14 właściwości anyżu, o których warto wiedzieć.

Biedrzeniec anyż (Pimpinella anisum L.), znany też jako „anyż” lub „anyżek”, doskonale łagodzi stany zapalne i jest nieocenionym sprzymierzeńcem w okresie przekwitania. Do tego pomaga podczas depresji oraz reguluje poziom glukozy we krwi. Wspomaga również laktację. Jakie inne właściwości posiada ten niezwykły gatunek rośliny?

Anyż jest rośliną bardzo cenioną w zielarstwie. Jego owoce zawierają olejek eteryczny, w składzie którego znajduje się anetol. Oprócz tego, jest on źródłem cukrów, białek oraz tłuszczy.

Można go stosować np. w postaci olejku, naparu, nalewki, przyprawy czy też nawet sproszkowanych nasion. Sam anetol odpowiedzialny jest za charakterystyczny zapach oraz smak anyżu. Dowiedz się więcej o niesamowitych właściwościach tej rośliny.

1. Anyż łagodzi objawy menopauzy

Co roku ponad milion kobiet musi się zmagać z menopauzą. U wielu z nich odnotowuje się w związku z tym różne objawy, takie jak: zmęczenie, bezsenność, uderzenia gorąca, obniżone libido, bóle stawów czy też suchość pochwy (1).

Suplementy z dodatkiem anyżu zmniejszają nasilenie oraz częstotliwość uderzeń gorąca u kobiet przechodzących przez menopauzę. W pewnym momencie przeprowadzono badanie na 72 kobietach w okresie przekwitania, zmagających się z uderzeniami gorąca. Części z nich podawano suplement anyżu 3 razy dziennie, przez 28 dni.

W grupie doświadczalnej częstość i nasilenie uderzeń gorąca przed leczeniem wynosiła 4,21% i 56,21%, a następnie odpowiednio 1,06% i 14,44%. Jak się okazało, nastąpiło duże złagodzenie objawów związanych z klimakterium (2).

W okresie przekwitania wiele kobiet decyduje się na hormonalną terapię zastępczą (HTZ) która może pomóc złagodzić pewne symptomy, jednak wiąże się to ze sporym ryzykiem powikłań. Dlatego też warto porozmawiać z lekarzem, aby rozważyć ewentualne korzyści płynące ze stosowania suplementów anyżowych, które można połączyć z innymi terapiami (3).

2. Anyż może złagodzić symptomy depresji

Depresja jest dziś powszechną chorobą, z którą zmaga się około 25% kobiet oraz 12% mężczyzn na całym świecie. Godnym uwagi więc jest to, że niektóre badania dowiodły, iż anyż może przyczynić się w pewien sposób do jej wyleczenia (4).

Przykładowo, naukowcy wykazali, że ekstrakt z nasion anyżu wykazuje silne właściwości przeciwdepresyjne u myszy. Co więcej, jego skuteczność była równa efektywności standardowych leków na receptę przepisywanym pacjentom z depresją (5).

Przeprowadzono również i inne badania, w których uczestniczyło 107 osób. Przyjmowały one 3 gramy proszku z nasion anyżu, 3 razy dziennie. Jak się okazało, złagodziło to symptomy depresji poporodowej (6).

W prowadzonym przez 4 tygodnie badaniu z udziałem 120 osób, wyniki dotyczące depresji były podobne. Wykazano bowiem, że podawanie tabletki z 200 mg oleju anyżowego, 3 razy dziennie, w dużym stopniu zmniejszyło objawy łagodnej i umiarkowanej depresji (7).

3. Roślina zapobiega rozwojowi grzybów i bakterii

Wyniki badań pokazują, iż nasiona anyżu oraz zawarte w nim substancje wykazują się silnymi właściwościami antybakteryjnymi, które skutecznie zapobiegają infekcjom oraz hamują wzrost bakterii i grzybów.

Przykładowo, naukowcy przeprowadzili badanie, które pokazało, że olejek eteryczny z nasion anyżu oraz z samego anyżu wykazywał się wysoką efektywnością w walce przeciwko określonym szczepom grzybów, w tym także przeciwko drożdżom czy grzybom skórnym, które doprowadzają do różnego rodzaju schorzeń skóry (8).

Zawarty w nasionach anyżu anetol przeciwdziała również rozwojowi bakterii. Naukowcy dowiedli, iż anetol zahamował wzrost szczepu bakterii odpowiedzialnego za powstanie cholery, której objawami jest m.in. odwodnienie i ciężka biegunka (9).

4. Anyż łagodzi objawy chorób dróg oddechowych

Roślina wykazuje się działaniem wykrztuśnym, dlatego zalecana jest w przypadku suchego kaszlu, a także przy nieżytach gardła, chorób krtani, chrypce, katarze, jak również przy zapaleniu oskrzeli, a nawet kokluszu.

Co więcej, może także pomóc osobom z astmą, wówczas wystarczy robić inhalacje z dodatkiem kilku kropli olejku anyżowego. Wykazuje się on właściwościami rozkurczowymi, rozluźniającymi oraz odtruwającymi (10).

5. Anyż poprawia trawienie

Anyż skutecznie poprawia trawienie, często stosuje się go także jako środek na rozliczne problemy trawienne. Świetnie sprawdza się jako preparat wspomagający leczenie różnego rodzaju schorzeń układu pokarmowego. Warto go stosować zwłaszcza w przypadku nudności i wymiotów, bólów brzucha, biegunek, problemów z gazami i skurczami, a także przy wzdęciach i nieżytach żołądka. Poprawia on również na apetyt (11).

6. Anyż pomaga w walce z bezsennością

Już wieki temu, w ludowej medycynie, stosowano anyż w przypadku problemów z bezsennością. Wierzono, że zawieszony w węzełku pod nosem pozwoli łatwiej zasnąć, ale przy okazji odgoni także złe sny. Według historyka Pliniusza Starszego, anyż w podobnych celach wykorzystywany był także już w Starożytnym Rzymie.

Przy zaburzeniach snu najlepiej sprawdza się herbata anyżowa, którą warto pić tuż po posiłku lub czasem przed samym snem. Warto jednak pamiętać o tym, aby nie gotować anyżu zbyt długo, ponieważ może stracić w ten sposób wiele swoich cennych właściwości (12).

Jako że jego smak może wydawać się wielu osobom po prostu zbyt gorzki, po zaparzeniu i schłodzeniu herbaty, można do niej dodać np. łyżkę miodu.

7. Anyż może równoważyć poziom cukru we krwi

Niektóre badania dowodzą, że anetol, będący aktywnym składnikiem nasion anyżu, reguluje poziom glukozy we krwi. Ważne jednak jest to, aby łączyć go w swojej diecie z innymi, zdrowymi składnikami.

Przeprowadzane przez 45 dni badanie na gryzoniach chorych na cukrzycę pomogło zauważyć, iż zawarty w anyżu anetol znacznie zredukował ilość glukozy w ich krwi, zmienił też liczbę kilku istotnych enzymów. Ów aktywny składnik poprawił też działanie komórek trzustki, odpowiedzialnych za wytwarzanie insuliny (13).

Utrzymanie właściwego poziomu glukozy we krwi jest szczególnie ważne w przypadku osób chorych na cukrzycę. Nieprawidłowe ilości glukozy mogą wywoływać bóle głowy, powodować zmęczenie, zwiększone pragnienie oraz skutkować utratą wagi. Nieleczony wysoki poziom glukozy we krwi przyczynia się do uszkodzenia nerwów, schorzeń nerek, a nawet do utraty wzroku.

8. Anyż może chronić przed wrzodami żołądka

Standardowe leczenie wrzodów żołądka zwykle opiera się na podawaniu leków, które zmniejszają ilość produkowanego kwasu żołądkowego. Jak się okazuje, niektóre badania sugerują, że nasiona anyżu mogą działać profilaktycznie przeciwko wrzodom żołądka, a także łagodzić symptomy tej choroby.

Już teraz wiadomo, że anyż może pomóc zmniejszać produkcję kwasu żołądkowego, minimalizując przy okazji ryzyko powstawania wrzodów żołądka, a tym samym – zabezpieczając komórki przed destrukcją (14).

9. Anyż może pomóc redukować stany zapalne

Utrzymujące się przez długi czas stany zapalne są związane z wieloma przewlekłymi chorobami: kardiologicznymi, nowotworowymi oraz cukrzycą (15). 

Badania w probówkach oraz na zwierzętach wykazały, że anyż może skutecznie eliminować stany zapalne, tym samym ochraniając organizm przed różnymi chorobami. Przykładowo, zastosowano w przypadku myszy olejek z anyżu, który zmniejszył opuchliznę i ból (16).

10. Roślina eliminuje zaparcia

Zgodnie z wynikami badania, które ukazało się w BMC Complementary and Alternative Medicine, spożywanie mieszanki anyżu, czarnego bzu, kopru włoskiego i strączyńca może pomagać eliminować zaparcia.

Do badania zaproszono 20 pacjentów zmagających się z ciężkimi zaparciami. Część z nich przyjmowała mieszankę ziół z anyżem i okazało, się że kuracja była bardziej skuteczna niż w przypadku osób, którym jej nie podano. Całe badanie trwało pięć dni, okazało się, że ziołowa
kombinacja faktycznie może pomóc w zmaganiach z zaparciami, ponieważ wywołuje efekt przeczyszczający (17).

11. Anyż pomaga zwalczyć raka

Naukowcy udowodnili, że zawarty w anyżu anetol skutecznie zapobiega wzrostowi komórek nowotworowych oraz powoduje ich śmierć (18). Co więcej, substancja ta może okazać się przydatna w zapobieganiu pojawiania się przerzutów w całym organizmie. Anetol zmniejsza bowiem produkcję enzymów, które są potrzebne do ich wystąpienia. Anetol hamuje rozój nowotworów ponieważ osłabia ekspresję metaloproteinazy macierzy (MMP) oraz aktywatora plazminogenu urokinazy (uPA) (19).

12. Anyż może zmniejszyć toksyczność leków

Anetol w duecie z lekami przeciwnowotworowymi może łagodzić różnego rodzaju skutki uboczne, wynikające z choroby. Przykładowo, cyklofosfamid jest preparatem wykorzystywanym m.in. w chemioterapii oraz przy wielu innych chorobach, jednak może wywoływać poważne skutki uboczne (20).

W jednym z badań, zastosowano zastrzyki z anetolem i cyklofosfamidem u myszy z nowotworem. Jak się okazało, wykorzystany preparat przyczynił się do zmniejszenia uszkodzeń wątroby i nerek, a także układu odpornościowego. Ponadto, anetol nie wpłynął w żaden sposób na zmniejszenie efektywności cyklofosfamidu (21).

Podobnie wygląda sprawa w przypadku działającego przeciwzapalnie acetaminofenu. Przyczynia się on bowiem do destrukcji wątroby i może skutkować śmiercią (22).

Badania wykazały, że anetol przyczynia się do zmniejszenia uszkodzeń wątroby. Co więcej, zaaplikowano sporą ilość acetaminofenu również myszom, u których – jak się okazało – anetol zabezpieczył  komórki wątroby przed zniszczeniem. Najpewniej jest to możliwe dzięki temu, że jako aktywny związek potrafi minimalizować stany zapalne (23).

13. Anyż może pomóc radzić sobie z padaczką

W Scientific Journal of Kurdistan University of Medical Sciences pojawiły się wyniki badań, według których olej z anyżu może przyczynić się do opóźnienia występowania napadów padaczkowych. Sprawdzono te właściwości dotychczas na myszach, którym podawano zróżnicowane ilości ekstraktu z anyżu (24).

Prawdopodobnie mechanizmy komórkowe leżące u podstaw leczniczych wytwarzanych przez olej anyżkowy obejmują zwiększenie aktywności kanałów Ca (2+) (25).

14. Anyż wspomaga laktację

Młode matki nieraz piją np. herbatę z anyżu w celu wspomagania laktacji. Nasiona tej rośliny zawierają bowiem anetol, który działa również jako fitoestrogen. Czym są fitoestrogeny? To związki roślinne, które przypominają naturalnie występujący w organizmie estrogen.

Co więcej, organizm wykorzystuje je dokładnie tak samo, jak estrogen. Dzięki temu mogą one stymulować produkcję mleka młodej matki. W ten sposób anyż wspomaga laktację, przyczyniając się tym samym do lepszego karmienia noworodków (26)..



Artykuł ma charakter informacyjny. Jest obiektywną analizą aktualnych badań naukowych, zgodnych z metodologią EBM. Nie stanowi jednak diagnozy ani porady medycznej. Leczeniem może zajmować się tylko Twój lekarz prowadzący.



Autor: lek. stom. Marek Skoczylas