8 ważnych właściwości krzyżownicy zwyczajnej

Krzyżownica zwyczajna to jeden z gatunków roślin wieloletnich, rozpowszechnionych na terenie niemal całej Azji. Korzeń rośliny znajduje wszechstronne zastosowanie w tradycyjnej medycynie chińskiej ze względu na swoje właściwości neuroprotekcyjne.

Zwolennicy ziołolecznictwa uznają krzyżownicę zwyczajną za skuteczny środek w leczeniu depresji, lęku, bezsenności oraz astmy. Liczne korzyści zdrowotne ze spożywania rośliny zostały potwierdzone naukowo, oto niektóre z nich:

1. Krzyżownica zwyczajną łagodzi stany zapalne

Jednym z czynników odpowiadających za niekorzystny stan utrzymującego się zapalenia jest nadmierna produkcja tlenku azotu przez komórki śródbłonka. Udowodniono, że ekstrakt z krzyżownicy zwyczajnej obniża nadmierną syntezę tego związku chemicznego, zmniejszając jednocześnie stan zapalny. [1]

Krzyżownica ciankolistna może skutecznie hamować produkcje cytokin i minimalizować ryzyko zapalenia. [2]

2. Roślina może ułatwiać zasypianie i polepszać jakość snu

Efektywność wypoczynku w trakcie snu zależy od prawidłowego przebiegu obu jego faz. Częstotliwość fal mózgowych myszy, którym podawano krzyżownicę zwyczajną, świadczyła o wydłużeniu fazy REM i nREM. Ponadto zwierzęta pod wpływem działania rośliny szybciej zasypiały. [3]

Bezsenność może być skutkiem chronicznego napięcia nerwowego. Krzyżownica zwyczajna jest bogatym źródłem saponin – związków chemicznych działających uspokajająco. Myszy cierpiące na bezsenność łatwiej zasypiały, kiedy spożywały wyciąg z rośliny. [4]

3. Choroby nowotworowe

Potencjał przeciwnowotworowy krzyżownicy zwyczajnej został wykazany w trakcie badania z 2015 roku. Grupa chińskich naukowców wyizolowała fosfatazę tyrozynową z korzenia rośliny, następnie połączyła białko z komórkami raka jajnika. W rezultacie komórki nowotworowe doświadczały apoptozy kilkukrotnie częściej niż te z grupy kontrolnej. [5]

Roślina ponadto przyczyniła się do zmniejszenia rozmiaru guzów nowotworowych u gryzoni w innym badaniu laboratoryjnym. [6]

4. Działanie przeciwpsychotyczne

Stany psychotyczne są związane z występowaniem zaburzonego postrzegania rzeczywistości i mogą być powodowane nadużywaniem substancji narkotycznych. Okazało się, że behawioralne skutki podawania kokainy gryzoniom mogą zostać zniesione przez spożywanie przez zwierzęta krzyżownicy zwyczajnej. [7]

Przyjmowanie niektórych leków zaburza gospodarkę hormonalną organizmu, powodując wystąpienie stanów zaburzenia świadomości. Saponiny zawarte w krzyżownicy zwyczajnej mogą skutecznie blokować receptory serotoninowe i dopaminowe. [8]

5. Dolegliwości lękowe

Krzyżownica była wykorzystywana od zarania dziejów jako środek zaradczy na nadmierny stres i lęk. Badania naukowe udowadniają zasadność tego zastosowania rośliny. Dwutygodniowa suplementacja krzyżownicy zwyczajnej przez myszy narażone na czynniki stresogenne, znacznie polepszyła ich funkcjonowanie poznawcze poprzez zmniejszenie lęku. [9]

Inny eksperyment na zwierzętach dał podobne rezultaty. Szczury wykazywały mniejszy lęk przed pływaniem, jeśli spożyły niewielką dawkę krzyżownicy zwyczajnej pół godziny przed umieszczeniem ich w wodzie. [10]

6. Krzyżownica zwyczajna bywa pomocna w depresji

Przeciwdepresyjne właściwości krzyżownicy zwyczajnej są związane ze zwiększeniem wydzielaniem serotoniny i dopaminy – hormonów, których niedobór jest powiązany z zaburzeniami depresyjnymi. Takie działanie rośliny wykazano podczas badań na zwierzętach. Gryzonie, którym podawano wyciąg z rośliny, miały większą zawartość serotoniny i dopaminy we krwi niż zwierzęta z grupy kontrolnej. [11]

Zdolność do obniżania poziomu kortyzolu, czyli hormonu stresu, to kolejna właściwość krzyżownicy zwyczajnej, którą z powodzeniem można wykorzystać w kuracjach przeciwdepresyjnych. [12]

7. Roślina poprawia pamięć

Krzyżownica zwyczajna wspomaga pamięć na kilka różnych sposobów, co przekłada się na polepszenie funkcjonowania poznawczego. Grupa 48 osób osiągnęła znacznie lepsze wyniki w teście sprawdzającym pamięć werbalną, roboczą i przestrzenną po spożyciu wyciągu z korzenia krzyżownicy zwyczajnej w porównaniu do placebo. [13]

Roślina zwiększa produkcję nowych neuronów i wspiera funkcjonowanie hipokampu, co w rezultacie przekłada się na większą łatwość zapamiętywania i przetwarzania odbieranych informacji. [14]

Starzenie jest procesem, który doprowadza do dysfunkcji układu nerwowego. W efekcie słabnie pamięć i inne funkcje poznawcze. Okazuje się, że krzyżownica zwyczajna może spowalniać skutki starzenia organizmu. Badanie na zwierzętach wykazało, że ekstrakt z rośliny poprawił pamięć przestrzenną u gryzoni w podeszłym wieku. [15]

Co ciekawe, roślina jest w stanie odwrócić uszkodzenia pamięci spowodowane regularnym przyjmowaniem niektórych leków. [16]

8. Krzyżownica zwyczajna może być pomocna w chorobie Alzheimera

Składniki aktywne krzyżownicy zwyczajnej mogą skutecznie przeciwdziałać postępowaniu zmian neurodegeneracyjnych w chorobie Alzheimera. Co więcej, suplementacja krzyżownicy zwyczajnej pomaga osobom starszym polepszyć pamięć i koncentrację, przybliżając je do odzyskania pełni sprawności poznawczej. [17]

Powyższe wnioski zostały dodatkowo potwierdzone w trakcie jednego z badań na zwierzętach. [18]

Podsumowanie

Krzyżownica zwyczajna to zioło, którego prozdrowotne właściwości z pewnością docenią osoby mające do czynienia z czynnikami stresogennymi oraz cierpiące na zaburzenia depresyjne. Niewątpliwym atutem rośliny jest bezpieczeństwo wynikające z jej spożywania. Jednak w nielicznych przypadkach spowodowała ona takie skutki uboczne, jak nieżyt nosa, mdłości i łagodną niestrawność. [19], [20]

Warto zachować ostrożność podczas łączenie krzyżownicy zwyczajnej z niektórymi preparatami medycznymi i skonsultować z lekarzem możliwość przyjmowania rośliny..



Artykuł ma charakter informacyjny. Jest obiektywną analizą aktualnych badań naukowych, zgodnych z metodologią EBM. Nie stanowi jednak diagnozy ani porady medycznej. Leczeniem może zajmować się tylko Twój lekarz prowadzący.



Autor: lek. stom. Marek Skoczylas