Mącznica lekarska – 9 ważnych właściwości, o których warto wiedzieć.

O dobroczynnym działaniu mącznicy lekarskiej świadczy nie tylko sama nazwa. Roślina jest cennym surowcem zielarskim, a przez masowe jej pozyskiwanie do celów leczniczych, przestała występować naturalnie na wielu obszarach.

Głównym przeznaczeniem mącznicy lekarskiej była zwykle walka z dolegliwościami układu moczowego. Roślina łagodzi stany zapalne, działa moczopędnie oraz przeciwdziała kamicy nerkowej. Jednak lista dobroczynnych działań tej ciekawej rośliny jest znacznie dłuższa.

1. Mącznica lekarska może przeciwdziałać nowotworom

Przeciwnowotworowe działanie rośliny jest przypisywane zawartej w jej liściach arbutynie – substancji, która w świetle kilku badań ma zdolność do hamowania podziału komórek nowotworowych skóry oraz ograniczania ekspresji niektórych genów, odpowiedzialnych za występowanie zmian nowotworowych. [1], [2]

Inna substancja aktywna mącznicy lekarskiej w dużym stopniu ograniczała postęp raka wątroby u chorych gryzoni. Stosowanie rośliny okazało się bezpieczne dla zwierząt, w przeciwieństwie do wielu znanych komercyjnych substancji, które powodują liczne efekty uboczne. [3]

Mącznica lekarska nie tylko zwalcza komórki nowotworowe, ale również poprawia skuteczność chemioterapii przy równoległej suplementacji rośliny z tradycyjnym leczeniem. [4]

2. Układ sercowo-naczyniowy

Mącznica lekarska może okazać się pomocna dla osób w grupie ryzyka zachorowania na miażdżycę. Roślina bowiem zapobiega niszczeniu „dobrego” cholesterolu LDL przez wolne rodniki. Wykazano, że przeciwutleniacze zawarte w roślinie są znacznie silniejsze niż te w zielonej herbacie, słynącej ze swoich antyoksydacyjnych właściwości. [5]

Choroby serca mogą być wywoływane także przez zbyt wysokie ciśnienie krwi. Jak się okazuje, mącznica lekarska może pomóc i w tym przypadku. Roślina rozszerzyła naczynia krwionośne szczurów oraz zadziałała moczopędnie, obniżając ciśnienie krwi zwierząt. [6], [7]

3. Mącznica lekarska zmniejsza objawy alergii

Miejscowe stosowanie mącznicy lekarskiej może pomóc w złagodzeniu uporczywych dolegliwości alergicznych, takich jak stany zapalne, zaczerwienienia oraz obrzęki. [8]

Mącznica lekarska w formie maści wykazała działanie wspierające tradycyjną kurację kortykosteroidami u szczurów z alergią. [9]

4. Drogi moczowe

Mącznica lekarska może być wybawieniem dla osób cierpiących na nawracające choroby układu moczowego, u których antybiotykoterapia okazała się nieskuteczna lub niosła za sobą wiele skutków ubocznych. Codzienna suplementacja ekstraktu z rośliny przez zaledwie miesiąc uwolniła badane kobiety od nawrotów zapalenia pęcherza. [10]

Bolesne infekcje dróg moczowych bywają skutkiem zaatakowania organizmu przez bakterie. W próbkach moczu pacjentów z zapaleniem dróg moczowych, którzy regularnie spożywali mącznicę lekarską, nie znajdowano żadnych bakterii. [11]

Ponadto, w leczeniu i zapobieganiu chorobom dróg moczowych, przydaje się przeciwzapalne działanie mącznicy lekarskiej. Roślina łagodzi stany zapalne, zmniejszając ból i ułatwiając oddawanie moczu. [12]

5. Chorobotwórcze drobnoustroje

Kilka składników mącznicy lekarskiej wykazują szerokie spektrum działania przeciw niektórym groźnym drobnoustrojom. Według wyników badania z 2003 roku, ekstrakt z mącznicy lekarskiej blokował działanie enzymów wirusa HIV, uśmiercając tym samym ten lekooporny patogen. [13]

Inne badania na komórkach udowodniły antybakteryjne działanie mącznicy lekarskiej na innych obszarach, niż tylko drogi moczowe. Roślina jest w stanie zahamować rozwój bakterii odpowiedzialnych za wrzody żołądka, zakażenia płuc i krwi. [14], [15]

6. Przebarwienia skóry

Nierównomierny rozkład dużej ilości melaniny w skórze może powodować nieestetyczne przebarwienia. Składniki zawarte w liściach mącznicy lekarskiej skutecznie blokują enzymy odpowiedzialne za produkcję melaniny, co zapobiega tworzeniu się plam. [16]

Grupa 150 osób z przebarwieniami skóry zauważyła rozjaśniające efekty stosowania kremu z wyciągiem z mącznicy lekarskiej w jednym z badań klinicznych. [17]

7. Pomoc w leczeniu drgawek

Niekontrolowane skurcze mięśni występują jako objaw wielu chorób o różnym podłożu, najczęściej neurologicznym. Szczury z padaczką, którym regularnie podawano wyciąg z mącznicy lekarskiej, doświadczały mniej intensywnych napadów z mniejszą częstotliwością. [18]

Choroba Parkinsona jest spowodowana zaburzonym wydzielaniem dopaminy, najczęściej w podeszłym wieku, i skutkuje niekontrolowanymi ruchami ciała. Mącznica lekarska chroni neurony przed szkodliwym działaniem substancji toksycznych. Pozytywne działanie rośliny na zwierzęta z chorobą Parkinsona wykazano podczas kilku badań laboratoryjnych. [19], [20]

9. Szkodliwe skutki promieniowania

Destrukcyjne działanie promieniowania jest wykorzystywane podczas leczenia chorób nowotworowych. Niestety, radioterapia niszczy zarówno komórki rakowe, jak i te zdrowe. Mącznica lekarska może być pomocna i w tym przypadku. Roślina była w stanie ochronić zdrowe komórki szpiku kostnego u myszy poddanych działaniu promieniowania. [21]

Ochronne działanie rośliny w opisywanym przypadku jest zasługą arbutyny – jednego ze składników aktywnych mącznicy lekarskiej. [22]

Przeciwwskazania do stosowania

Istnieje jedynie kilka potwierdzonych przypadków, w których iniekcja mącznicy lekarskiej była szkodliwa dla zwierząt, dlatego stosowanie jej przez ludzi uchodzi za bezpieczne. [23], [24]

Mącznicy lekarskiej nie powinno stosować się regularnie przez dłuższy czasu ze względu na pewne ryzyko zatrucia substancjami toksycznymi. [25]

Ponadto szczególną ostrożność należy wykazać podczas spożywania mącznicy lekarskiej przez pacjentów z chorymi nerkami. Kobiety w ciąży i dzieci powinny unikać stosowania rośliny, gdyż nie przeprowadzono wystarczającej liczby badań, które mogłyby wykluczyć ewentualne skutki uboczne.. [26], [27], [28]