10 intrygujących właściwości koniczyny czerwonej

Każdego roku na dziedzińcach, trawnikach i podwórkach pojawia się znajoma roślina – koniczyna czerwona. Chociaż może wydawać się niepozorna, wystarczy ją zebrać i osuszyć, aby szybko przekonać się o jej działaniu. Sprawdź, w czym może pomóc ci na co dzień.

Nie tylko czterolistna koniczyna może przynieść ci szczęście. Dużo łatwiej będzie ci znaleźć koniczynę czerwoną, która wyróżnia się wszechstronnym zastosowaniem. Doskonale przyda się ona zarówno kobietom (np. w okresie menopauzy), jak i niektórym mężczyznom (np. zmagającym się np. z wypadaniem włosów). Dowiedz się więcej o jej właściwościach.

1. Koniczyna łagodzi objawy menopauzy

Menopauza pojawia się najczęściej u kobiet między 45 a 55 rokiem życia. Istnieje jednak sporo sposobów na to aby przeciwdziałać jej objawom. Przykładowo, w 2015 roku wykonano badanie, w którym okazało się, że pomocna może się okazać w tym koniczyna czerwona. Do badania zaproszono kobiety, którym podawano 80 mg ekstraktu z tej rośliny.

To wystarczyło, aby w ciągu dnia znacznie zmniejszyć częstotliwość uderzeń gorąca (1).

Inne badanie, z 2017 roku potwierdziło te właściwości rośliny. Okazało się również, że przyczyniła się ona także do złagodzenia nocnych potów (2).

Czasem koniczynę czerwoną wykorzystuje się nawet zamiast hormonalnej terapii zastępczej. Jest to o tyle istotne, że terapia ta często jest związana z niepożądanymi skutki ubocznymi, tymczasem roślina takich nie wywołuje (3).

Warto dodać, że łagodzi ona również inne objawy menopauzy, a konkretnie – lęki i depresję. Zapobiega wahaniom nastrojów (4).

Zmniejsza też ból piersi i może okazać się przydatna również dla kobiet z zespołem napięcia miesiączkowego (PMS) oraz podczas samej menstruacji.

2. Roślina może przeciwdziałać nowotworom

Okazuje się że koniczyna czerwona może przyczyniać się do zwalczania komórek rakowych. Przykładowo, pewnej grupie badanych podawano zawarte w roślinie izoflawony. Wyniki wskazują na to, że zahamowały one w ten sposób rozwój raka gruczołu krokowego. Okazało się również, że dieta bogata w związki zawarte w koniczynie minimalizuje ryzyko pojawienia się nowotworów (5). 

Coraz częściej mówi się również o tym, że związki znajdujące się w roślinie mogą również zapobiegać pojawianiu się raka.

3. Koniczyna czerwona korzystnie wpływa na kości

Na stan kości negatywnie wpływa nawet picie kofeiny, dlatego też należy uzupełnić dietę o takie związki, które będą temu przeciwdziałać. Kilka lat temu przeprowadzono badania, w których okazało się, że koniczyna czerwona dobrze wpływa na zdrowie kości (6).

Jednak w 2017 r. naukowcy doszli do wniosku, że nie wszystkie preparaty zrobione z koniczyny czerwonej faktycznie działają (7). 

Ważne jest to, że zawarte w roślinie izoflawony zmniejszają ryzyko występowania osteoporozy oraz innych powikłań związanych bezpośrednio z przekwitaniem. Poprawiają one m.in. wytrzymałość mechaniczną kości piszczelowej, masę kości udowej oraz gęstość kości udowej (8).

4. Koniczyna zwalcza infekcje układu oddechowego

Infekcje układu oddechowego zwykle nie są szczególnie groźne, ich zaniedbanie może jednak doprowadzić do poważnych powikłań. Koniczyna czerwona działa profilaktycznie przeciwko przeziębieniom, astmie, kokluszowi oraz zapaleniu oskrzeli (9).

Łagodzi skurcze oskrzeli, pomaga pozbyć się również flegmy i innych płynów z układu oddechowego. Jest to możliwe dzięki temu, że rozrzedza śluz oraz nawilża drogi oddechowe. Ułatwia również odkrztuszanie. Warto zażywać preparaty z koniczyną także dlatego, że potrafi ona łagodzić kaszel podczas snu.

5. Koniczyna czerwona zmniejsza ból

Niektórzy są bardziej wrażliwi na ból, inni mniej. Bez wątpienia jednak, gdy się on pojawia, zawsze utrudnia nam życie. Jak się okazuje, niskie stężenie estrogenów może przyczynić się do większego odczuwania bólu. Naukowcy, znając ten mechanizm, postanowili zbadać ten temat, wykorzystując do tego koniczynę czerwoną. Jego wyniki wskazują na to, że zawarte w roślinie substancje przywracają ból do poziomu, który występował wcześniej. W tym przypadku odpowiedzialne za to działanie okazały się izoflawony (10).

6. Roślina może mieć pozytywny wpływ na układ krążenia

Odsetek osób zmagających się z chorobami układu krążenia wzrasta z roku na rok. Jak się okazuje, koniczyna czerwona może poprawić krążenie, a co za tym idzie – usprawnić transport substancji odżywczych do komórek ciała.

Co więcej, może wpłynąć na kondycję tętnic oraz sprawić, że staną się bardziej elastyczne. Tym samym może zminimalizować ryzyko pojawienia się miażdżycy oraz pogrubienia lub stwardnienia tętnic. Zawiera ona związki, które mogą rozrzedzać krew oraz przeciwdziałać tworzeniu się skrzepów (11).

Warto dodać, że roślina łagodzi stany zapalne w całym organizmie, a zwłaszcza w układzie sercowo-naczyniowym. Dzięki temu, że zmniejsza ona napięcie tętnic i naczyń krwionośnych, może przyczynić się także do zmniejszenia ciśnienia (12).

Co więcej, roślina może również regulować poziom cholesterolu oraz przeciwdziałać różnym schorzeniom kardiologicznym. Tajemnicą tych właściwości są izoflawony, które zwiększają stężenie „dobrego” cholesterolu HDL. Badania dotyczące cholesterolu dotychczas wykazały działanie przede wszystkim u kobiet w okresie menopauzy. Naukowcy podawali im izoflawony z czerwonej koniczyny, co wpłynęło na uregulowanie „złego” cholesterolu LDL oraz cholesterolu całkowitego (13). Dzięki takim właściwościom można powiedzieć, że roślina zmniejsza ryzyko zawału serca oraz udarów.

7. Koniczyna dobrze działa na skórę

Wspomniane wyżej już izoflawony mają dużo więcej zastosowań. Łagodzą stany zapalne skóry oraz przeciwdziałają przedwczesnemu procesowi starzenia. Doskonale radzą sobie z egzemą, łuszczycą oraz różnego rodzaju wysypkami. Co więcej związki zawarte w koniczynie chronią skórę przed promieniowaniem UV oraz stymulują produkcję kolagenu (14).

W 2006 roku naukowcy przeprowadzili badanie, które wykazało, że izoflawony zwiększają ilość kolagenu w skórze oraz ujednolicają jej grubość (15). Dobrze wpływają także na skórę głowy oraz paznokcie.

Koniczyna przyspiesza proces gojenia ran i oparzeń. Miejscowe jej stosowanie sprzyja szybszemu ich leczeniu. Warto dodać, że przeciwzapalne związki chemiczne, takie jak eugenol, mirycetyna czy kwas salicylowy skutecznie uśmierzają ból. Dzięki temu, że roślina usprawnia krążenie, przyspiesza tez usuwanie z organizmu różnych szkodliwych związków, które znajdują się pod powierzchnią skóry.

Roślina reguluje poziom estrogenów w organizmie, które hamują działanie różnych czynników zewnętrznych i wewnętrznych. Estrogeny poprawiają wygląd skóry, sprawiając z kolei, że jest ona bardziej nawilżona.

8. Koniczyna czerwona wpływa na zdrowie włosów

Z powodzeniem można wykorzystać herbatę z czerwonej koniczyny jako płukankę do włosów. Duża ilość zawartych w niej izoflawonów sprawia, że włosy są silniejsze, błyszczące i bardziej miękkie, a jednocześnie pozbawione łupieżu (16). Przy okazji taka płukanka dodaje im objętości. Co więcej, w ten sposób można również łagodzić podrażnienia skóry głowy. 

W 2017 roku przeprowadzono badanie u mężczyzn, którzy zmagali się z nadmiernym wypadaniem włosów. Zastosowano u nich formułę składającą się z ekstraktu z koniczyny czerwonej oraz peptydów biomimetycznych, które są naturalnie produkowane przez ludzi. Okazało, że poprawiła się u nich zarówno ilość, jak i jakość włosów (17).

9. Roślina dobrze wpływa na układ immunologiczny

Koniczyna czerwona jest bogatym źródłem witaminy C, która przyczynia się do produkcji białych krwinek oraz wpływa na wzmocnienie odporności (18). W ten sposób minimalizuje ryzyko pojawienia się kaszlu, przeziębienia, astmy oskrzelowej, kokluszu oraz innych infekcji dróg oddechowych.

W herbacie z koniczyny czerwonej znajduje się także sporo antyoksydantów. Te z kolei hamują działanie wolnych rodników, które przyczyniając się do różnych schorzeń i mutacji komórkowych. Roślina skutecznie w ten sposób zapobiega infekcjom bakteryjnym oraz wirusowym.

W jednym z badań okazało się, że ekstrakt z rośliny zahamował rozwój i uśmiercił bakterie Clostridium sticklandii, które wywołują zapalenie jelita grubego. Naukowcy udowodnili również, że w tym przypadku izoflawony współdziałały ze sobą, aby spotęgować działanie przeciwbakteryjne (19).

10. Koniczyna oczyszcza organizm

Aby usunąć zbędne produkty przemiany materii, warto raz na jakiś czas wykonać detoks. Pomocna w tym okazać może się właśnie koniczyna czerwona, która skutecznie pozbywa się toksyn i działa moczopędnie (20). Dzięki temu zwiększa się częstotliwość oddawania moczu, a wraz z nią – możliwość pozbycia się szkodliwych związków chemicznych, wody, a nawet tłuszczu. 

Interakcje

a) Substancje zawarte w koniczynie mogą rozrzedzać krew toteż stosowanie suplementów z koniczyny czerwonej z lekami przeciwzakrzepowymi jest niewskazane. Czerwona koniczyna oraz leki przeciwzakrzepowe mogą mieć działanie synergiczne i mogą powodować niekontrolowane krwawienia. Należy także pamiętać, że 3 tygodnie przed planowaną operacją nie należy stosować ekstraktów z koniczyny czerwonej.

b) Przeciwwskazane jest stosowanie koniczyny czerwonej z metotreksatem ponieważ połączenie tego leku z koniczyną czerwoną może powodować toksyczność wątroby. Metotreksat to lek przyjmowany najczęściej w reumatoidalnym zapaleniu stawów lub w leczeniu łuszczycy.

c) Izoflawony zawarte w koniczynie mają działanie podobne do żeńskich hormonów płciowych, toteż stosowanie czerwonej koniczyny wraz z tabletkami antykoncepcyjnymi jest niewskazane ponieważ czerwona koniczyna może zaburzać pracę tych leków.

Przeciwwskazania i skutki uboczne

Koniczyna czerwona może źle działać na kobiety w ciąży oraz matki karmiące piersią. Nie wiadomo także, w jaki sposób wpływa ona na zdrowie osób z rakiem piersi. Zawiera ona bowiem izoflawony, które naśladują działanie estrogenów. Dlatego też możliwe jest, że przyjmowanie rośliny może u takich kobiet doprowadzić do komplikacji, a nawet  – do przyśpieszenia rozwoju nowotworu hormonozależnego (jeśli występuje taka postać raka piersi). Te same składniki mogą zaburzyć równowagę hormonalną u kobiet ciężarnych i karmiących. Nie powinno podawać się koniczyny czerwonej również i dzieciom,

Skutki uboczne w przypadku tej rośliny zdarzają się sporadycznie, jednak należy o nich powiedzieć. Koniczyna czerwona może wywołać:

  • bóle i zawroty głowy,
  • bóle mięśni,
  • trądzik i wysypkę,
  • łuszczycę,
  • wzdęcia, biegunkę i zaparcia.

Niewykluczone, że roślina ta może również powodować problemy z płodnością. Póki co, dowiodły tego jednak tylko badania przeprowadzone na zwierzętach (21). Warto dodać, że nie należy zażywać koniczyny czerwonej na dwa tygodnie przed operację, ponieważ może to spowodować zwiększenie krwawienia..



Artykuł ma charakter informacyjny. Jest obiektywną analizą aktualnych badań naukowych, zgodnych z metodologią EBM. Nie stanowi jednak diagnozy ani porady medycznej. Leczeniem może zajmować się tylko Twój lekarz prowadzący.



Autor: lek. stom. Marek Skoczylas