12 faktów o ostropeście plamistym

Ostropest plamisty to roślina, która z wyglądu przypomina zwykły oset. Pochodzi ona najpewniej z okolic Morza Śródziemnego, jednak w tym momencie uprawia się ją również w Polsce. Zawarta w niej sylimaryna pozytywnie wpływa na cukrzycę, dobroczynnie działa na cholesterol, a przy okazji pomaga osobom z trądzikiem. Jakie jeszcze właściwości posiada?

Do dziś prowadzone są badania nad działaniem ostropestu. Wielu jego właściwości nie można w tym momencie potwierdzić na 100%, jednak zdecydowanie jest to roślina, którą warto się zainteresować. To bowiem jedno z tych ziół, które z łatwością można włączyć do codziennej diety. Można go pić w formie herbaty, jak i dodać do ulubionej sałatki. 

1. Roślina może poprawiać funkcjonowanie mózgu

Lecznicze właściwości rośliny wiążą się zwiększaniem  odporności organizmu na stres oksydacyjny, który jest potencjalną przyczyną choroby Alzheimera. Badacze wykryli, że ostropest zmniejsza ilość białek amyloidowych, a te mają duży związek z tym schorzeniem (1, 2). Roślina ma właściwości przeciwzapalne i przeciwutleniające, dzięki czemu może zabezpieczać mózg przed pogorszeniem funkcji poznawczych oraz występowaniem różnych chorób psychicznych (3). 

Warto jednak dodać, że obecnie nie ma badań, które udowadniałyby bezpośrednie działanie ostropestu na schorzenia neurologiczne. Nie wiadomo też, jakie dawki tej rośliny powinny być rekomendowane pacjentom w takich przypadkach.

2. Ostropest może pomagać chronić wątrobę

Ostropest plamisty słynie ze swojego dobroczynnego działania na wątrobę. O ile badania dowodzą, że sama zawarta w nim sylimaryna (czyli zespół flawonolignanów pozyskiwanych z tej rośliny) może poprawić funkcjonowanie wątroby, o tyle nie wiadomo do końca, czy sam ostropest potrafi ją chronić. Dotychczasowe badania nie dały jednoznacznych wyników, choć niektórzy naukowcy twierdzą, że zabezpiecza on przed działaniem toksycznych substancji. Przez kilka dekad roślina ta była wykorzystywana do leczenia chorób wątroby, takich jak:

  • wirusowe zapalenie wątroby,
  • marskość wątroby,
  • alkoholowa choroba wątroby.

W pewnym momencie zaczęto jednak dokładniej badać jej działanie. W tym celu fińscy badacze postanowili podawać suplementy ostropestu pacjentom z łagodnymi schorzeniami wątroby, przez 4 tygodnie. Po tym czasie okazało się, że wątroba u nich funkcjonuje sprawniej (4). 

Z drugiej strony, redakcja pisma American Journal of Gastroenterology opublikowała przegląd badań, z których wynika, iż w cięższych przypadkach, np. przy zapaleniu wątroby typu B lub C, ostropest nie jest w stanie uchronić wątroby (5). Podobne wyniki wykazało badanie przeprowadzone w 2012 roku. opisane w Journal of the American Medical Association. Przyjmowana w postaci ostropestu sylimaryna nie miała większego wpływu na pacjentów z zapaleniem wątroby typu C (6).

Potrzebne są więc kolejne badania, aby potwierdzić działanie związków chemicznych zawartych w roślinie. Z pewnością jednak picie lub suplementowanie ostropestu nie zaszkodzi osobom, które jedzą na co dzień ciężkostrawne potrawy.

3. Roślina może być pomocna przy cukrzycy

Cukrzyca typu 2 charakteryzuje się tym, że organizm podczas tej choroby staje się oporny na działanie insuliny. Ostropest może okazać się przydatny dla osób zmagających się z tym schorzeniem. Jak się okazuje, może on zmniejszyć stres oksydacyjny, który jest związany z pojawiającymi się podczas tej choroby powikłaniami (7). 

W jednym z badań okazało się, że ostropest może zwiększać zdolność antyoksydacyjną oraz zmniejszać stany zapalne u osób z cukrzycą typu 2. Z artykułu opublikowanego w pewnym piśmie medycznym wynika również, że rutynowe stosowanie sylimaryny może obniżać poziom glukozy we krwi na czczo oraz stężenie hemoglobiny glikowanej HbA1C (8).

4. Ostropest może pomóc obniżać wysoki poziom cholesterolu

Dzięki temu że ostropest jest w stanie zmniejszać stany zapalne, może także obniżać poziom cholesterolu. Jednocześnie jest w stanie oczyszczać krew oraz zapobiegać działaniu stresu antyoksydacyjnego. To wszystko sprawia, że wpływa on dobrze na funkcjonowanie serca. Należy jednak zaznaczyć, że efekty te widoczne są w połączeniu z konwencjonalnymi metodami leczenia.

Może obniżyć się wówczas poziom „złego” cholesterolu LDL, trójglicerydów oraz cholesterolu całkowitego (9). Wszystkie badania tego typu przeprowadzono jednak jedynie u osób chorych na cukrzycę, u których poziom cholesterolu jest wysoki. 

5. Ostropest plamisty może wpływać na zdrowie kości

Osteoporoza to choroba, która może szybko doprowadzić do złamań kości – nawet pomimo niewielkiego urazu. Dotychczasowe badania pokazują, że u zwierząt ostropest stymuluje mineralizację kości oraz zabezpiecza je przed utratą masy (10, 11). Te właściwości mogą okazać się szczególnie przydatne u kobiet w podeszłym wieku (12). Warto jednak dodać, że potrzebne są jeszcze kolejne badania, aby potwierdzić owo działanie.

6. Roślina może stymulować produkcję mleka u matki

Mówi się że ostropest może dobrze wpływać na produkcję mleka u matek karmiących. Prawdopodobnie jest to możliwe dzięki temu, że wpływa on na zwiększoną produkcję prolaktyny, która przyspiesza tego typu działanie. Warto jednak zaznaczyć, że nie ma w tym momencie zbyt wielu badań na ten temat.

W przypadku jednego badania naukowcy postanowili sprawdzić owe właściwości ostropestu (13). Podawano wówczas matkom karmiącym około 400 mg tej rośliny, przez dwa miesiące. Okazało się, że produkcja mleka zwiększyła się u nich w tym czasie prawie o 60% więcej niż u tych, które przyjmowały placebo (14).

7. Ostropest zmniejsza stany zapalne

Dzięki właściwościom przeciwutleniającym ostropest jest w stanie zmniejszać stany zapalne. Dotychczas zauważono, że zawarta jest w nim sylibina, która potrafi to robić u myszy w ciąży. Warto jednak zaznaczyć, że jednocześnie obniża ona u nich ilość przedwczesnych porodów. Związek ten zmniejsza również stany zapalne w leukocytach, hamując uwalnianie szkodliwych produktów przemiany materii (15).

8. Ostropest plamisty poprawia kondycję skóry

Coraz więcej naukowców dostrzega  pozytywne działanie rośliny na skórę. W badaniach przeprowadzonych w 2015 roku okazało się, że roślina zabezpieczyła skórę myszy, które były narażone na promieniowanie UV, a jednocześnie wyeliminowała z tkanki skórnej nadmierną ilość białych krwinek, które przyczyniały się do stanów zapalnych (16). Obecnie wiadomo, że ostropest zmniejsza oznaki starzenia, zwalcza zmarszczki i przebarwienia oraz zmniejsza ryzyko powstania nowotworów skóry. Do tego nawilża ją i ujędrnia, a także łagodzi podrażnienia. Może też pomóc osobom, którym nadmiernie wypadają włosy.

Co więcej, ostropest działa na trądzik – chorobę, która jest zmorą nie tylko nastolatków. Jego pojawianie się na skórze może być związane ze stresem oksydacyjnym. Ostropest jako roślina, która ma właściwości przeciwutleniające oraz przeciwzapalne, może okazać się przydatna w osłabianiu objawów tej choroby (17).

Znajduje się w niej sylimaryna, której działanie naukowcy sprawdzili, podając ją w określonej dawce wybranym osobom przez 8 tygodni. Po zakończeniu badania okazało się, że zmniejszyła ona ilość zmian trądzikowych o ponad połowę (18). 

8. Ostropest plamisty może wspomóc leczenie nowotworów

Nowotwór to tkanka, która powstaje z chorych komórek organizmu. Aby zahamować jego rozwój przydatny może być tutaj np. ostropest. Kluczową substancją w tym procesie okazuje się być również sylimaryna, która –  jak twierdzą niektórzy naukowcy – ma nie tylko działanie przeciwutleniające, ale i przeciwnowotworowe. Wiele badań wykazało, że może ona łagodzić skutki uboczne, związane z terapią tej choroby (19, 20).

9. Roślina może zwiększać odporność

Ostropest, przyjmowany w różnych formach, może wspomagać układ immunologiczny a dzięki temu łatwiej jest walczyć z przeziębieniem i grypą. Stymuluje on produkcję glutanionu, który należy do najsilniejszych naturalnych przeciwutleniaczy. Wyniki badań opublikowanych czasopiśmie Journal of British Poultry Science potwierdzają tezę o jego działaniu na odporność człowieka (21).

10. Roślina może pomóc zapobiegać kamieniom żółciowym

Mówi się, że ostropest może przeciwdziałać pojawianiu się kamieni żółciowych i kamicy nerkowej. Jest to możliwe dzięki temu, że zwiększa on przepływ żółci, a także wspomaga wątrobę oraz pęcherzyk żółciowy w detoksykacji. Do powstania kamieni żółciowych dochodzi z kolei wtedy, gdy żółć oraz cholesterol wiążą się ze sobą (22).

11. Ostropest ma silne działanie antyoksydacyjne

Tak jak powiedzieliśmy już wielokrotnie, roślina ta ma silne działanie przeciwutleniające. Zawiera ona bowiem glutanion, najsilniejszy z przeciwutleniaczy, który zapobiega powstawaniu wielu chorób – potrafi walczyć on bowiem ze stresem oksydacyjnym. Ten z kolei powoduje np. cukrzycę, choroby kardiologiczne i neurodegeneracyjne, tymczasem glutanion zapobiega działaniu wolnych rodników (23). Związek ten znaleźć można zarówno w ludzkim ciele, jak i w roślinach i grzybach. 

Przeciwwskazania i skutki uboczne

Rzadko kiedy zdarzają się skutki uboczne związane z przyjmowaniem ostropestu, jednak należy o nich powiedzieć. Roślina ta może wywołać alergię, także i u tych osób, które uczulone są na inne kwiaty z rodziny astrowatych, a więc: chryzantemę, ambrozję, stokrotkę i nagietek. Powinni na nią uważać także i ci, którzy są uczuleni na kiwi oraz karczochy. Należy dodać, że ostropest może powodować u tych osób wstrząs anafilaktyczny, który stanowi zagrożenie dla życia. Można rozpoznać go po: dusznościach, wysypce, szybkim biciu serca, zawrotach głowy oraz obrzęku twarzy, języka lub szyi.

Powinny go unikać także osoby z nowotworem piersi, jajnika oraz macicy.

Do tego ostropest wywołuje czasem:

  • problemy jelitowo-żołądkowe (nudności, biegunkę, wzdęcia),
  • bóle głowy,
  • swędzenie. 

Osoby z cukrzycą, które chcą zdecydować się na przyjmowanie ostropestu, powinny przedyskutować tę kwestię z lekarzem, ponieważ roślina może obniżyć poziom glukozy we krwi..



Artykuł ma charakter informacyjny. Jest obiektywną analizą aktualnych badań naukowych, zgodnych z metodologią EBM. Nie stanowi jednak diagnozy ani porady medycznej. Leczeniem może zajmować się tylko Twój lekarz prowadzący.



Autor: lek. stom. Marek Skoczylas