroby dobrze jest dodatkowo oznaczyć lipidogram, a także poziom glukozy i insuliny ze wskaźnikiem insulinooporności HOMA.

Przy zaawansowanym stłuszczeniu wątroby konieczne może być oszacowanie stopnia zwłóknienia narządu. Wówczas doskonale sprawdzają się takie badania wątroby jak FibroMax i FibroTest.

Czy stłuszczenie wątroby jest odwracalne?

Wątroba ma duże zdolności regeneracyjne, w wielu przypadkach możliwe jest zatem wycofanie stłuszczenia narządu. Wiele zależy od stopnia zaawansowania tego zaburzenia. Wyróżnić można następujące stopnie stłuszczenia wątroby:

I stopień stłuszczenia wątroby (łagodne stłuszczenie), gdy obecne są cząsteczki tłuszczu w komórkach wątroby, ale brak jest stanu zapalnego
II stopień stłuszczenia wątroby, gdy kumulacji tłuszczu w miąższu wątroby towarzyszy stan zapalny narządu
III stopień stłuszczenia wątroby, czyli włóknienie i marskość wątroby.

Wycofać można I i II stopień stłuszczenia wątroby. Natomiast przy III stopniu stłuszczenia, gdy dojdzie do nieodwracalnych zmian, takich jak włóknienie i bliznowacenie, brak jest możliwości regeneracji wątroby.

Istotne znaczenie ma zatem to, jak bardzo zaawansowane są zmiany w narządzie. Także to, jak szybko cofa się stłuszczenie wątroby, zależy od tego, jak szybko zdiagnozowane zostało stłuszczenie wątroby i jak bardzo zaburzona jest praca wątroby. A zatem, jak odwrócić stłuszczenie wątroby?

Leczenie stłuszczenia wątroby

I i II stopień stłuszczenia wątroby można odwrócić. Ogromne znaczenie ma wówczas zmodyfikowanie stylu życia, stosowanie odpowiedniej diety i suplementacji, wykluczenie używek, utrzymywanie prawidłowej masy ciała. Jak pozbyć się stłuszczenia wątroby w naturalny sposób?

Stłuszczenie wątroby — dieta

W przebiegu stłuszczenia wątroby wskazane jest stosowanie zróżnicowanej, jak najmniej przetworzonej diety. Należy unikać produktów smażonych, przetworzonych, bogatych w tłuszcze trans. Oto najważniejsze zasady diety w stłuszczeniu wątroby:

unikanie smażenia, w zamian można wybierać takie metody obróbki cieplnej jak gotowanie w wodzie lub na parze, duszenie czy pieczenie
zastępowanie produktów z białej mąki wyrobami na bazie pełnych ziaren zbóż
spożywanie surowych warzyw i owoców; w przypadku, gdy są one źle tolerowane, wówczas dobrze jest poddać je obróbce cieplnej
unikanie przetworzonych i smażonych mięs
wzbogacenie posiłków o zdrowe tłuszcze: awokado, orzechy, oleje tłoczone na zimno, tłuste ryby

TO JEDZ	TEGO UNIKAJ
warzywa owoce chudy twaróg drób i ryby jaja oliwa z oliwek i nierafinowane oleje roślinne orzechy, pestki i nasiona produkty zbożowe: płatki owsiane, kasze, brązowy ryż, makarony razowe, mąki z pełnych ziaren zbóż	słodycze słodzone napoje alkohol przetworzone czerwone mięso tłusty nabiał i margaryny fast-foody produkty z białej mąki produkty przetworzone, zawierające syrop glukozowo-fruktozowy

Zioła na stłuszczoną wątrobę

W walce z e stłuszczeniem wątroby pomocne mogą być zioła. Dobrze jest sięgnąć po rośliny wspomagające regenerację wątroby, ułatwiające normalizację gospodarki węglowodanowo-lipidowej, pobudzających funkcje detoksykacyjne narządu. Czym najlepiej odtłuścić wątrobę? Oto kilka propozycji:

Napar z karczocha

Łyżkę suszonych liści karczocha należy zalać szklanką wrzątku i zaparzać pod przykryciem przez kwadrans. Potem napar należy odcedzić. Napar można pić dwa-trzy razy dziennie.

Napar z mniszka lekarskiego

Dwie łyżeczki suszonego korzenia mniszka zalewa się szklanką wrzątku, a następnie zaparza pod przykryciem przez 10 minut. Po odcedzeniu można pić do 3 razy dziennie.

Co jeszcze można pić przy stłuszczeniu wątroby? Bez obaw można sięgać po zieloną herbatę i kawę. Ponieważ bardzo korzystny wpływ na wątrobę wykazuje kurkuma, można sięgnąć po tzw. " złote mleko".

Co brać na stłuszczenie wątroby — najlepsze suplementy

Wspomniane zioła można przyjmować także w postaci suplementów diety. Podobnie jest z ostropestem — najlepiej dostarczać go w postaci suplementów diety, oleju tłoczonego z nasion rośliny lub bezpośrednio spożywać mielone nasiona ostropestu.

Jaka jest przewaga takich form spożywania nad naparem z ostropestu? Otóż najważniejszy związek aktywny sylimarina to substancja nierozpuszczalna w wodzie, zatem napar cechuje się mniejszym stężeniem tego związku niż olej czy nasiona. Kolejne suplementy wspomagające odtłuszczenie wątroby to:

kurkuma
kwasy omega 3
fosfolipidy
witamina E
witaminy z grupy B

Poza odpowiednią dietą i suplementacją wskazana jest regularna aktywność fizyczna. Po pierwsze umożliwia utrzymanie prawidłowej masy ciała, co ma ogromny wpływ na pracę wątroby i możliwość wycofania stłuszczenia wątroby. Po drugie — ułatwia normalizację poziomu parametrów glukozowych i lipidowych, co także ma istotne znaczenie w terapii stłuszczenia wątroby.

Pobierz darmowego e-booka ze zdrowymi przepisami:

Proszę, wpisz adres e-mail, na który wyślę plik.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych w celu otrzymania wiadomości

Dane będą przetwarzane przez Purelab Marek Skoczylas, ul. Reformacka 6, 35-026 Rzeszów zgodnie z ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną oraz przepisami z zakresu ochrony danych osobowych w celu odpowiedzi na zadane pytanie, przesłanie materiałów informacyjnych, przekazania informacji o produktach i usługach lub przekazania informacji handlowej. Oświadczam, iż podanie przeze mnie danych osobowych jest dobrowolne oraz iż poinformowano mnie o prawie dostępu do moich danych osobowych, możliwości ich poprawiania oraz o prawie odwołania zgody w dowolnym momencie. Dane nie zostaną udostępnione podmiotom trzecim.

Pobieram