13 genialnych właściwości cytryńca chińskiego

W Państwie Środka mówi się że jest to „owoc pięciu smaków”. Dlaczego? Ponieważ na zewnątrz jest słodki i kwaśny, wewnątrz zaś – gorzki, cierpki i jednocześnie słony. Cytryniec chiński kryje w sobie jednak o wiele więcej niespodzianek. Przede wszystkim zwiększa on siły witalne oraz opóźnia proces starzenia się. Dowiedz się więcej o jego licznych właściwościach.

Cytryniec chiński (Schisandra chinensis) to rosnące w Azji drzewo, wyróżniające się m.in. za sprawą intrygującego smaku oraz intensywnie czerwonych owoców. Posiada właściwości zarówno dekoracyjne, jak i lecznicze. Jego działanie przekłada się zarówno na zdrowszą psychikę, jak i ciało. Mimo że nie jest szczególnie znany w Polsce, warto zasadzić go we własnym ogrodzie. Dlaczego?

1. Cytryniec pomaga w sytuacjach stresowych oraz depresji

Stres oddziałuje praktycznie na cały organizm. Aby nie utrudniał nam życia, warto przyjmować ekstrakt z cytryńca chińskiego, którego już mała ilość wpłynie na nas relaksująco. Dlatego też warto go zażywać przed snem. Należy on do grupy adaptogenów, co oznacza, że pomaga w wielu sytuacjach, związanych z niepokojem, traumą lub też wyczerpaniem (1). 

Cytryniec poprawia samopoczucie, pozytywnie wpływając jednocześnie na sprawność umysłową. Reguluje on poziom kortyzolu, a także adrenaliny i serotoniny (2). Zmniejsza zmęczenie i zwiększa wydolność organizmu. 

Zauważono również działanie cytryńca u osób chorych na depresję. Naukowcy wykazali, że picie ekstraktu z suszonych owoców tej rośliny daje efekt podobny do działania leków antydepresyjnych.

Badanie przeprowadzono na szczurach, którym podawano 600 mg wyciągu / 1 kg. Okazało się, że radziły sobie one lepiej w różnych testach niż te gryzonie, którym nie podano ekstraktu. Odpowiedzialne za to były najpewniej lignany, które utrzymują odpowiedni poziom antyoksydantów w poszczególnych częściach mózgu (3).

2. Roślina pozytywnie wpływa na chorobę Alzheimera i Parkinsona

Zawarta w jagodach cytryńca chińskiego schizandryna B dobrze wpływa na chorobę Alzheimera. Hamuje rozwój beta-amyloidu, który prowadzi do wytworzenia się blaszek amyloidowych, a te z kolei są charakterystyczne dla osób z tym schorzeniem (4).

Oprócz tego, substancje zawarte w cytryńcu mają działanie przeciwzapalne i neuroprotekcyjne. Dzięki temu przeciwdziałają one chorobom Alzheimera i Parkinsona. 

Warto dodać, że antyoksydanty znajdujące się w cytryńcu zmniejszają neurodegenerację w hipokampie, który reguluje naszą pamięć. Oznacza to, że roślina dobrze wpływa na funkcje poznawcze, dowiedli tego naukowcy w 2016 roku (5).

Kolejne badanie potwierdziło tylko ich przypuszczenia – okazało się, że ekstrakty z drzewa zmniejszają uszkodzenia mózgu u szczurów (6).

Dlatego też coraz częściej mówi się o cytryńcu w kontekście skuteczności w leczeniu tego rodzaju chorób u osób w podeszłym wieku.

3. Cytryniec utrzymuje wątrobę w dobrej kondycji

Niektóre schorzenia wątroby w początkowym stadium nie dają żadnych objawów. Aby im przeciwdziałać, warto przyjmować cytryniec chiński. Zawarte w nim związki chemiczne zwalczają wolne rodniki atakujące wątrobę. Właściwości przeciwutleniające sprzyjają regeneracji wątroby oraz pozwalają jej lepiej funkcjonować (7).

Substancje znajdujących się w nasionach tej rośliny chronią ją więc, na przykład, przed toksynami czy też promieniowaniem. Co więcej, cytryniec utrzymuje wątrobę w dobrej kondycji również w podeszłym wieku. Naukowcy udowodnili że pomaga on w leczeniu wirusowego zapalenia wątroby typu C oraz w niewydolności tego organu (8).

4. Roślina dobrze wpływa na skórę

Cytryniec chiński wykorzystywany jest w leczeniu wielu chorób skóry – wpływają na to głównie jego właściwości przeciwzapalne. Kilka lat temu naukowcy dowiedli, że przyjmowanie rośliny przyczyniało się do zmniejszenia obrzęku ucha, m.in. właśnie dzięki takiemu działaniu (9).

Cytryniec chiński z powodzeniem można traktować również jako tonik. Chroni on skórę przed promieniowaniem UV, działaniem wiatru i toksyn, jak również przed alergiami.

5. Cytryniec zwiększa energię i przydaje się sportowcom

Przyjmowanie rośliny może skutkować zwiększeniem energii. Jako adaptogen zmniejsza ona stres i tym samym zwiększa metabolizm energetyczny. Jednocześnie stymuluje syntezę cząsteczek ATP, które są swego rodzaju „walutą energetyczną” organizmu. Procesy te spowalniają starzenie się mięśni (10). Dlatego też działanie cytryńca oraz innych adaptogenów często wykorzystują sportowcy. 

Ważne jest również to że cytryniec reguluje poziom kortykosteronu oraz glukozy podczas wysiłku fizycznego (11).

Przyjmowanie tej rośliny w różnych formach może przyczynić się także do trwałego zwiększenia wydolności i wytrwałości, przy czym nikt nie traktuje jej jako środek dopingujący (12).

Warto dodać, że zawarte są w niej lignany, które poprawiają zarówno sprawność fizyczną, jak i umysłową. 

6. Roślina obniża wysokie ciśnienie krwi i dobrze działa na serce

Badacze z Uniwersytetu Narodowego w Pusanie odkryli, że suplementowanie cytryńca chińskiego powoduje rozluźnienie naczyń krwionośnych, a tym samym poprawia krążenie i obniża ciśnienie, za co odpowiedzialny jest występujący w roślinie związek gomizyna A (13).

Preparaty z cytryńca rekomenduje się w wielu krajach osobom z chorym sercem. Przykładowo, w Chinach jest on stosowany podczas choroby wieńcowej, w Korei zaś znalazł zastosowanie w łagodzeniu różnych objawów sercowo-naczyniowych związanych z klimakterium (14). 

7. Cytryniec jako składnik kosmetyków

Jak się okazuje, pozyskiwany z cytryńca chińskiego olejek eteryczny znalazł zastosowanie jako składnik perfum. W przemyśle kosmetycznym wykorzystuje się również jego właściwości przeciwzapalne, regeneracyjne i ujędrniające. To m.in. zasługa unikalnych, zawartych w nim lignanów, które są pochodnymi dibenzocyklooktadienu. Cytryniec sprawia również, że skóra jest bardziej miękka (15).

Jest to możliwe  również dzięki temu, że znajduje się w nim witamina C i E, a także wiele innych, cennych biopierwiastków, tj. wapń, cynk, mangan, żelazo, bor, magnez, nikiel, kobalt czy chrom. Jest on również bogatym źródłem flawonoidów oraz związków glikozydowych, które mają właściwości przeciwutleniające. 

8. Ekstrakty z drzewa wpływają na zdrowie kości

Przy opisywaniu właściwości ekstraktu z azjatyckiego drzewa często pomija się jego działanie na kości. A warto o tym wspomnieć, ponieważ badacze z Drugiego Wojskowego Uniwersytetu Medycznego w Chinach sprawdzili, że wyciągi z cytryńca mogą wpływać na aktywność w osteoblastach, czyli komórkach, które uczestniczą w tworzeniu kości. Ich zdaniem, ekstrakty te mogą ochraniać organizm przed osteoporozą (16).

Koreańscy naukowcy przeprowadzili – w związku z tym zagadnieniem – również inne badanie. Trzy lata temu zauważyli oni, że wyciąg może przyczynić się do zmniejszenia uszkodzenia chrząstki oraz stanów zapalnych u gryzoni zmagających się z chorobą zwyrodnieniową stawów. Cytryniec może zatem odgrywać ważną rolę w utrzymaniu zdrowia kości (17).

9. Roślina sprawdza się przy problemach z układem trawiennym

To kolejna właściwość cytryńca, o której mało kto wie. Roślina ta pomaga przy chorobach związanych z układem trawiennym, np. chorobie zapalnej jelit. Działanie to odkryli również koreańscy badacze, którzy przeprowadzili eksperyment na myszach, które miały zapalenie jelita grubego. Jak się okazało, wyciąg z cytryńca poprawił ich stan (18).

10. Cytryniec chiński pozytywnie działa na układ oddechowy

Co ósma osoba w Unii Europejskiej umiera na choroby układu oddechowego. Jak można temu przeciwdziałać? Okazuje się że ekstrakt z cytryńca chińskiego mogą dobrze wpłynąć np. na astmę. Potwierdza to badanie przeprowadzone przez azjatyckich naukowców, którzy dowiedli, że blokuje on działanie przeciwciał, które przyczyniają się do rozwoju alergii (19).

Inne badania pokazały, że pod wpływem cytryńca u świnek morskich ustaje kaszel, zahamowany jest również rozwój zapalenia płuc (20).

Jest to możliwe m.in. dzięki temu, że ekstrakt tego z drzewa wykazuje działanie przeciwutleniające i przeciwzapalne. Warto dodać, że cytryniec dobrze działa na układ oddechowy w duecie z piwonią (21). 

11. Roślina zmniejsza stany zapalne

Stany zapalne doprowadzają do powstania wielu chorób np. takich jak: cukrzyca, nowotwory czy też choroby serca. Zawarte w roślinie antyoksydanty przeciwdziałają uszkodzeniom powodowanym przez wolne rodniki, a tym samym spowalniają proces starzenia się. Roślina dzięki temu dobrze wpływa  na układ immunologiczny (22).

12. Schisandra chinensis pomaga w okresie klimakterium

Menopauza to naturalny etap w życiu każdej kobiety. Nie ma jednak wątpliwości, że dla wielu z nich jest on bardzo trudny. Trzy lata temu naukowcy przeprowadzili badanie, w którym uczestniczyły panie w okresie klimakterium. Przez rok podawano im ekstrakt z cytryńca.

Okazało się że w znacznym stopniu złagodził on wiele objawów związanych z przekwitaniem. Przykładowo, zmniejszał on nadmierną potliwość i kołatanie serca, dobrze wpływał także na uderzenia gorąca (23). Warto dodać, że sprawdza się również w przypadku przedwczesnej menopauzy.

13. Roślina może pomóc w walce z nowotworami

W tym momencie nie wiadomo do końca, czy cytryńca warto włączać do terapii przeciwnowotworowej. W jednym z badań okazało się jednak, że blokuje on rozrastanie się komórek raka płuc (24). 

Przeciwwskazania i skutki uboczne

a) Sporadycznie zdarza się, że po zażyciu cytryńca następuje zgaga, ból brzucha, rozstrój żołądka, niekiedy zmniejsza się również apetyt. Niektóre osoby narzekają także na swędzenie skóry.

b) Nie powinny go przyjmować osoby z chorobą refluksową przełyku.

c) Zażywanie cytryńca odradzane jest osobom, które zmagają się z nadciśnieniem, ponieważ zawarte w nim związki mogą podnosić ciśnienie śródczaszkowe.

d) Odradza się jego przyjmowanie kobietom w ciąży oraz matkom karmiącym piersią.

e) Nie powinno się podawać go również dzieciom, ponieważ nie wiadomo jeszcze, jaki mogłoby to przynieść długotrwały efekt. 

f) Zbyt wysokie stężenie substancji z cytryńca może również powodować ryzyko rozwoju wrzodów trawiennych i epizodów epileptycznych, a także nasilenie się objawów zespołu żołądkowo-przełykowego..



Artykuł ma charakter informacyjny. Jest obiektywną analizą aktualnych badań naukowych, zgodnych z metodologią EBM. Nie stanowi jednak diagnozy ani porady medycznej. Leczeniem może zajmować się tylko Twój lekarz prowadzący.



Autor: lek. stom. Marek Skoczylas