20 imponujących właściwości skrzypu polnego

Wiele osób nazywa go „chwastem”, tymczasem posiada on wiele właściwości prozdrowotnych. Skrzyp polny doskonale działa na skórę, paznokcie i włosy, ale także na kości, stawy i drogi moczowe. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o roślinie, która jest tak ceniona w medycynie naturalnej, koniecznie przeczytaj ten artykuł.

Czy roślina, która rośnie dziko na naszych polach i łąkach, może aż tak pozytywnie wpływać na zdrowie? Jak się okazuje, jak najbardziej. Doskonale działa ona na wiele zupełnie różnych chorób i dolegliwości. Jednocześnie, jej spożywanie i stosowanie warto przedyskutować ze swoim lekarzem.

1. Skrzyp doskonale działa na skórę

Skrzyp polny wykazuje się również pozytywnym działaniem na skórę. Doskonale ją regeneruje, także po oparzeniach i uszkodzeniach mechanicznych (1).

Wystarczy, że przyłoży się do niej okład z ziołowej herbaty. Skrzyp łagodzi również stany zapalne, sprawdza się przy łuszczycy i cerze naczynkowej. Zawarte w herbacie ze skrzypu flawonoidy uelastyczniają i wzmacniają naczynia krwionośne, dzięki czemu zapobiegają ich pękaniu i pojawianiu się na skórze w postaci pajączków.

Skrzyp normalizuje pracę gruczołów łojowych, co z kolei sprawia, że można wykorzystać go również przy trądziku. Działa on ściągająco i przeciwbakteryjnie (2).

W skrzypie znajduje się flawonoidy, które wykazują się działaniem przeciwutleniającym. Ochraniają one skórę przed stresem oksydacyjnym, a tym samym poprawiają jej jędrność i elastyczność. Zawarty w skrzypie krzem zapobiega także odkładaniu się w skórze związków tłuszczowych, spowalniając w ten sposób powstawanie zmarszczek. Właściwości skrzypu powszechnie stosuje się również w leczeniu rozstępów (3). 

Przeprowadzono również badanie, w którym wykazano właściwości skrzypu w zakresie gojenia się ran, a jego wyniki opublikowano w irańskim piśmie Red Crescent Medical Journal. Naukowcy uznali że maść zawierająca w składzie skrzyp polny przyspiesza gojenie się skóry po nacinaniu krocza podczas porodu (4).

2. Roślina wzmacnia włosy

Nie bez powodu skrzyp stosowany jest również na włosy. Aby wpłynąć na ich wygląd, wystarczy po myciu wetrzeć napar z rośliny w skórę głowy, w celu pobudzenia cebulek włosów do działania –  po pewnym czasie włosy staną się mocniejsze i gęstsze.

Roślina zabezpiecza również  włosy przed wypadaniem. A wszystko to za sprawą krzemu, który znajduje się zarówno w skrzypie, jak i we włosach. Dlatego też lecznicza roślina wykorzystywana jest często w  szamponach i odżywkach. Zawarty w roślinie krzem zwalcza także łupież oraz różnego rodzaju podrażnienia (5). 

Skrzyp wykorzystywany jest w preparatach stosowanych do kompleksowej pielęgnacji włosów, skóry i paznokci. Aby wzmocnić same paznokcie wystarczy przygotować napar z rośliny i zanurzyć w nim palce na kilkanaście minut. Dzięki temu będą one lepiej odżywione oraz wzmocnione. 

3. Skrzyp polny wzmacnia kości

Mówiąc o wzmacnianiu kości, najczęściej w jednym szeregu wymienia się wapń, magnez oraz witaminę D. Okazuje się, że bardzo ważną rolę odgrywa w tym procesie również i krzem, który w bardzo dużej ilości znajduje się właśnie w skrzypie polnym.

Jest to o tyle istotne, że bardzo trudno jest ten składnik znaleźć w naturalnej formie. Krzem pozwala utrzymać gęstość mineralną kości, która zmniejsza się wraz z wiekiem (6). Przyjmowanie skrzypu rekomenduje się więc u osób szczególnie narażonych na osteoporozę.

4. Skrzyp polny pozytywnie wpływa na choroby stawów

Skrzyp polny może okazać się pomocny w przypadku reumatoidalnego zapalenia stawów oraz choroby zwyrodnieniowej stawów. W eksperymencie przeprowadzonym na myszach, wyciąg z tej rośliny wpłynął na zmniejszenie bólu i stanów zapalnych w przypadku obu tych chorób, nie powodując jednocześnie żadnych efektów ubocznych (7).

Do badania przeprowadzonego 2014 r. zaproszono kilkudziesięciu pacjentów z pierwszym, wyżej wymienionym schorzeniem. Okazało się, że roślina zmniejszyła stany zapalne, co z kolei przyczyniło się do poprawy zdrowia badanych osób (8). 

Wyniki badań opublikowane w 2013 r. przez polskich naukowców wskazują na  to, że w skrzypie znajduje się kwas kynureninowy (KYNA), który ma działanie przeciwzapalne, antyoksydacyjne, zmniejsza również ból. Badacze stwierdzili, że „stosowanie preparatów ziołowych zawierających wysoki poziom KYNA można uznać za dodatkowy środek w terapii reumatoidalnego zapalenia stawów, a także w celu zapobiegania chorobom reumatycznym”(9). 

5. Skrzyp polny może dobrze wpłynąć na biegunkę

Jak się okazuje, w skrzypie znajdują się substancje, które podczas biegunki sprawiają, że jelita wolniej się poruszają. Hamują one działanie acetylocholiny, stymulującej ruchy jelit. W 2017 r. naukowcy przeprowadzali badanie na zwierzętach, w których okazało się, że roślina potrafi rozluźnić mięśnie brzucha, a przy okazji złagodzić skurcze podczas biegunki (10).

6. Roślina sprawdzi się w przypadku cukrzycy

Na pojawienie się cukrzycy typu 2 wpływają głównie dwa czynniki: oporność na działanie insuliny oraz upośledzenie jej wydzielania. W pewnym badaniu naukowcy postanowili podać skrzyp polny osobom zmagającym się z tym schorzeniem.

Wyniki okazały się zaskakujące, ponieważ roślina sprawiła, że poziom glukozy we krwi znacznie się obniżył już w ciągu pierwszej godziny. Dlatego, jeśli jesteś cukrzykiem, możesz przedyskutować kwestię przyjmowania skrzypu ze swoim lekarzem (11). 

7. Skrzyp pomaga w problemach z oddychaniem

Wiele osób miewa problemy z oddychaniem, a tymczasem można sobie z nimi łatwo poradzić. Przykładowo, jeśli wynikają one z przeziębienia, warto sięgnąć właśnie po skrzyp (12).

Dzięki niemu można pozbyć się wydzieliny, a wraz z nią – zbędnych bakterii. Herbata z tej rośliny skutecznie łagodzi stany zapalne, znacznie ułatwiając funkcjonowanie układu oddechowego.

8. Roślina poprawia higienę jamy ustnej

Według badaczy, w jamie ustnej znajduje się około 50 miliardów bakterii. I mimo że ta liczba może wydawać się przerażająca, z reguły nie są one dla nas groźne. Problem pojawia się dopiero wówczas, gdy zachwiana zostanie równowaga we florze bakteryjnej. Jak się okazuje, skrzyp może zwalczyć szkodliwe bakterie, a także złagodzić krwawienie dziąseł. Zwalcza on grzyby z rodzaju Candida i przewyższa działanie stosowanych przeciwko nim leków, które często powodują skutki uboczne (13).

9. Regularne spożywanie skrzypu dobrze wpływa na pamięć

Nie wiadomo do końca, jak skrzyp wpływa na mózg oraz funkcję poznawcze. Zawarte w nim flawonoidy mają jednak właściwości przeciwutleniające, które zabezpieczają przed pojawianiem się demencji, choroby Alzheimera czy też choroby Parkinsona. Co więcej, mogą one także odwrócić proces utraty pamięci (14). Co więcej, w 2009 r. opublikowano wyniki badania, według którego skrzyp może zapobiegać utracie nerwów po urazach, a także przyspieszać ich regenerację (15). 

10. Skrzyp wspomaga układ sercowo-naczyniowy

Choroby serca są najczęstszą przyczyną śmierci w krajach Zachodu. Skrzyp pomaga uregulować ciśnienie krwi, pozytywnie działa też na naczynia krwionośne. Co więcej, zawarte w roślinie przeciwutleniacze zmniejszają stany zapalne, a fitosterole obniżają poziom „złego” cholesterolu LDL (16, 17, 18).

11. Olejek ze skrzypu zwalcza infekcje bakteryjne

Olejek ze skrzypu polnego doskonale radzi sobie z wieloma bakteriami. Przykładowo, Przeciwdziała rozwojowi pałeczce okrężnicy, przyczyniającej się do zapalenia jelit. Zwalcza również gronkowca złocistego, który atakuje skórę i układ oddechowy.

Warto zaznaczyć, na tę bakterie nie działa wiele innych preparatów. Radzi sobie on także z bakteriami Salmonelli, które są częstą przyczyną biegunek. Nie ma on również problemu ze zwalczaniem pałeczek zapalenia płuc, które powodują choroby dróg oddechowych (19, 20). 

12. Skrzyp polny ma działanie uspokajające

Roślina wykazuje się działaniem uspokajającym i przeciwdrgawkowym. Jest to możliwe dzięki flawonoidom, które coraz częściej określane są mianem „nowych benzodiazepin”. Ich działanie przebadano na myszach, u których okazało się że roślina zmniejszyła niepokój w równym stopniu, co diazepam (21). 

Na czym polega działanie flawonoidów? Jak się okazuje, zwiększają one w organizmie ilość kwasu gamma-aminomasłowego, który ma bardzo duży wpływ na układ nerwowy. Jednocześnie, ich przyjmowanie nie wywołuje skutków ubocznych (22).

13. Skrzyp polny może pomóc walczyć z HIV i opryszczką

W 1998 r. naukowcy przeprowadzili badania, których wyniki wskazują na to, że roślina hamuje funkcjonowanie wirusa HIV, w wyniku czego nie może on wpłynąć destrukcyjnie na komórki organizmu (8).

Naukowcy zauważyli również, że skrzyp polny przeciwdziała opryszczce narządów płciowych oraz łagodzi jej objawy (23).

14. Działanie skrzypu na pot i choroby dróg moczowych

Zmagasz się z nadmierną potliwością? Jeśli tak spróbuj pić regularnie herbatę ze skrzypu polnego. W ten sposób pozbędziesz się potu poprzez mocz, a nie skórę. Musisz jednak liczyć się z tym, że w tym wypadku będziesz zmuszony częściej chodzić do toalety.

Skrzyp ma działanie moczopędne, które jest porównywalne do działaniu standardowych leków moczopędnych. Nie zaburza on jednak przy tym równowagi elektrolitowej, tak jak to robi wiele preparatów (24). Doskonale sprawdza się on także przy kamicy moczowej oraz różnego rodzaju schorzeniach dróg moczowych (25).

15. Stosowanie skrzypu polnego poprawia jakość snu

Potencjał terapeutyczny skrzypu polnego w leczeniu lęku udowodniły badania na myszach. Zawarta w roślinie izokwercetyna wykazała działanie uspokajające i wydłużające sen u gryzoni. (26)

Inne badanie udowodniło, że skrzyp polny ma podobne działanie uspokajające, jak popularny lek – diazepam. Roślina wykazuje efekt uspokajający prawdopodobnie dzięki zawartości flawonoidów. (27)

16. Skrzyp polny łagodzi skutki astmy

Przeprowadzone na królikach badanie wykazało zdolność skrzypu do blokowania działania histaminy, związku zwężającego drogi oddechowe. Niestety nie istnieją badania, które mogłyby potwierdzić dobroczynne działanie rośliny na objawy astmy u ludzi. (28)

17. Skrzyp polny może być pomocny w leczeniu żylaków

Pomimo braku jednoznacznych dowodów naukowych uznaje się, że przeciwzapalne właściwości skrzypu mogłyby być wykorzystane przy okazji tworzenia balsamów i kremów na żylaki i obrzęki nóg. (29)

18. Skrzyp polny wspiera leczenie grypy

Składniki rośliny wykazują działanie przeciwwirusowe na dwa najczęstsze szczepy chorobotwórcze, wywołujące grypę. Spośród polifenoli zawartych w roślinie to izokwercetyna hamuje replikację zarówno wirusów grypy A, jak i B.

Warto dodać, że jeden z aktywnych składników rośliny w zauważalny sposób likwidował objawy grypy u gryzoni. (30)

19. Skrzyp polny może działać przeciwlękowo

Wspomniane wcześniej flawonoidy pobudzają pracę neuroprzekaźników, odpowiedzialnych za zmniejszenie pobudliwości komórek oraz napięcia mięśni. Stosując skrzyp polny można zniwelować lęk, unikając jednocześnie efektów ubocznych, typowych dla popularnych leków przeciwlękowych. (31)

20. Spożywanie skrzypu polnego i kamienie nerkowe

Preparaty ziołowe, których głównym składnikiem był skrzyp polny, pomagały w eliminacji kamieni nerkowych u szczurów oraz zapobiegał uszkodzeniom nerek gryzoni. (32)

Przeciwwskazania

Nie zaleca się stosowania w okresie ciąży i laktacji ani u dzieci w wieku poniżej 12 lat, ponieważ bezpieczeństwo stosowania zioła nie zostało ustalone. Należy zaprzestać stosowania jeśli podczas stosowania zioła wystąpią objawy takie jak gorączka, bolesne oddawanie moczu, skurcz lub krew w moczu.

Preparatów ze skrzypem nie powinny stosować osoby z zaburzeniami pracy serca i nerek. W związku z tym, niewskazany jest on u osób np. z zaburzeniami rytmu serca. Wystrzegać się go muszą również pacjenci z dną moczanową. Na wszelki wypadek skrzypu nie powinno się podawać dzieciom.

Regularne spożywanie tej rośliny może wpłynąć także na niski poziom potasu w organizmie. Dlatego też nie wpłynie on dobrze na osoby z niskim stężeniem tego pierwiastka. Raczej powinni unikać łykania bądź spożywania skrzypu również i ci, którzy zmagają się z nawracającymi bólami głowy, depresją czy też osłabionymi mięśniami

Warto również pamiętać, że przy kuracji skrzypem polnym, dobrze jest przyjmować jednocześnie witaminę B1 – dzięki temu uniknie się jej niedoboru. Przedawkowanie skrzypu wywołuje pewne negatywne reakcje, takie jak:  zmęczenie, drżenie rąk, bóle brzucha, nudności oraz biegunkę.

Dawkowanie

W pojedynczej dawce w kapsułce zaleca się 570 mg rozdrobnionej substancji ziołowej lub jako herbatę 2–3 g suszu ziołowego rozpuścić w 250 ml wrzącej wody. Pić 3-4 razy dziennie, przez okres od 2 do 4 tygodni (wg. EMEA 2008 (26)).



Artykuł ma charakter informacyjny. Jest obiektywną analizą aktualnych badań naukowych, zgodnych z metodologią EBM. Nie stanowi jednak diagnozy ani porady medycznej. Leczeniem może zajmować się tylko Twój lekarz prowadzący.



Autor: lek. stom. Marek Skoczylas