Szumy uszne - przyczyny, diagnostyka, najskuteczniejsze metody na szumy uszne

Marek Skoczylas

Szumy uszne (tinnitus auris) to często występująca dolegliwość, która może występować okazyjnie lub mieć charakter przewlekły. U ich podłoża mogą leżeć rozmaite przyczyny psychofizyczne. W celu pozbycia się szumów usznych należy zdiagnozować przyczynę, po czym ją wyeliminować.

Co to są szumy uszne?

Szumy uszne to wrażenie słyszenia dźwięku przy braku jego zewnętrznego lub wewnętrznego źródła. Termin „szumy” jest bardzo umowny i dotyczy wszelkich wrażeń słuchowych, takich jak szum, piski, dzwonienie, pulsowanie, brzęczenie.

Zmienna może być intensywność tych dźwięków, mogą one pojawiać się nagle lub stopniowo, mieć charakter krótko- lub długotrwały. Występują jednostronnie lub dotyczą obu uszu.

Szumy uszne mogą być słyszalne przez cały dzień lub tylko wieczorem. W tym drugim przypadku nasilenie szumów jest na tyle niewielkie, że zagłuszane są one przez dźwięki otoczenia. Natomiast wieczorem, gdy wokół panuje cisza, subiektywne dźwięki uszne są bardziej słyszalne.

Szumy uszne są objawem rozmaitych schorzeń, wówczas mówimy o wtórnych szumach usznych. Z kolei szumy o charakterze idiopatycznym to zaburzenie pierwotne, w którego przypadku brak jest możliwości określenia przyczyny.

Szumy uszne — przyczyny

Za występowanie nietypowych odczuć dźwiękowych w uchu odpowiadać może wiele przyczyn. Niekiedy podłoże jest błahe, np. winna jest zalegająca woskowina czy narażenie na stres. Ale należy mieć na uwadze, że piski czy sumy w uszach mogą być jednym z objawów poważniejszych schorzeń, zarówno tych ograniczonych do samego ucha, jak i ogólnoustrojowych.

Schorzenia ogólnoustrojowe

Szumy uszne mogą towarzyszyć rozmaitym zaburzeniom ogólnoustrojowym, zwłaszcza tym przebiegającym z zaburzeniami przepływu krwi. Wymienić tu można np. zbyt niskie lub zbyt wysokie ciśnienie krwi. Kolejna potencjalna przyczyna to anemia, zarówno z niedoboru żelaza, jak i witaminy B12 oraz kwasu foliowego.

Za występowanie szumów usznych może odpowiadać cukrzyca. W jej przebiegu dochodzi do podwyższenia poziomu glukozy we krwi, czemu towarzyszyć może uszkodzenie drobnych naczyń krwionośnych w uchu. A to skutkuje zarówno zaburzeniami słuchu, jak i szumami usznymi.

Szumy uszne mogą być ponadto jednym z symptomów pojawiających się w przebiegu:

nadczynności tarczycy
miażdżycy przebiegającej ze zwężeniem tętnic szyjnych lub kręgowych; wówczas dochodzi do niedotlenienia struktur ucha
silnego stresu

Ponadto uwzględnić należy wpływ niektórych leków, gdyż ich stosowaniu może towarzyszyć pojawienie się charakterystycznego skutku ubocznego — szumów usznych. Dotyczy to zwłaszcza takich leków jak antydepresanty, niektóre antybiotyki, leki moczopędne, niesteroidowe leki przeciwzapalne.

Po wykluczeniu wszystkich wspomnianych przyczyn szumów usznych można podejrzewać podłoże psychosomatyczne. W przebiegu nerwicy czy depresji może pojawić się wiele symptomów somatycznych, w tym piski czy szumy uszne.

Przyczyny laryngologiczne

Za występowanie szumów usznych odpowiadać mogą takie błahe przyczyny jak zaleganie woskowiny w zewnętrznym przewodzie słuchowym czy narażenie na hałas. Możliwą przyczyną jest stan zapalny ucha środkowego, obecność nerwiaka nerwu słuchowego, a także choroba Meniera. W tym ostatnim przypadku dochodzi do zaburzeń słuchu, występowania szumów usznych, a także zawrotów głowy.

Przyczyny neurologiczne

Szumy uszne mogą być jednym z objawów niektórych schorzeń neurologicznych. Można wymienić tu m.in.:

stwardnienie rozsiane
urazy mózgu czy nerwu słuchowego
wstrząśnienie błędnika
zmiany zwyrodnieniowe odcinka szyjnego kręgosłupa, przebiegające z uciskiem na nerwy
zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych

Także w przebiegu takich infekcji zajmujących ośrodkowy układ nerwowy jak borelioza czy kiła pojawiają się niekiedy szumy uszne.

Szumy uszne — jakie badania należy wykonać?

Diagnostykę szumów usznych najlepiej jest rozpocząć od konsultacji z laryngologiem. Wówczas możliwe jest wykonanie badania otolaryngologicznego i audiologicznego. Po wykluczeniu przyczyn laryngologicznych należy wykonać następujące badania krwi:

morfologia z rozmazem
poziom żelaza i ferrytyny
poziom witaminy B12 i kwasu foliowego
lipidogram
glukoza
TSH i hormony tarczycy
elektrolity

W sytuacji, gdy po wykonaniu badań przyczyna szumów usznych nadal będzie nieznana, zalecane jest pogłębienie diagnostyki. Wymienić należy tu takie badania jak RTG odcinka szyjnego kręgosłupa, USG tętnic szyjnych, rezonans magnetyczny czy tomografia komputerowa.

Jak pozbyć się szumów usznych?

Postępowanie w przebiegu szumów usznych zależy ściśle od przyczyny i sprowadza się do wyleczenia podstawowego zaburzenia. W przebiegu anemii niezbędna jest normalizacja poziomu żelaza lub witaminy B12, a także parametrów morfologii. Umożliwi to suplementowanie niedoborowego związku, a także wdrożenie odpowiednich modyfikacji w diecie.

Jeśli zdiagnozowana została miażdżyca, konieczne jest utrzymywanie prawidłowego poziomu cholesterolu i homocysteiny. Ponadto warto sięgnąć po Ginkgo biloba, gdyż miłorząb usprawnia mikrokrążenie krwi.

W przypadku nadciśnienia niezbędne jest jego obniżenie — i tu kluczowe znaczenie ma zastosowanie odpowiednich modyfikacji w stylu życia. Natomiast w przypadku psychogennego podłoża szumów usznych konieczna jest odpowiednia psychoterapia.

Więcej na temat odpowiedniego postępowania można dowiedzieć się z tego nagrania:

Niekiedy przyczyna szumów usznych pozostaje nieznana lub konwencjonalne leczenie przyczynowe okazuje się nieskuteczne. W takiej sytuacji można zastosować metodę TRT.

Metoda ta — Tinnitus Retraining Therapy — mówiąc najprościej polega na dostarczeniu tła dźwiękowego, które obecne jest przez cały czas.

Wykorzystywane jest tu zjawisko habituacji, czyli specyficznego procesu poznawczego, w którego przebiegu mózg przestaje reagować na powtarzający się impuls.

W przypadku impulsów akustycznych doskonałym przykładem habituacji może być tykanie zegara. Po zakupieniu nowego zegara ściennego doświadczamy irytacji związanej z ciągłym odgłosem tykania. Jednak przy stałym narażeniu na ten dźwięk, po jakimś czasie przestajemy zwracać na niego uwagę.

Podobnie jest w metodzie TRT, która wymaga co najmniej kilkugodzinnego stosowania specjalnego generatora szumu zausznego.

Inne istotne założenia takiej terapii to unikanie zarówno ciszy, jak i dźwięków wysoce drażniących, a także uczestnictwo w terapii behawioralno-poznawczej. Terapia zazwyczaj trwa od 12 do 18 miesięcy.

Kolejna nowoczesna metoda leczenia szumów usznych to przezskórna stymulacja gałęzi usznej nerwu błędnego. Polega ona na umieszczeniu w uchu elektrod, które emitują impulsy doprowadzane przez gałąź uszną nerwu błędnego do pnia mózgu. Efektem takiej stymulacji jest zahamowanie zaburzonej plastyczności neuronalnej mózgu i zredukowania szumów usznych.

Metody wspomagające leczenie szumów usznych to m.in. komora hiperbaryczna, techniki relaksacyjne, biostymulacja laserowa.

Pobierz darmowego e-booka o diecie śródziemnomorskiej:

Proszę, wpisz adres e-mail, na który wyślę plik.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych w celu otrzymania wiadomości

Dane będą przetwarzane przez Purelab Marek Skoczylas, ul. Reformacka 6, 35-026 Rzeszów zgodnie z ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną oraz przepisami z zakresu ochrony danych osobowych w celu odpowiedzi na zadane pytanie, przesłanie materiałów informacyjnych, przekazania informacji o produktach i usługach lub przekazania informacji handlowej. Oświadczam, iż podanie przeze mnie danych osobowych jest dobrowolne oraz iż poinformowano mnie o prawie dostępu do moich danych osobowych, możliwości ich poprawiania oraz o prawie odwołania zgody w dowolnym momencie. Dane nie zostaną udostępnione podmiotom trzecim.

Pobieram